Khi phụ nữ làm chủ công nghệ

Phụ nữ trong kỷ nguyên AI (Bài 2):

Chị Hà Thị Xem (ngoài cùng bên phải), giám đốc HTX du lịch và phát triển nông lâm nghiệp Mường Đeng, xã Yên Thắng quảng bá những sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng

Năm 2013, sau khi nghỉ công việc của một giáo viên mầm non, chị Dương Thị Thúy, sinh năm 1985, ở đường Dương Xá, phường Hàm Rồng, bắt đầu bén duyên với nghề kinh doanh. Từ hộ kinh doanh chuyên cung cấp vật liệu xây dựng, thiết bị vệ sinh, nhà bếp, đến tháng 6/2025, chị chuyển đổi mô hình, thành lập Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Phước Thịnh. Hiện công ty có hơn 300 mặt hàng thuộc nhóm vật liệu xây dựng, thiết bị nhà bếp, thiết bị vệ sinh... Trước những biến động của thị trường, nhất là giai đoạn sau dịch COVID-19 và những đợt lụt bão khiến hoạt động kinh doanh gặp nhiều khó khăn, chị nhận thấy cần tìm thêm hướng tiếp cận khách hàng, thay vì chỉ trông chờ vào phương thức bán hàng trực tiếp tại cửa hàng.

Từ một người ít tham gia mạng xã hội, chị từng bước làm quen với môi trường số, tìm hiểu các công cụ công nghệ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công việc. Chị Thúy trực tiếp giới thiệu sản phẩm trên trang facebook để khách hàng có thêm thông tin trước khi lựa chọn. Hiện nay, khoảng 30% sản phẩm được chị giới thiệu và bán qua các kênh mạng xã hội. Cùng với việc mở rộng kênh bán hàng, chị chú trọng giới thiệu các sản phẩm có mã QR để khách hàng tra cứu thông tin sản phẩm. Khi đến cửa hàng, khách được hướng dẫn quét mã QR để tìm hiểu kỹ hơn về mặt hàng mình quan tâm. Việc tiếp cận thông tin thuận tiện hơn cũng góp phần giúp khách hàng chủ động trong quá trình lựa chọn sản phẩm.

Từ phương thức kinh doanh truyền thống, chị Thúy còn từng bước làm quen với thuế điện tử khi chuyển từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp. Những thay đổi ấy đòi hỏi chị phải học hỏi, cập nhật kiến thức và thích ứng với cách thức quản lý mới. Với chị, kinh doanh vật liệu xây dựng không chỉ là câu chuyện lợi nhuận, mỗi sản phẩm được lựa chọn để hoàn thiện ngôi nhà tâm huyết của một gia đình cũng mang lại niềm vui cho người bán.

Chị Dương Thị Thúy, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Phước Thịnh, phường Hàm Rồng sử dụng công nghệ trong kinh doanh.

Ở xã vùng cao Yên Thắng, chị Hà Thị Xem, giám đốc HTX du lịch và phát triển nông lâm nghiệp Mường Đeng đã lựa chọn công nghệ để quảng bá những sản phẩm đặc trưng của địa phương. Trong căn nhà nhỏ ở thôn Vặn, chị Xem, người phụ nữ dân tộc Thái thường xuyên thực hiện các buổi livestream giới thiệu sản phẩm như muối mắc khẻn, thịt lợn gác bếp, rượu ngô, măng khô... Sản phẩm muối mắc khẻn Mường Đeng cũng là sản phẩm OCOP đầu tiên của xã Yên Thắng. Việc đưa sản phẩm lên các kênh trực tuyến mở ra thêm cơ hội quảng bá, giúp khách hàng biết đến đặc sản địa phương mà không cần trực tiếp đến tận nơi. Việc ứng dụng công nghệ trong kinh doanh cũng đòi hỏi chị phải chủ động học hỏi, làm quen với cách thức giới thiệu sản phẩm trước ống kính, giao tiếp với khách hàng qua màn hình và duy trì hoạt động quảng bá trên các nền tảng trực tuyến. Đối với chị Hà Thị Xem, đưa đặc sản quê hương lên môi trường số không chỉ là tìm thêm đầu ra cho sản phẩm, đó còn là cách để những sản vật gắn với đời sống của đồng bào dân tộc Thái có cơ hội đến với nhiều người hơn, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị sản phẩm địa phương.

Sử dụng công nghệ, đồng hành cùng người dân

Với những người làm công tác thôn bản, việc sử dụng các nền tảng số giúp kết nối với người dân, truyền tải thông tin và nắm bắt tình hình địa bàn kịp thời hơn. Nhận nhiệm vụ trưởng thôn Lâm Thủy, xã Thạch Quảng từ ngày 1/7/2026, chị Bùi Thị Yến phải đối diện với không ít khó khăn khi địa bàn thôn vừa được hình thành trên cơ sở sáp nhập các thôn Đồi, Biện và Nghéo. Thôn nằm ở cuối địa bàn Thanh Hóa, giáp xã Đại Nghĩa của tỉnh Phú Thọ, bên bìa Vườn Quốc gia Cúc Phương và chạy dọc theo sông Bưởi, việc ứng dụng công nghệ số chính là chìa khóa giúp chị quản lý tốt địa bàn đặc thù.

Sau sáp nhập, Lâm Thủy có 298 hộ với 1.380 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào Mường, đời sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Địa bàn rộng, việc đi lại còn khó khăn, một số khu vực thường bị chia cắt khi mưa lớn, nước sông dâng cao. Trong điều kiện ấy, bên cạnh việc trực tiếp xuống cơ sở, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, chị Yến sử dụng các nhóm zalo, facebook để kết nối với bà con, cập nhật thông tin và hỗ trợ công việc quản lý thôn.

Chân dung chị Bùi Thị Yến, trưởng thôn Lâm Thủy, xã Thạch Quảng trong đợt mưa bão tháng 9/2026.

Những ngày mưa lũ tháng 9 vừa qua là thử thách đầu tiên đối với nữ trưởng thôn mới nhận nhiệm vụ. Lâm Thủy có 80 hộ dân bị ngập, trong đó 44 hộ bị cô lập hoàn toàn. Trước tình hình diễn biến phức tạp, chị Bùi Thị Yến báo cáo cấp xã, phối hợp với các lực lượng tại chỗ triển khai phương án ứng phó, hỗ trợ người dân ở những khu vực bị chia cắt. Khi một số hộ bị cô lập nhiều ngày bắt đầu thiếu đồ ăn, nước uống, chị đề xuất UBND xã và Chương trình phát triển vùng của Tổ chức Tầm nhìn thế giới hỗ trợ. Sự phối hợp của chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và các đơn vị liên quan đã góp phần đưa những phần quà đến với bà con.

Với chị Bùi Thị Yến, tuy công nghệ không thay thế việc đi cơ sở hay những cuộc gặp gỡ trực tiếp với người dân nhưng nhờ trao đổi công việc trên các nhóm thông tin của mạng xã hội giúp công việc thôn nhanh chóng và thuận tiện hơn. Trước khi trở thành trưởng thôn, chị Yến có 14 năm làm du lịch tại Vườn Quốc gia Cúc Phương. Năm 2020, vì hoàn cảnh gia đình và con còn nhỏ, chị nghỉ việc, trở về địa phương phát triển kinh tế với mô hình chăn nuôi lợn, hươu, thỏ và ong mật. Gia đình chị Yến là hộ sản xuất, kinh doanh giỏi của xã Thạch Quảng. Những trải nghiệm trong công việc và cuộc sống đang trở thành hành trang để chị đảm nhiệm tốt hơn vai trò của một nữ trưởng thôn, trong đó có việc chủ động học hỏi, ứng dụng công nghệ vào công tác thôn và đời sống.

Nếu như chị Bùi Thị Yến, trưởng thôn Lâm Thủy, xã Thạch Quảng ứng dụng công nghệ đồng hành cùng bà con thì cô giáo Bùi Mai Anh, giáo viên Trường Tiểu học Quý Lương, xã Quý Lương tiếp cận công nghệ bắt nguồn từ những trăn trở rất gần gũi trong quá trình đứng lớp. Sinh ra ở xã miền núi Điền Lư, cô giáo Mai Anh hiểu những khó khăn mà giáo viên ở các địa bàn còn nhiều hạn chế có thể gặp phải khi tiếp cận phương pháp dạy học mới. Cô đã mạnh dạn tìm tòi, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy và khởi xướng nền tảng Ainh Class - lớp học trực tuyến hướng dẫn giáo viên sử dụng AI và Canva trong thiết kế bài giảng. Khi tiếp cận Canva và AI, cô giáo Mai Anh nhận ra những công cụ này có thể hỗ trợ tiết kiệm thời gian, làm cho bài giảng trực quan hơn và mở rộng không gian sáng tạo của giáo viên. Cô cũng lựa chọn chia sẻ những gì mình tìm hiểu được thông qua Ainh Class, giúp đồng nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận và vận dụng các công cụ mới.

Có thể nhận thấy, làm chủ công nghệ không chỉ nằm ở khả năng sử dụng thành thạo một ứng dụng hay thiết bị, đó còn là tinh thần sẵn sàng học hỏi, biết lựa chọn công cụ phù hợp và chủ động vận dụng vào cuộc sống. Khi công nghệ trở thành phương tiện phục vụ những nhu cầu thiết thực, phụ nữ có thêm cơ hội phát huy năng lực, mở rộng không gian phát triển và khẳng định vai trò của mình trong đời sống hiện đại.