Biên giới mùa này...

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu A Đớt, Bộ đội Biên phòng thành phố Huế đồng hành với nhân dân trong lao động sản xuất. Ảnh: Võ Tiến

Những ngày qua, Cao Bằng vẫn chưa hết nặng lòng sau những trận mưa lũ liên tiếp. Nước rút đi nhưng bùn đất còn ở lại. Nhiều tuyến đường bị sạt lở, nhiều bản làng vẫn ngổn ngang đất đá. Xa hơn về phía Tây Bắc, Mường Than (Lai Châu) đang “căng mình” chống chọi với những trận lũ quét, lũ ống. Có những sườn núi bị xé toạc chỉ sau một đêm mưa, có những con suối hiền hòa bỗng trở thành dòng nước dữ cuốn phăng nhà cửa, hoa màu và biết bao công sức của người dân.

Nhưng cũng chính ở những nơi gian khó ấy, sức sống của biên cương lại hiện lên mãnh liệt hơn bao giờ hết. Khi đất đá còn chưa ngừng lăn từ sườn núi, những cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, lực lượng quân đội và chính quyền địa phương đã có mặt. Họ mở đường, tìm kiếm người mất tích, di dời dân khỏi vùng nguy hiểm, dựng lại những cây cầu tạm, đưa từng bao gạo, từng can nước sạch, từng thùng mì đến với những bản làng còn bị cô lập. Có người nhiều ngày chưa được về đơn vị, có người thức trắng nhiều đêm giữa mưa rừng, chỉ mong cứu thêm được một người dân, giữ lại thêm một mái nhà.

Biên giới mùa này vì thế không chỉ có bước chân tuần tra mà còn rền vang tiếng máy xúc mở đường, tiếng cưa máy dọn cây đổ, tiếng gọi nhau giữa những đội cứu hộ đang băng rừng, vượt suối. Trong gian khó, hình ảnh người chiến sĩ nơi biên cương càng sáng rõ hơn. Họ vừa là người giữ từng cột mốc chủ quyền, vừa là chỗ dựa vững chắc của nhân dân mỗi khi thiên tai ập đến.

Giữa bộn bề mất mát, điều khiến người ta ấm lòng là những bản làng không gục ngã. Người dân cùng nhau dựng lại nhà cửa, chia nhau từng bó rau, từng đấu gạo; những bàn tay nắm chặt lấy nhau để vượt qua hoạn nạn. Sau mỗi trận lũ, cây rừng sẽ xanh trở lại, ruộng nương rồi sẽ hồi sinh. Và trên hết, niềm tin của đồng bào đối với Đảng, Nhà nước và những người đang ngày đêm sát cánh cùng mình chưa bao giờ vơi cạn. Biên giới vốn là nơi đầu sóng ngọn gió. Hôm nay, biên giới còn là nơi thử thách ý chí của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt.

Có một thay đổi rất đáng để nhận ra khi trở lại những vùng biên giới hôm nay. Trước đây, người ta thường nhắc đến biên giới bằng những con dốc dựng đứng, những cột mốc cheo leo hay những đồn Biên phòng bám trụ giữa đại ngàn. Còn bây giờ, giữa màu xanh của núi rừng, thấp thoáng hiện lên những dãy phòng học mới, mái ngói đỏ tươi, sân trường rộn rã tiếng trẻ. Một diện mạo mới đang dần hình thành nơi phên dậu Tổ quốc, nhất là khi Bộ Chính trị ban hành Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới.

Công trình Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pha Phìn (Điện Biên) là ngôi trường đầu tiên được triển khai theo chủ trương của Bộ Chính trị về đầu tư xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền. Được quy hoạch với 31 lớp học cùng hệ thống nội trú, phòng học bộ môn, thư viện, nhà đa năng, sân thể thao, bể bơi và nhiều hạng mục đồng bộ khác, công trình đáp ứng nhu cầu học tập, sinh hoạt của hơn 1.000 học sinh là con em các dân tộc đang sinh sống trên địa bàn các xã biên giới.

Đi qua những vùng cao mới thấy hết ý nghĩa của những ngôi trường ấy. Có những em nhỏ trước đây phải đi bộ hàng chục cây số, vượt suối, băng rừng để đến lớp. Mùa mưa, nước dâng, con đường đến trường nhiều khi bị cắt đứt. Có em phải ở bán trú từ khi mới lên sáu, lên bảy tuổi, bởi quãng đường về nhà quá xa. Nay, những ngôi trường liên cấp được quy hoạch đồng bộ, có lớp học, khu bán trú, nhà ăn, sân chơi và các điều kiện học tập tốt hơn, không chỉ rút ngắn khoảng cách đến tri thức mà còn mở ra cơ hội phát triển bình đẳng cho trẻ em nơi biên cương.

Điều đáng quý hơn cả là hành trình ấy không chỉ có những người làm giáo dục. Lực lượng Bộ đội Biên phòng cùng chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đã và đang góp sức bằng nhiều cách, từ khảo sát địa bàn, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, vận chuyển vật liệu đến đồng hành bảo đảm an ninh, giúp các công trình được triển khai đúng tiến độ. Giữa núi rừng heo hút, mỗi viên gạch được đặt xuống không chỉ dựng nên ngôi trường mà còn bồi đắp thêm niềm tin của đồng bào vào sự quan tâm của Đảng và Nhà nước.

Giữa những chuyển động của vùng biên đang từng ngày đổi mới, có một hành trình vẫn lặng lẽ diễn ra, không có tiếng máy xúc mở đường, không có những lễ khánh thành rộn ràng nhưng lại “chạm” đến tận cùng của lòng người. Đó là "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đang được triển khai trên cả nước, trong đó có địa bàn biên giới.

Ở những cánh rừng già phía Bắc, trên dãy Trường Sơn hùng vĩ hay dọc tuyến biên giới Tây Nam, những cán bộ, chiến sĩ vẫn miệt mài lần theo từng dấu tích chiến trường xưa. Có nơi phải mở lối giữa rừng nguyên sinh, có nơi phải bám vào những vách núi dựng đứng, lội qua những con suối mùa mưa nước chảy xiết, đào từng lớp đất đá đã phủ kín hơn nửa thế kỷ. Thời gian có thể làm đổi thay địa hình, xóa mờ những dấu vết của chiến tranh nhưng không thể làm phai nhạt quyết tâm đưa các anh trở về với đất mẹ.

Biên giới hôm nay vì thế mang trong mình hai nhịp bước song hành. Một nhịp bước hướng về tương lai với những ngôi trường mới, những bản làng đổi thay, những cung đường đang mở rộng. Và một nhịp bước lặng lẽ đi ngược vào quá khứ, tìm lại đồng đội giữa đại ngàn, để không một người con nào còn nằm lại nơi rừng sâu, núi thẳm, được trở về với đất mẹ, với gia đình và với tên tuổi của mình. Hai hành trình ấy gặp nhau ở một điểm chung: Tất cả đều vì con người, vì sự trường tồn của non sông và vì một lời hứa thiêng liêng của dân tộc với những người đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.