Giới trẻ ăn vô độ rồi tự gây nôn, cảnh báo rối loạn tâm thần

Nhịn ăn để giảm cân, sau đó ăn uống mất kiểm soát rồi tự gây nôn vì sợ tăng cân, nữ sinh 21 tuổi rơi vào vòng xoáy nguy hiểm của chứng ăn vô độ tâm thần. Khi đến khám, cô bị hạ kali máu, mất kinh và có biểu hiện trầm cảm nặng.

Ăn uống mất kiểm soát 8-10 lần mỗi tuần

ThS.BSNT Phạm Thị Nguyệt Nga, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo, ăn vô độ tâm thần (Bulimia nervosa) không đơn thuần là thói quen ăn uống thiếu kiểm soát hay sự yếu đuối về ý chí. Đây là một rối loạn tâm thần cần được phát hiện và điều trị kịp thời.

ThS.BSNT Phạm Thị Nguyệt Nga cho biết, trường hợp nữ sinh N.M.T., 21 tuổi, đến khám sau khoảng một năm liên tục trải qua các đợt ăn uống mất kiểm soát rồi tự gây nôn.

Áp lực gia đình, những lời chê bai ngoại hình từ bạn bè và căng thẳng học tập khiến T. ngày càng mặc cảm về cân nặng. Cô bắt đầu nhịn ăn nghiêm ngặt, sử dụng trà và cà phê giảm cân. Tuy nhiên, việc hạn chế ăn uống kéo dài khiến cô xuất hiện những cơn ăn vô độ, với tần suất khoảng 8-10 lần mỗi tuần.

Sau mỗi lần ăn, cảm giác tội lỗi và nỗi sợ tăng cân thúc đẩy T. tự gây nôn, sử dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu và tập luyện quá sức nhằm bù trừ lượng thức ăn đã tiêu thụ.

Khi đến khám, người bệnh có chỉ số khối cơ thể (BMI) 17,6, mất kinh trong 3 tháng và phì đại tuyến mang tai hai bên. Đáng lo ngại, xét nghiệm cho thấy kali máu giảm còn 2,9 mmol/L. Hạ kali máu có thể gây yếu cơ, rối loạn nhịp tim và dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.

Không chỉ tổn hại thể chất, T. còn có biểu hiện trầm cảm nặng và từng tự gây thương tích để giải tỏa căng thẳng.

Người bệnh được điều trị phối hợp bằng thuốc, kích thích từ xuyên sọ (TMS), liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) và tư vấn dinh dưỡng. Theo thông tin từ nhóm điều trị, tình trạng của T. dần cải thiện, giúp cô từng bước ổn định cuộc sống và quay trở lại trường học.

Bác sĩ báo cáo về bệnh ăn vô độ tâm thần - Ảnh BVCC

Không thể nhận biết bệnh chỉ qua cân nặng

ThS.BSNT Ngô Tuấn Khiêm, Viện sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, người mắc ăn vô độ tâm thần thường bị cuốn vào vòng lặp: ám ảnh ngoại hình dẫn đến nhịn ăn; sau đó xuất hiện cơn ăn mất kiểm soát; cảm giác tội lỗi và sợ tăng cân lại thúc đẩy hành vi tự gây nôn, dùng thuốc nhuận tràng hoặc tiếp tục nhịn ăn.

Vòng xoáy này có thể gây tổn hại cả thể chất lẫn tinh thần. Người bệnh có nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, tổn thương đường tiêu hóa, mòn men răng, rối loạn kinh nguyệt và các vấn đề tâm thần đi kèm.

Đáng lưu ý, người mắc ăn vô độ tâm thần có thể có cân nặng bình thường, thậm chí thừa cân. Vì vậy, gia đình không nên chỉ dựa vào vóc dáng để đánh giá tình trạng sức khỏe.

Các dấu hiệu cần lưu ý gồm thường xuyên vào nhà vệ sinh ngay sau bữa ăn, ăn lén hoặc giấu thức ăn, nhịn ăn kéo dài, tập luyện quá mức vì sợ tăng cân. Người bệnh cũng có thể xuất hiện mệt mỏi, chóng mặt, rối loạn kinh nguyệt, sưng tuyến mang tai hoặc mòn răng.

Khi những biểu hiện này lặp lại, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa tâm thần để đánh giá và điều trị phù hợp.

Nếu xuất hiện ngất xỉu, đau ngực, đánh trống ngực, khó thở, co giật, lú lẫn, yếu cơ nghiêm trọng hoặc nôn ra máu, cần đến cơ sở y tế cấp cứu. Trường hợp có ý định tự sát hoặc nguy cơ tự gây thương tích, cần bảo đảm an toàn cho người bệnh và tìm kiếm hỗ trợ khẩn cấp.

Ảnh minh họa BVCC

Lắng nghe thay vì phán xét

Theo các bác sĩ Viện Sức khỏe Tâm thần, điều trị ăn vô độ tâm thần cần phối hợp giữa chuyên khoa tâm thần, tâm lý và dinh dưỡng. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thuốc, liệu pháp tâm lý và các biện pháp hỗ trợ khác.

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Thay vì trách móc, chê bai cân nặng hoặc yêu cầu người bệnh tự kiểm soát, người thân nên lắng nghe, tránh tạo thêm áp lực về ngoại hình và khuyến khích họ tìm kiếm sự trợ giúp chuyên môn.

Ăn vô độ tâm thần không phải là sự yếu đuối hay thiếu ý chí. Phát hiện sớm, điều trị phù hợp và nhận được sự đồng hành của gia đình có thể giúp người bệnh cải thiện sức khỏe, từng bước trở lại cuộc sống bình thường.

Những dấu hiệu cảnh báo ăn vô độ tâm thần

- Ăn uống mất kiểm soát, sau đó tự gây nôn vì sợ tăng cân.

- Lạm dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu hoặc tập luyện quá sức để bù trừ lượng thức ăn.

- Thường xuyên vào nhà vệ sinh ngay sau bữa ăn, nhịn ăn kéo dài hoặc giấu thức ăn.

- Mệt mỏi, chóng mặt, rối loạn kinh nguyệt, sưng tuyến mang tai hoặc mòn men răng.

Lưu ý: Người có những biểu hiện trên nên được đánh giá tại cơ sở chuyên khoa tâm thần. Ngất xỉu, đau ngực, đánh trống ngực, co giật hoặc yếu cơ nghiêm trọng là những dấu hiệu cần được cấp cứu kịp thời

Mời quý độc giả theo dõi video: Chính phủ đề xuất miễn thuế suất ăn trường học, bệnh viện: Quốc hội phản đối gay gắt