Ngăn chặn nguy cơ leo thang xung đột

Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên hợp quốc (LHQ) đã họp khẩn để bàn về bất ổn nghiêm trọng đang đe dọa an ninh và sự ổn định chính trị tại Cộng hòa (CH) Trung Phi, trong bối cảnh cuộc tổng tuyển cử ở nước này chuẩn bị diễn ra. LHQ khẳng định nỗ lực ngăn chặn nguy cơ leo thang xung đột cũng như bảo đảm một cuộc bầu cử tự do và công bằng ở quốc gia châu Phi này.

Cuộc họp kín của HĐBA diễn ra trong bối cảnh tình hình căng thẳng trên thực địa ở CH Trung Phi, nhất là bất ổn leo thang tại khu vực gần thủ đô Ban-ghi do hoạt động chống phá của các nhóm vũ trang. Bạo lực nổ ra sau khi Tòa án tối cao của CH Trung Phi cấm cựu Tổng thống Ph.Bô-di-dê, người bị lực lượng nổi dậy Xê-lê-ca lật đổ trong cuộc xung đột năm 2013, tham gia tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống lần này. Chính phủ CH Trung Phi cáo buộc ông Bô-di-dê cùng các nhóm vũ trang tìm cách tổ chức đảo chính trước cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào ngày 27-12 tới. Để liên minh sức mạnh, ba nhóm phiến quân chính tại CH Trung Phi đã hợp nhất thành lực lượng tự xưng Liên minh Những người yêu nước vì sự thay đổi (CPC), đồng thời kêu gọi các nhóm vũ trang khác cùng tham gia. Quân nổi dậy đã mở các cuộc tiến công chiếm giữ Bam-ba-ri, thành phố lớn thứ tư của nước này, nằm cách thủ đô Ban-ghi 380 km về phía đông bắc. Phiến quân đã cướp phá đồn cảnh sát, trụ sở của lực lượng hiến binh và nhà dân. Vụ tiến công đã dẫn đến cuộc đấu súng giữa quân nổi dậy với các binh sĩ Chính phủ và Phái bộ LHQ tại CH Trung Phi (MINUSCA). Là quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản, nhưng CH Trung Phi chìm trong nghèo đói bởi bị cuốn vào vòng xoáy bạo lực. Sau cuộc nội chiến hồi năm 2013, quốc gia này đứng trước khó khăn chồng chất, khi mâu thuẫn phe phái, sắc tộc đẩy CH Trung Phi vào tình trạng bất ổn triền miên.

Những diễn biến “nóng” trước bầu cử ở CH Trung Phi khiến cộng đồng quốc tế lo ngại về một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng xảy ra. Theo đề nghị được hỗ trợ từ Chính phủ CH Trung Phi, Nga và Ru-an-đa đã đưa binh sĩ tới nước này. Bộ Ngoại giao Nga cho biết, Nga đã cử 300 huấn luyện viên quân sự đến theo yêu cầu của lãnh đạo nước này để giúp chống sự gia tăng bạo lực của phiến quân trước bầu cử. Các huấn luyện viên quân sự tham gia hỗ trợ lực lượng an ninh CH Trung Phi và hơn 12.000 binh sĩ thuộc lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ đang được triển khai tại đây, nhằm ngăn chặn các mũi tiến công của phiến quân đang hướng về thủ đô Ban-ghi. Tổng thống Pháp E.Ma-crông cũng đã cho triển khai máy bay chiến đấu giám sát bầu trời ở CH Trung Phi, trong bối cảnh xung đột leo thang đe dọa an ninh khu vực. Pháp, Nga, Mỹ, Liên hiệp châu Âu (EU) và Ngân hàng Thế giới đã kêu gọi cựu Tổng thống Bô-di-dê và lực lượng ủng hộ ông hạ vũ khí để cuộc bầu cử diễn ra theo kế hoạch.

Bạo lực leo thang đe dọa làm đổ vỡ thỏa thuận hòa bình mong manh đang được triển khai ở CH Trung Phi. LHQ bày tỏ lo ngại sâu sắc về tình trạng bất ổn tại CH Trung Phi, đồng thời cho rằng hiện trạng này sẽ đe dọa nghiêm trọng đến an ninh trật tự và các cuộc bầu cử sắp tới. Bất đồng chính trị và những phát ngôn mang tính kích động có thể dẫn đến việc phải sơ tán dân thường khỏi những khu vực an ninh bất ổn. LHQ kêu gọi các nước láng giềng, Liên minh châu Phi (AU) và Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Trung Phi giữ vai trò trung tâm trong bảo đảm giải quyết cuộc khủng hoảng tại CH Trung Phi một cách hòa bình. Trước tình hình đáng lo ngại, AU quyết định triển khai các phái bộ quan sát bầu cử ở CH Trung Phi. Hoạt động này phù hợp với một trong những mục tiêu của AU trong Chương trình nghị sự 2063, nhằm bảo đảm quản trị tốt, dân chủ, tôn trọng nhân quyền và công lý ở các quốc gia trong châu lục.

HĐBA LHQ kêu gọi các bên ngay lập tức chấm dứt các hành động thù địch và thúc đẩy đối thoại nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho bầu cử; ủng hộ tiến hành bầu cử tự do và công bằng trên cơ sở các kế hoạch theo Hiến pháp CH Trung Phi và lên án các hành động cản trở tiến trình này. HĐBA cũng khẳng định ủng hộ vai trò hỗ trợ của các tổ chức khu vực và MINUSCA trong bảo đảm an ninh và thúc đẩy đối thoại giữa các bên trong suốt tiến trình bầu cử. Được thành lập trên cơ sở Nghị quyết 2149 năm 2014 của HĐBA nhằm mục đích chính là bảo vệ dân thường, hỗ trợ tiến trình hòa bình, xây dựng và cải cách pháp luật, lực lượng an ninh và giải quyết các thách thức nhân đạo ở CH Trung Phi, MINUSCA đã đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực duy trì hòa bình và ổn định ở quốc gia này.

Những diễn biến xấu ngay trước bầu cử đang đe dọa an ninh và tiến trình xây dựng nền dân chủ ở CH Trung Phi. Tổng Thư ký LHQ A.Gu-tê-rét và cộng đồng quốc tế kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, ngừng bắn và tiến hành đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng, tạo điều kiện thuận lợi để cuộc tổng tuyển cử diễn ra một cách hòa bình và đáng tin cậy, coi đây là cách duy nhất để đưa CH Trung Phi thoát khỏi khủng hoảng.