Mỹ, Đan Mạch và Greenland ký thỏa thuận an ninh

Quang cảnh ở Nuuk, Greenland. Ảnh: AP

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen ký thỏa thuận bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York. Thỏa thuận được xem là bước đi nhằm tăng cường hợp tác an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương sau nhiều tháng căng thẳng liên quan đến tương lai Greenland.

Phát biểu tại lễ ký, ông Trump nói thỏa thuận sẽ tạo ra "mối quan hệ tuyệt vời và lâu dài", đồng thời cho phép Mỹ duy trì khả năng cần thiết để bảo đảm an ninh cho Greenland và lục địa Bắc Mỹ. Nhà Trắng cho biết văn kiện thiết lập quyền hiện diện quân sự lâu dài của Mỹ tại Greenland và ngăn các đối thủ của Washington thiết lập căn cứ hoặc tiến hành những khoản đầu tư nhạy cảm tại hòn đảo nếu không được chấp thuận.

Theo nội dung thỏa thuận dài 10 trang, Mỹ có thể mở rộng căn cứ không gian Pituffik hiện có và thiết lập thêm các khu vực quốc phòng tại Narsarsuaq ở phía nam và Mestersvig ở phía đông Greenland. Đây là hai địa điểm từng có cơ sở quân sự của Mỹ hoặc đóng vai trò quan trọng trong hoạt động quốc phòng của Đan Mạch.

Thỏa thuận cũng hạn chế sự hiện diện của các quốc gia không thuộc NATO tại những lĩnh vực chiến lược ở Greenland. Các bên sẽ tăng cường kiểm soát những khoản đầu tư từ bên ngoài NATO và Liên minh châu Âu (EU) trong các lĩnh vực nhạy cảm, nhằm ngăn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Dù trao cho Mỹ quyền tiếp cận và hoạt động quân sự rộng hơn, văn kiện tái khẳng định "chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ" của Vương quốc Đan Mạch, đồng thời công nhận quyền tự quyết của Greenland. Thỏa thuận vẫn có hiệu lực nếu Greenland trở thành một quốc gia độc lập trong tương lai. Văn kiện sẽ có hiệu lực sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết tại cơ quan lập pháp của các bên.

Thủ tướng Frederiksen cho rằng thỏa thuận củng cố an ninh chung của Đan Mạch, Greenland, Mỹ, NATO và châu Âu. Ông Nielsen nhấn mạnh Greenland có vai trò quan trọng đối với an ninh Bắc Mỹ và Bắc Đại Tây Dương, đồng thời cho rằng thỏa thuận đưa hợp tác an ninh trở lại đúng hướng.

Greenland có vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ, châu Âu và Bắc Cực. Hòn đảo nằm gần tuyến đường ngắn giữa Bắc Mỹ và châu Âu, đồng thời có căn cứ Pituffik của Mỹ, nơi đóng vai trò trong hệ thống cảnh báo sớm tên lửa và giám sát khu vực Bắc Cực. Greenland cũng sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản quan trọng trong bối cảnh các nước ngày càng quan tâm đến nguồn cung đất hiếm và khoáng sản chiến lược.

Thỏa thuận được ký sau nhiều tháng ông Trump thúc đẩy việc tăng quyền kiểm soát của Mỹ đối với Greenland với lý do an ninh. Những tuyên bố trước đây của Tổng thống Mỹ từng gây căng thẳng với Đan Mạch và các đồng minh NATO. Văn kiện mới không chuyển chủ quyền Greenland cho Mỹ mà tập trung vào hợp tác quốc phòng và mở rộng quyền hiện diện quân sự của Washington trên đảo.

B.N