Hà Nội: Biến cơ chế của Luật Thủ đô thành động lực mới cho sự phát triển nhanh, bền vững

HĐND TP chuyển mạnh sang “chủ động kiến tạo” chính sách

Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô năm 2026; theo đó trao thêm nhiều thẩm quyền, cơ chế, chính sách đặc thù cho TP Hà Nội, đáp ứng yêu cầu phát triển ngày càng cao của Thủ đô.

Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà, Luật Thủ đô năm 2026 được hình thành từ những yêu cầu cấp thiết của thực tiễn phát triển. Đó là những câu hỏi lớn đặt ra cho TP Hà Nội như làm thế nào để mở rộng không gian phát triển khi nguồn lực đất đai ngày càng hữu hạn? Làm thế nào để quản trị một đô thị có quy mô dân số, kinh tế và mức độ phát triển ngày càng lớn? Làm thế nào để Thủ đô thực sự phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt sự phát triển của vùng và cả nước?

Một điểm mới có ý nghĩa đặc biệt của Luật Thủ đô năm 2026 là trao cho HĐND TP 131 nhiệm vụ, quyền hạn trên nhiều lĩnh vực, mở rộng đáng kể không gian quyết định và kiến tạo chính sách của Thủ đô.

Cùng với mở rộng thẩm quyền, Luật Thủ đô năm 2026 cũng mở rộng đáng kể dư địa để Hà Nội khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nhất là đất đai, tài chính, khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là những nguồn lực nền tảng để Thủ đô phát triển hiện đại, xanh, thông minh, có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng mới, Luật tạo thêm cơ sở pháp lý và không gian chính sách để Hà Nội bứt phá về khoa học - công nghệ, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm lớn của cả nước, qua đó tạo động lực mới cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Về phía HĐND TP Hà Nội, bà Phùng Thị Hồng Hà cho biết, với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, HĐND TP Hà Nội giữ vai trò trung tâm, then chốt trong cụ thể hóa Luật Thủ đô, chuyển các cơ chế, chính sách đặc thù thành những quyết sách sát thực tiễn, khả thi và hiệu quả, tạo động lực mới cho phát triển Thủ đô.

HĐND TP được trao thẩm quyền ban hành các nghị quyết quy phạm pháp luật để cụ thể hóa, triển khai các quy định của Luật Thủ đô; quyết định thí điểm những cơ chế, chính sách mới phù hợp với thực tiễn; đồng thời tăng cường giám sát việc tổ chức thực hiện.

Đây vừa là không gian để HĐND TP chủ động kiến tạo chính sách, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quyết định, trách nhiệm giám sát và hiệu quả thực thi, bảo đảm các cơ chế đặc thù của Luật thực sự được chuyển hóa thành kết quả phát triển trong thực tiễn.

“Có thể nói, nhiệm vụ, thẩm quyền của HĐND TP được mở rộng mạnh mẽ, thể hiện rõ vai trò quyết định các cơ chế đặc thù để phát triển Thủ đô. Từ chỗ “chờ hướng dẫn”, HĐND TP chuyển mạnh sang “chủ động kiến tạo” chính sách phù hợp với đặc thù của Hà Nội. Đây cũng là tinh thần phân quyền mạnh mẽ của Luật Thủ đô năm 2026, theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”. Cùng với quyền hạn được trao thêm là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm tổ chức thực hiện và kiểm soát quyền lực”, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Để những cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô thực sự đi vào cuộc sống, ngay sau khi Luật được ban hành, Thường trực HĐND TP Hà Nội đã sớm xây dựng kế hoạch triển khai. Thường trực HĐND TP cũng đã chỉ đạo rà soát, thống nhất danh mục các nghị quyết quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của HĐND TP để ban hành theo đúng tiến độ.

“Nếu Luật Thủ đô là khung thể chế, thì các nghị quyết của HĐND TP chính là những “cây cầu” nối thể chế với cuộc sống, chuyển hóa các cơ chế, chính sách thành những quyết sách cụ thể, khả thi, để từng quy định của Luật thực sự trở thành nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô”, bà Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Chủ tịch HĐND TP Hà Nội thông tin, từ đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031 đến nay, HĐND TP Hà Nội đã tổ chức 6 kỳ họp, kịp thời xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng, trong đó trọng tâm là triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Tổng cộng, HĐND TP đã ban hành 60 nghị quyết để thi hành Luật, riêng Kỳ họp thứ tư đã thông qua 45 nghị quyết. Những nghị quyết này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác quản lý, điều hành và phát triển Thủ đô.

Hiện tại, Thường trực HĐND TP đang xây dựng kế hoạch giám sát việc tổ chức triển khai Luật Thủ đô và các nghị quyết thi hành, nhằm đánh giá tiến độ và chất lượng của các nghị quyết khi áp dụng trong thực tiễn.

“Với khối lượng công việc rất lớn, được thực hiện trong thời gian ngắn, với yêu cầu cao về tiến độ nhưng trước hết là chất lượng, chúng tôi xác định không đặt mục tiêu thông qua thật nhanh các nghị quyết, mà đặt yêu cầu cao nhất vào chất lượng. Không vì áp lực thời gian mà những nội dung chưa được xem xét thấu đáo, chưa được làm rõ đầy đủ được đưa ra quyết định, để rồi khi triển khai phát sinh khó khăn, vướng mắc”, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội khẳng định.

Thường trực HĐND TP, các Ban HĐND TP đã phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học rà soát, phân loại hồ sơ pháp lý, thẩm tra nhiều vòng, để các cơ chế, chính sách vừa giải quyết yêu cầu trước mắt, vừa tạo hành lang pháp lý vững chắc cho Hà Nội phát triển lâu dài.

Nêu rõ quan điểm ban hành Luật, nghị quyết mới chỉ là bước đầu; giá trị của chính sách phải được khẳng định bằng hiệu quả thực thi và những chuyển biến cụ thể trong đời sống, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội cho biết, HĐND TP luôn quán triệt tinh thần “chuyển mạnh từ tư duy ban hành sang tư duy thực thi”, “Luật Thủ đô phải được thực thi, không chỉ nằm trên giấy”.

Ngay sau khi các nghị quyết được thông qua, Thường trực HĐND TP đã có các văn bản đề nghị UBND TP và các cấp, các ngành khẩn trương xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm các cơ chế, chính sách mới được triển khai kịp thời, đồng bộ.

Các đại biểu HĐND TP Hà Nội ấn nút biểu quyết thông qua một Nghị quyết của HĐND TP thi hành Luật Thủ đô.

“Phải bảo đảm sự vận hành thông suốt từ TP đến cơ sở; rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả; không để chậm trễ, không để khoảng trống pháp lý, không để lúng túng, bị động khi Luật và các chính sách mới có hiệu lực. Suy cho cùng, thước đo hiệu quả của Luật Thủ đô không nằm ở số lượng quy định được ban hành, mà ở những thay đổi thực chất mà người dân, doanh nghiệp và TP có thể nhìn thấy, cảm nhận và thụ hưởng”, bà Phùng Thị Hồng Hà nói.

Tổ chức thực hiện bằng được các cơ chế, chính sách được trao

Theo Chủ tịch HĐND TP, thành công của Luật Thủ đô và các nghị quyết không thể đo bằng số lượng văn bản được ban hành, mà phải được đo bằng những chuyển biến thực chất trong cuộc sống: Những điểm nghẽn có được tháo gỡ; môi trường đầu tư, kinh doanh có được cải thiện; năng lực quản trị đô thị có được nâng lên; và quan trọng nhất, người dân, doanh nghiệp có thực sự được thụ hưởng thành quả của chính sách hay không. Đó mới là thước đo cuối cùng của hiệu lực pháp luật và năng lực kiến tạo phát triển của chính quyền Thủ đô.

Vẫn theo bà Phùng Thị Hồng Hà, TP Hà Nội xác định rõ được trao thêm quyền thì trách nhiệm kiểm soát việc thực hiện quyền lực cũng phải được nâng lên tương xứng. Đối với HĐND TP, bên cạnh chức năng quyết định, giám sát tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm bảo đảm các chủ trương, chính sách được triển khai đúng quy định, đồng bộ, hiệu quả và thực chất.

Giám sát không chỉ dừng ở việc phát hiện hạn chế, bất cập, mà quan trọng hơn là đồng hành cùng quá trình tổ chức thực hiện, kịp thời nhận diện những điểm nghẽn, kiến nghị giải pháp tháo gỡ và thúc đẩy chính sách đi vào cuộc sống. Qua đó, bảo đảm mỗi cơ chế, chính sách mới được thực thi đúng mục tiêu, đúng đối tượng và mang lại hiệu quả thiết thực.

Vì vậy, HĐND TP sẽ theo dõi từ việc cụ thể hóa quy định, phân công nhiệm vụ, tiến độ thực hiện đến kết quả cuối cùng. Một chính sách chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra chuyển biến cụ thể trong đời sống và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Để "đo" hiệu quả của các quyết sách trong đời sống, HĐND TP sẽ tiếp tục được đổi mới hoạt động giám sát theo hướng sâu sát, thực chất hơn. Trong đó, tăng cường giám sát chuyên đề, khảo sát tại cơ sở, làm việc trực tiếp với các cơ quan, đơn vị để nắm bắt đầy đủ tình hình thực tế.

“Điều quan trọng không chỉ là xem đã ban hành văn bản triển khai hay chưa, mà phải đánh giá chính sách đã tạo ra hiệu quả gì, còn vướng mắc ở đâu, nguyên nhân do cơ chế, tổ chức thực hiện hay yếu tố khách quan, từ đó có kiến nghị phù hợp. Đồng thời, HĐND TP sẽ lựa chọn những nội dung trọng tâm, có tác động lớn đến phát triển TP và đời sống Nhân dân để tập trung giám sát, tránh dàn trải; trong đó chú trọng quản lý, phát triển đô thị, sử dụng nguồn lực đầu tư, ngân sách, hạ tầng, môi trường, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa và an sinh xã hội”, bà Phùng Thị Hồng Hà cho biết.

Thường trực HĐND TP cũng sẽ chỉ đạo các Ban nâng cao chất lượng thẩm tra, giám sát; chủ động nghiên cứu, theo dõi việc triển khai chính sách mới, tăng cường khảo sát thực tế để có đánh giá khách quan, toàn diện.

Cho rằng Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ tạo thêm cơ chế để Hà Nội giải quyết những vấn đề của chính mình, mà quan trọng hơn, mở ra không gian để Thủ đô phát huy mạnh mẽ nội lực, khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo những động lực phát triển mới, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội cũng nhấn mạnh trách nhiệm của TP trong việc đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; cải cách hành chính thực chất; thúc đẩy chuyển đổi số; nâng cao năng lực thực thi và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Mục tiêu cuối cùng là để những cơ chế mà Luật Thủ đô trao cho Hà Nội không chỉ dừng lại ở những quy định trên giấy, mà thực sự trở thành nguồn lực, động lực và sức bật mới, đưa Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với vị thế trung tâm chính trị, văn hóa và động lực phát triển của cả nước.

Điều quan trọng nhất lúc này không chỉ là có Luật, nghị quyết hay quy hoạch, mà là tổ chức thực hiện bằng được; biến chủ trương lớn thành hành động, biến cơ chế thành nguồn lực, biến chính sách thành những kết quả cụ thể trong cuộc sống. Để người dân không chỉ nhìn thấy những công trình mới, những diện mạo đô thị mới, mà còn cảm nhận rõ hơn sự chuyển động của TP trong từng chính sách, từng dịch vụ công, từng thay đổi của đời sống hằng ngày

Đó cũng là yêu cầu cao nhất đặt ra đối với HĐND TP trong thực hiện Luật Thủ đô năm 2026: không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định để tạo ra chuyển biến; không chỉ giám sát việc thực hiện, mà phải thúc đẩy thực hiện đến cùng.

“Với tinh thần đó, HĐND TP quyết tâm cùng cả hệ thống chính trị đưa Luật Thủ đô thực sự đi vào cuộc sống. Bởi Luật chỉ thực sự có giá trị khi trở thành nguồn lực phát triển; thể chế chỉ thực sự có sức sống khi tạo ra những đổi thay. Và Luật Thủ đô năm 2026 chính là cơ hội lịch sử để Hà Nội kiến tạo một không gian phát triển mới, mở đường cho những bước tiến mới, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới”, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội khẳng định.