Các địa phương khẩn trương thu hoạch lúa Mùa

Nông dân phường Nam Hoa Lư đẩy nhanh tiến độ thu hoạch lúa Mùa. Ảnh: Ngọc Linh

Ngày mùa trên những cánh đồng

Tranh thủ những ngày nắng ráo, không khí thu hoạch lúa Mùa diễn ra khẩn trương trên khắp các cánh đồng. Tiếng máy gặt đập liên hợp rộn rã hòa cùng tiếng cười nói, thóc thu đến đâu được đóng bao, chuyển ngay lên bờ đến đó.

Tại cánh đồng Tổng Quản (thôn Vân Cù, xã Nam Đồng), những ruộng lúa ST25 trĩu hạt đang bước vào kỳ thu hoạch rộ. Vốn là cái nôi của nghề phở truyền thống, người dân địa phương phần lớn bận rộn với công việc kinh doanh buôn bán, từng có thời điểm đồng ruộng bị bỏ bê. Trước thực trạng ấy, HTX Nông nghiệp Nam Thành đã đứng ra vận động bà con dồn đổi, tích tụ ruộng đất để các hộ có nhu cầu thuê sản xuất tập trung quy mô lớn.

Cán bộ và nông dân HTX Nông nghiệp Nam Thành, xã Nam Đồng kiểm tra độ chín của lúa trước khi đưa máy xuống đồng thu hoạch. Ảnh: Nguyễn Lựu

Đang tất bật cùng thợ máy điều tiết khâu thu hoạch, nông dân Vũ Thế Lưu (thôn Vân Cù) chia sẻ: “Gia đình tôi làm quy mô 30 mẫu đã 3 - 4 năm nay. Ở thời điểm này, cấy lúa mà không làm diện tích lớn thì khó có lãi. Năm nay lúa đạt năng suất khá, ước chừng gần 2 tạ/sào, chỉ những khoảnh bị cháy rầy cục bộ mới giảm xuống 1,2 - 1,5 tạ/sào. Chúng tôi đang huy động tối đa máy móc để gặt nhanh, vừa tránh cháy rầy, vừa phòng ngừa mưa giông thất thường làm hao hụt sản lượng”.

Cách đó không xa, bà Nguyễn Thị Luyến (thôn Đông Lạc, Thượng Đồng, xã Nam Đồng) cũng là một điển hình mạnh dạn tích tụ tới 100 mẫu ruộng. Nhờ sản xuất tập trung, bà đưa cơ giới hóa đồng bộ vào canh tác, từ khâu làm đất đến phòng trừ dịch hại bằng máy bay không người lái (drone).

“Bình thường phun trừ sâu bệnh bằng bình tay thủ công mất khoảng 35.000 đồng/sào tiền công, nhưng khi bay drone diện rộng chỉ tốn chừng 15.000 đồng/sào mà thuốc bám đều, dập dịch nhanh. Tổng chi phí sản xuất trọn gói mỗi sào chỉ hơn 700.000 đồng. Toàn bộ sản lượng đều được doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu, gặt đến đâu cân ngay tại đầu bờ đến đấy, không tốn công phơi sấy, giảm nguy cơ hao hụt. Dù giá thị trường 2 năm nay có phần trầm lắng, nhưng nhờ làm theo tiêu chuẩn và có liên kết nên giá bán vẫn cao hơn mặt bằng chung, đảm bảo có lãi”, bà Luyến cho hay.

Theo ông Đỗ Khắc Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp Nam Thành, xã Nam Đồng, vụ Mùa này toàn HTX gieo cấy 368 ha, chủ yếu là các giống lúa thuần, chất lượng cao, trong đó có tới 120 ha liên kết bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp. Hiện HTX đang đôn đốc bà con tập trung phương tiện thu hoạch dứt điểm theo phương châm “xanh nhà hơn già đồng”.

Thóc sau khi gặt, đóng bao được nông dân xã Vạn Thắng vận chuyển ngay về nhà phơi sấy, đảm bảo nhanh gọn, tránh thất thoát. Ảnh: Ngọc Linh

Không khí thu hoạch khẩn trương cũng lan tỏa tại HTX Nông nghiệp Đông Thiện (xã Quang Thiện). Vụ Mùa năm nay, HTX gieo cấy 212,2 ha, gồm 153,31 ha trà mùa trung (chủ yếu là giống ST25 với 75 ha cùng các giống lúa thuần chất lượng cao) và 55,08 ha trà mùa muộn (chủ lực là nếp cau 55 ha). Mặc dù, giai đoạn từ cuối đẻ nhánh đến trỗ bông chịu ảnh hưởng của các đợt mưa lớn gây ngập úng cục bộ, song nhờ HTX chủ động điều tiết nước và chỉ đạo phòng trừ sâu bệnh kịp thời nên cây lúa vẫn sinh trưởng, phát triển tốt. Hiện trà mùa trung đang giai đoạn chín sáp đến chín hoàn toàn, trà mùa muộn đang giai đoạn chắc xanh.

Ông Trần Văn Thơ, Giám đốc HTX Đông Thiện cho biết: “Đến nay, bà con đã thu hoạch được khoảng 30% diện tích lúa mùa trung, diện tích mùa muộn dự kiến khoảng 25/10 mới bắt đầu gặt. Năng suất nhìn chung khá hơn năm ngoái, tuy nhiên giá lúa tươi vụ này xuống thấp, nếp 97 chưa chạm mốc 6.000 đồng/kg, lúa ST có nhỉnh hơn đôi chút nhưng chi phí phân bón, công cày bừa đều tăng nên bà con cũng có phần trăn trở. Để bảo toàn thành quả, HTX đang bám sát dự báo thời tiết, điều tiết máy gặt đập thu hoạch nhanh gọn diện tích đã chín và chuẩn bị sẵn sàng nguồn giống, vật tư cho vụ Đông Xuân 2026 - 2027”.

Tại phường Tây Hoa Lư, trên diện tích hơn 1.218 ha lúa Mùa, tiếng máy gặt rộn rã khắp các cánh đồng từ sáng sớm đến chiều muộn. Vừa thoăn thoắt xếp những bao thóc tươi vừa từ máy gặt trút ra lên xe kéo, ông Nguyễn Văn Đào (thôn Trường Xuân) phấn khởi chia sẻ: “Mấy hôm nay trời nắng ráo, chúng tôi tranh thủ gọi máy gặt đập liên hợp làm luôn từ sáng sớm. Cứ ruộng chín đến đâu là gặt gọn đến đó, chỉ lo thời tiết cuối vụ đỏng đảnh trở mưa giông lớn làm lúa đổ rạp thì khổ. Gặt nhanh thế này vừa giữ được hạt thóc vàng sáng đẹp, đỡ công phơi sấy, lại vừa có đất để kịp cày ải, làm luống gieo trồng rau màu vụ Đông cho kịp thời vụ”.

Hứa hẹn một mùa vàng bội thu

Vụ Mùa năm 2026, toàn tỉnh gieo cấy 124.500 ha lúa; cơ cấu mùa sớm chiếm khoảng 30%, mùa trung chiếm khoảng 60% và mùa muộn chiếm 10% diện tích. Đây là vụ sản xuất đối mặt với không ít thử thách về mặt thời tiết.

Đánh giá toàn diện về vụ sản xuất này, ông Lã Quốc Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (BVTV) tỉnh cho biết: Vụ Mùa năm nay, do vụ Xuân kết thúc sớm đã tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương làm đất kỹ, lấy nước và chuẩn bị chu đáo các khâu gieo cấy, giúp toàn tỉnh hoàn thành kế hoạch gieo cấy sớm hơn dự kiến.

Tuy nhiên, thời tiết trong vụ diễn biến khá phức tạp. Ảnh hưởng của bão số 4 (từ ngày 23 - 25/8) và đợt mưa kéo dài trung tuần tháng 9 (từ ngày 14 - 20/9) trùng đúng vào thời điểm trà lúa mùa trung đang trỗ bông, phần nào ảnh hưởng đến khả năng thụ phấn cũng như gây ngập úng cục bộ ở một số chân ruộng trũng và ảnh hưởng đến công tác phòng trừ sâu đục thân 2 chấm trên những diện tích lúa mùa trung đang trỗ bông. Bên cạnh đó, thời tiết nhiều ngày mưa trong giai đoạn phân hóa đòng khiến chu kỳ sinh trưởng kéo dài, lúa trỗ muộn hơn từ 5 - 7 ngày so với dự kiến; mật độ sâu đục thân 2 chấm cũng gây hại cao hơn mọi năm.

Những cánh đồng lúa Mùa trên địa bàn phường Nam Hoa Lư bước vào kỳ chín rộ. Ảnh: Ngọc Linh

“Nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của ngành Nông nghiệp và tinh thần chủ động của các địa phương, công tác tiêu úng đã được hệ thống thủy nông vận hành nhanh chóng, hạn chế thấp nhất thiệt hại do ngập lụt. Công tác điều tra, dự tính, dự báo sâu bệnh được Chi cục bám sát cơ sở, hướng dẫn bà con khoanh vùng phun trừ kịp thời nên sâu cuốn lá, sâu đục thân, rầy các loại cơ bản được kiểm soát tốt, chỉ xuất hiện cháy rầy và chuột hại cục bộ ở diện hẹp. Đặc biệt, giai đoạn lúa chín và tích lũy dinh dưỡng hạt gặp thời tiết nhiều ngày nắng ráo, bông lúa vào hạt mẩy đều. Dự kiến năng suất lúa Mùa toàn tỉnh năm nay đạt mức khá, ước trên 54 tạ/ha, tăng nhẹ so với vụ Mùa năm 2025”, ông Lã Quốc Tuấn khẳng định.

Điểm sáng nổi bật của vụ Mùa năm 2026 là toàn tỉnh đã hình thành hàng trăm cánh đồng lớn sản xuất tập trung. Các chuỗi liên kết sản xuất và bao tiêu lúa giống, lúa thương phẩm chất lượng cao, các mô hình gạo hữu cơ, khảo nghiệm giống mới và ứng dụng phân bón hữu cơ tiếp tục được duy trì, mở rộng. Đáng chú ý, các mô hình canh tác lúa tiết kiệm nước, giảm phát thải khí nhà kính nhằm hướng đến mục tiêu tạo tín chỉ các-bon trong nông nghiệp bền vững đang từng bước khẳng định hiệu quả thực tiễn.

Thời điểm này, thời tiết giao mùa tiềm ẩn nhiều biến động khó lường. Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh khuyến cáo các địa phương tiếp tục huy động tối đa nhân lực, máy móc khẩn trương thu hoạch nhanh gọn diện tích lúa Mùa đã chín theo phương châm “xanh nhà hơn già đồng”. Đồng thời, tận dụng tối đa quỹ đất sau thu hoạch, các địa phương và bà con nông dân cần chủ động cày ải sớm chuẩn bị cho vụ Xuân; khu vực nào có điều kiện thì chuẩn bị hạt giống, vật tư để đẩy nhanh tiến độ gieo trồng các loại cây vụ Đông ưa lạnh và rau màu thực phẩm, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trên từng đơn vị diện tích đất canh tác.