Chuyển đổi số phải được đo bằng hiệu quả thực tế

Sáng 14/10, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, Trưởng Đoàn kiểm tra của Tổ Giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (gọi tắt là Ban Chỉ đạo 57) đã chủ trì buổi làm việc tại Bộ Khoa học và Công nghệ.

Tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu và nền tảng số

Sau khi nghe báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, qua trao đổi, các thành viên Đoàn kiểm tra đặt ra yêu cầu nâng cao tính chủ động của các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ trong thực hiện nhiệm vụ được giao. Các vướng mắc về nền tảng số, kết nối dữ liệu, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính cần được rà soát, cập nhật rõ kết quả, xác định nội dung còn tồn đọng và giải pháp xử lý, thay vì chỉ báo cáo tình hình chung.

Đoàn kiểm tra cũng nhấn mạnh việc đánh giá hiệu quả phải gắn với khả năng vận hành và tác động của từng hệ thống; những mô hình triển khai tốt cần được tổng kết, chia sẻ để các Bộ, ngành, địa phương tham khảo. Đối với những vấn đề vượt quá thẩm quyền hoặc cần sự phối hợp liên ngành, các đơn vị cần kịp thời báo cáo, đề xuất phương án giải quyết, không để việc phối hợp trở thành nguyên nhân kéo dài tiến độ.

Tiếp thu các ý kiến tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long đề nghị Vụ Pháp chế khẩn trương rà soát các kiến nghị liên quan đến thể chế. Những nội dung đã thống nhất xử lý cần được triển khai ngay; trường hợp còn ý kiến khác nhau, nhất là đối với việc chấp nhận hay không chấp nhận kiến nghị sửa đổi, cần báo cáo Lãnh đạo Bộ xem xét, quyết định.

Thứ trưởng Phạm Đức Long phát biểu.

Thứ trưởng Phạm Đức Long cũng khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị thực hiện nhiệm vụ được giao, trong đó có xử lý các điểm nghẽn, cải cách thủ tục hành chính, phát triển dữ liệu và bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Việc hoàn thiện báo cáo sau kiểm tra phải theo hướng ngắn gọn, rõ kết quả, trả lời trực tiếp vào từng nhiệm vụ và thể hiện được giá trị thực tế của sản phẩm.

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh ghi nhận tinh thần trách nhiệm, sự chủ động của các đơn vị của Bộ Khoa học và Công nghệ trong triển khai nhiệm vụ được Ban Chỉ đạo 57 giao. Tuy nhiên, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các nền tảng số quốc gia, tháo gỡ những điểm nghẽn đang ảnh hưởng đến việc triển khai nhiệm vụ của các Bộ, ngành, địa phương.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, chuyển đổi số là lĩnh vực mới, khó, yêu cầu cao về tiến độ và cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò nòng cốt, có trách nhiệm dẫn dắt, hướng dẫn và hỗ trợ các Bộ, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ thuộc lĩnh vực quản lý.

Việc chậm hoàn thiện các nền tảng số dùng chung có thể tạo ra những tác động dây chuyền, khiến các cơ quan dù đã được giao nhiệm vụ nhưng thiếu công cụ cần thiết để tổ chức thực hiện. Vì vậy, cần xác định rõ những công việc phải hoàn thành, tiến độ và trách nhiệm của từng đơn vị, đồng thời chủ động phối hợp giải quyết khó khăn, không để công việc kéo dài do chờ đợi.

Quang cảnh buổi làm việc.

Một trong những nội dung được Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh là hoàn thiện thể chế phải đi trước, tạo cơ sở cho phát triển dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh tế số. Cùng với việc triển khai những nhiệm vụ cụ thể, các cơ quan cần chủ động rà soát những vấn đề pháp lý mới phát sinh, bảo đảm quy định pháp luật đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thứ trưởng cho rằng, phát triển trí tuệ nhân tạo không thể tách rời việc xây dựng, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu. Muốn hình thành thị trường dữ liệu, phát triển công nghiệp dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo hiệu quả, cần làm rõ các vấn đề pháp lý liên quan, trong đó có quyền sở hữu dữ liệu, sản phẩm dữ liệu và cơ chế huy động sự tham gia của doanh nghiệp.

Từ thực tiễn phối hợp giữa các cơ quan, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Công an trong xử lý những vấn đề thể chế giao thoa giữa các lĩnh vực. Những nội dung liên quan đến dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và an toàn thông tin cần được trao đổi chủ động, có sự phối hợp ngay từ quá trình nghiên cứu, đề xuất chính sách, thay vì chỉ rà soát khi phát sinh yêu cầu.

Bên cạnh thể chế và dữ liệu, việc bố trí, sử dụng nguồn lực cần được xem xét gắn với hiệu quả thực hiện. Theo Thứ trưởng, công tác tham mưu không nên chỉ dừng ở tổng hợp nguồn lực, mà cần đánh giá cách thức sử dụng hiệu quả, giới thiệu mô hình tốt và phối hợp với các cơ quan liên quan để tháo gỡ vướng mắc. Những nhiệm vụ chậm tiến độ cần được xác định rõ nguyên nhân, nhu cầu và lộ trình xử lý.

Thứ trưởng cũng đánh giá cao giải pháp huy động doanh nghiệp đồng hành trong quá trình chuyển đổi số. Thực tiễn triển khai tại Bộ Tư pháp cho thấy sự tham gia của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong phát triển, vận hành các hệ thống công nghệ thông tin có yêu cầu kỹ thuật và khối lượng công việc lớn. Tuy nhiên, việc phối hợp cần rõ trách nhiệm: doanh nghiệp đồng hành phải đáp ứng yêu cầu hỗ trợ đã thống nhất; đối với các công việc thực hiện theo hợp đồng, các bên phải bảo đảm trách nhiệm tương ứng.

Chuyển từ hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra kết quả thực chất

Từ yêu cầu nâng cao hiệu quả chuyển đổi số, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị các đơn vị đánh giá kết quả trên cơ sở sản phẩm và tác động thực tế. Một hệ thống được xây dựng chỉ thực sự có ý nghĩa khi vận hành, tạo ra kết quả, hỗ trợ giải quyết công việc và chỉ ra được những vấn đề cần xử lý trong thực tiễn.

Các thành viên Đoàn kiểm tra phát biểu.

Đối với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành, việc xây dựng hệ thống phải đi đôi với bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và có khả năng dùng chung. Các Bộ, ngành cần chủ động phối hợp với Bộ Công an, cơ quan Công an tại địa phương và cơ quan Tư pháp để xác định nhiệm vụ cụ thể, thời hạn thực hiện, giải pháp kết nối, đồng bộ dữ liệu. Những yêu cầu còn vướng mắc phải được cụ thể hóa thành kế hoạch, dự án và nhu cầu nguồn lực tương ứng.

Liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, Thứ trưởng đề nghị sớm đánh giá hệ thống giải quyết thủ tục hành chính cấp tỉnh trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương thay đổi. Việc chuyển sang nền tảng dùng chung cần có quy chuẩn thống nhất và lộ trình rõ ràng, tránh tình trạng mỗi địa phương xây dựng một hệ thống riêng, gây khó khăn cho kết nối, tích hợp và phát triển các ứng dụng hỗ trợ bằng trí tuệ nhân tạo.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an nghiên cứu triển khai thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải quyết thủ tục hành chính trong thời gian tới. Việc thí điểm cần hướng đến tạo chuyển biến thực chất cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời lựa chọn mô hình, cách thức triển khai và doanh nghiệp đồng hành phù hợp.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị hai Bộ và các cơ quan liên quan phát huy tinh thần chủ động, tăng cường phối hợp trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ; những vấn đề cần trao đổi, tháo gỡ giữa các ngành phải được giải quyết kịp thời, không nhất thiết chờ chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 57. Mục tiêu đặt ra là đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng các nền tảng số và tạo chuyển biến rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính, phục vụ người dân, doanh nghiệp.