Theo Luật Chính quyền địa phương vừa được Quốc hội thông qua, từ ngày 1/7 tới đây, chính quyền địa phương còn 2 cấp (tỉnh, xã), không còn cấp huyện như trước. Trong 696 đơn vị hành chính cấp huyện kết thúc hoạt động có 87 thành phố.
Quốc hội thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương từ 3 cấp thành 2 cấp, chính thức bỏ cấp huyện.
Sáng 16/6, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là dấu ấn lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khởi đầu cho cuộc cách mạng sâu sắc về thể chế, thể hiện tư duy đổi mới, cách mạng trong tổ chức hệ thống chính trị và quản trị quốc gia.
100% đại biểu Quốc hội có mặt vừa biểu quyết tán thành Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), có hiệu lực thi hành ngay sau khi được thông qua. Theo đó, chính quyền địa phương gồm 2 cấp tỉnh và xã, không còn cấp huyện.
Với vị trí trung gian, cấp huyện không chỉ đảm nhiệm vai trò điều phối, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện của cấp xã mà còn tham mưu, phản ánh kịp thời thực tiễn từ cơ sở lên cấp tỉnh và Trung ương.
Ủy ban Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 cho biết, việc xác định cụ thể đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố sẽ do Quốc hội quy định trong các luật để phù hợp với tình hình thực tiễn theo từng thời kỳ.
Sáng 11/6, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025 trước Quốc hội. Để hiểu rõ hơn việc sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, không tổ chức cấp huyện, sáp nhập cấp xã và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với TS Trần Anh Tuấn - Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam về vấn đề này.
Sau khi Việt Nam kết thúc hoàn toàn hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện, thiết lập chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của các thị xã cũng hoàn toàn bị xóa bỏ.
Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết việc sắp xếp đơn vị hành chính 2 cấp không làm mất đi vai trò và đặc điểm riêng biệt của địa phương, do đó cần tiếp tục thực hiện một số cơ chế, chính sách đặc thù sau sắp xếp bộ máy.
Từ ngày 1/7, khi kết thúc hoạt động đơn vị hành chính cấp huyện trên cả nước, sẽ không bầu mà tiến hành chỉ định lãnh đạo tỉnh, thành sau sáp nhập.
Quốc hội nghe tờ trình dự thảo nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp; trong đó cần quy định việc chỉ định các chức danh khi sắp xếp đơn vị hành chính, tuyên bố kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp huyện.
Trong phiên họp sáng nay, 7-5, Quốc hội nghe Tờ trình về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.
Theo dự thảo nghị quyết sửa đổi Hiến pháp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch HĐND...; Thủ tướng Chính phủ chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch UBND của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hình thành sau sắp xếp.
Theo dự thảo Nghị quyết sửa đổi Hiến pháp, Thủ tướng chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hình thành sau sắp xếp.
Thủ tướng chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện cắt giảm, phân định thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính của chính quyền cấp huyện trước ngày 10/6.
Quyết định kết thúc hoạt động thành phố, thị xã thuộc tỉnh xuất phát từ việc Trung ương đã thống nhất chủ trương bỏ hoàn toàn cấp huyện, tổ chức bộ máy theo mô hình 2 cấp, theo Vụ trưởng Vụ Tổ chức chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ)...
Sắp xếp đơn vị hành chính là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng với thời gian, tiến độ gấp, do đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai đề nghị các cấp ủy, cơ quan, sở, ngành, địa phương cần tập trung cao độ, triển khai nghiêm túc, bảo đảm theo quy định của Trung ương.
Ngày 12/4/2025, Bộ Y tế ban hành Công văn 2147/BYT-TCCB hướng dẫn định hướng sắp xếp, tổ chức lại cơ sở y tế tại đơn vị hành chính các cấp, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo Bộ Y tế, khi sáp nhập tỉnh và chuyển sang mô hình chính quyền 2 cấp, các cơ sở khám, chữa bệnh hiện có cơ bản vẫn được giữ nguyên và tiếp tục hoạt động như trước.
Ban Chấp hành Trung ương đồng ý chủ trương kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trên toàn quốc từ ngày 1/7/2025.
Theo Nghị quyết Trung ương mới ban hành, hệ thống chính quyền địa phương trên cả nước sẽ chuyển sang mô hình hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã, chính thức kết thúc hoạt động của cấp huyện từ ngày 1/7/2025.
Khi không còn cấp huyện, đa số nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương cấp huyện được giao cho chính quyền địa phương cấp cơ sở.
Khi không còn cấp huyện, đa số nhiệm vụ, quyền hạn của huyện chuyển cho xã; còn của quận, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, thị xã thì chuyển cho phường.
Bộ Nội vụ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tạm dừng việc trình đề án sắp xếp, thành lập đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã.
Sau khi Bộ Chính trị thống nhất, Đảng ủy Chính phủ sẽ gửi đề án về phương án sáp nhập một số tỉnh, bỏ cấp huyện, tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh để lấy ý kiến của các bộ, ngành, địa phương.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 571/QĐ-TTg ngày 12/3/2025 thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là bước cụ thể hóa Kết luận 127-KL/TW ngày 28/2/2025 của Bộ Chính trị.
Khi bỏ cấp huyện, cấp tỉnh và cấp xã sẽ phải đảm nhận thêm nhiều nhiệm vụ về cấp phép, giải quyết tranh chấp đất đai... Chúng ta sẵn sàng giải pháp để người dân không phải di chuyển xa hơn, cấp xã đủ năng lực giải quyết các nhu cầu cho người dân.
Theo quy định của Hiến pháp, Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội có quyền đề nghị làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp. Quốc hội quyết định việc làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp khi có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành.
Nhiều ý kiến thắc mắc nếu bỏ cấp huyện thì các đơn vị thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương có thuộc diện bị'xóa sổ'.
Bỏ cấp hành chính trung gian (cấp huyện) có liên quan đến sửa đổi Hiến pháp, nên cần nghiên cứu, thảo luận kỹ, thấu đáo, rút kinh nghiệm qua các lần thí điểm, cần tham vấn ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học và lấy ý kiến Nhân dân, đồng thời tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định.
Bỏ cấp hành chính trung gian ở nước ta hiện nay là rất cần thiết và cấp thiết để thực hiện thành công cuộc cách mạng tin gọn tổ chức bộ máy nhà nước nói riêng và hệ thống chính trị nói chung. Tuy nhiên, cần tham vấn ý kiến các chuyên gia, lấy ý kiến Nhân dân, đồng thời tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định...
PCN Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Phương Thủy cho biết nếu bỏ cấp huyện theo định hướng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư thì chắc chắn phải tính đến sửa Hiến pháp.
Kết luận số 126 đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ mới là tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, trong đó nghiên cứu bỏ cấp huyện, sáp nhập tỉnh, thành. Nếu triển khai sắp xếp bỏ cấp huyện thì chắc chắn phải tính đến sửa Hiến pháp.