Như lời của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, ngày 6/1/1946 được xem là một mốc son chói lọi mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc Việt Nam. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đã khẳng định vững chắc quyền làm chủ của nhân dân, tổ chức ra Nhà nước của mình và là Nhà nước dân chủ đầu tiên ở Đông Nam Á.
Sau Cách mạng tháng Tám, trong tình thế 'ngàn cân treo sợi tóc', Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đảng ta đã kịp thời đề ra chủ trương sáng suốt - tổng tuyển cử sớm. Để cuộc bầu cử thành công, Người đã ra 'Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu', chỉ với 375 chữ nhưng chứa đựng thông điệp sâu sắc.
Cách đây tròn 80 năm, ngày 6/1/1946, toàn thể nhân dân Việt Nam lần đầu tiên trong lịch sử không phân biệt giới tính, tôn giáo, dân tộc đã đi bầu cử Quốc hội, đánh dấu sự ra đời và hình thành thiết chế quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 tới nay, Quốc hội Việt Nam luôn khẳng định vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước.
Cách đây 80 năm, ngày 6/1/1946, lần đầu tiên trong lịch sử, Nhân dân Việt Nam được trực tiếp cầm lá phiếu lựa chọn những người đại diện ưu tú vào Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Từ lá phiếu ấy đến hôm nay, các thế hệ đại biểu Quốc hội (ĐBQH), trong đó có ĐBQH tỉnh đã phát huy vai trò đại biểu dân cử, xứng đáng với niềm tin của cử tri.
Ngày này cách đây tròn 80 năm đã diễn ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam.
Hôm nay (6-1), toàn Đảng, toàn dân và toàn quân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).
HNN - Cuộc Tổng tuyển cử toàn quốc lần thứ nhất không chỉ mở ra một hình thức tổ chức quyền lực mới, mà còn khẳng định tư cách pháp lý của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đặt nền móng cho thể chế dân chủ hiện đại ở Việt Nam.
Từ cuộc tổng tuyển cử đầu tiên, trong suốt chặng đường 80 năm hình thành và phát triển, Quốc hội Việt Nam luôn là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất.
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 là sự kiện chính trị, pháp lý đặc biệt trọng đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
Từ những lá phiếu của 80 năm trước, Việt Nam đã hiên ngang bước ra thế giới với tư thế của một quốc gia độc lập, tự chủ, tự tin, tự hào, có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và đạo lý để bảo vệ quyền thiêng liêng của mình.
Ngày 6.1 ghi dấu nhiều sự kiện có ý nghĩa sâu sắc trong lịch sử Việt Nam và thế giới. Nổi bật nhất là cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 - mốc son khẳng định quyền làm chủ của nhân dân Việt Nam trong Nhà nước dân chủ cộng hòa.
Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới của đất nước ta: Có một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại.
Đây là ý kiến đánh giá của Tiến sĩ Petr Tsvetov, Cán bộ khoa học cấp cao Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và ASEAN thuộc Viện Trung Quốc và châu Á đương đại, Viện Hàn lâm Khoa học Nga khi trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Nga về ý nghĩa của Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946).
Ngay sau khi thành lập, chính quyền cách mạng của nhân dân ta đã phải đối phó với tình thế hết sức hiểm nghèo. Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ra đời nhưng chưa được một quốc gia nào trên thế giới công nhận. Trái lại, các thế lực đế quốc và tay sai đang ráo riết chống lại Đảng Cộng sản và Việt Minh hòng lật đổ chính quyền cách mạng còn non trẻ và thiết lập một chính quyền phản động tay sai cho đế quốc.
Ngày 6/1/1946 là dấu mốc đặc biệt trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Lần đầu tiên, Nhân dân ta thực hiện quyền làm chủ bằng lá phiếu phổ thông, trực tiếp và bình đẳng để bầu ra Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam mới. Từ sự kiện trọng đại ấy, mạch nguồn dân chủ đã được khơi mở, trở thành nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc cho sự nghiệp đấu tranh cách mạng và dựng xây đất nước.
Từ dấu mốc lịch sử của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đến những đổi mới mạnh mẽ của Quốc hội Khóa XV, Quốc hội Việt Nam đã không ngừng khẳng định vai trò trung tâm trong đời sống chính trị quốc gia. Theo đại diện lãnh đạo Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố các thời kỳ, trong suốt 80 năm hình thành và phát triển, mọi quyết sách do Quốc hội ban hành đều bắt nguồn từ ý chí, nguyện vọng của nhân dân, được quyết định kịp thời, phù hợp thực tiễn.
Trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập, đứng trước muôn vàn thử thách, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã tổ chức Tổng tuyển cử trên cả nước vào ngày 6/1/1946. Đây là cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên trong lịch sử dân tộc và là lời tuyên ngôn mạnh mẽ về quyền làm chủ của Nhân dân Việt Nam ta.
Ngày 6/1/1946 - ngày Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, không chỉ là một sự kiện chính trị trọng đại, mà còn là khoảnh khắc dân tộc lần đầu tiên khẳng định quyền làm chủ bằng lá phiếu phổ thông. Từ ngày hội non sông ấy, Quốc hội Việt Nam ra đời, thiết chế đại diện cao nhất của Nhân dân, trở thành điểm tựa pháp lý và tinh thần để nhà nước non trẻ đứng vững giữa 'thù trong giặc ngoài', cùng cả nước đi qua kháng chiến, kiến quốc, thống nhất, đổi mới và hội nhập.
Ngày 6/1/1946, toàn thể nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng tạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiến hành cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Vượt qua bao trở lực trong bối cảnh đất nước bị 'thù trong, giặc ngoài', các Sắc lệnh về Tổng tuyển cử được Chính phủ Lâm thời do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu ban hành đều được thực thi hiệu quả, tuân thủ triệt để theo những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất của thể chế nhà nước cộng hòa: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Cuộc Tổng Tuyển cử đã diễn ra thành công trong ngày 6/1/1946, là mốc son chói lọi, mở lối tiên phong trên con đường phát triển nền dân chủ cộng hòa.
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 bầu ra Quốc hội khóa I là mốc son trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đánh dấu bước khởi đầu quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền. Các hoạt động và quyết đáp của Quốc hội 80 năm qua là hành trình kế thừa, đổi mới, phát triển liên tục, 'đúng ý Đảng, hợp lòng Dân'.
Cách mạng tháng Tám thắng lợi, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Chính quyền non trẻ của nhân dân đứng trước những khó khăn ghê gớm. Nạn đói đe dọa sinh mạng của hàng triệu đồng bào. Quân Anh được phái vào tước vũ khí của quân Nhật ở miền Nam đã giúp cho thực dân Pháp nổ súng, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam từ ngày 23/9/1945.
Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển kể từ dấu mốc lịch sử ngày 6/1/1946, Quốc hội không ngừng lớn mạnh, khẳng định rõ nét vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời (2-9-1945), một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu nhằm bảo vệ nền độc lập, tự do là xúc tiến bầu Quốc hội để quy định Hiến pháp, bầu Chính phủ chính thức. Do đó, ngày 3-9-1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị: 'Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu'. Cuộc Tổng tuyển cử cho thấy dấu ấn quan trọng của Người đối với việc ra đời Quốc hội khóa I (1946 -1960).
Ngay sau khi Tuyên ngôn Độc lập (ngày 2-9-1945) khai sinh ra Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ (ngày 3-9-1945) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra 6 nhiệm vụ cấp bách, một trong những nhiệm vụ ấy có việc tổ chức Tổng tuyển cử bầu Quốc hội: 'Phải bầu ngay Quốc hội, càng sớm càng tốt. Bên trong thì nhân dân tin tưởng thêm vào chế độ mình. Trước thế giới Quốc hội do dân bầu ra sẽ có giá trị pháp lý không ai có thể phủ nhận'.
Đáp lại Lời kêu gọi 'Ngày mai là một ngày sẽ đưa Quốc dân ta lên con đường mới mẻ' của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 6/1/1946, toàn dân ta đã đi bỏ phiếu, bầu ra cơ quan quyền lực cao nhất, đại diện cho quyền lợi và tiếng nói của Nhân dân Việt Nam. Đó là những lá phiếu quý giá, mà nếu mặt trước thể hiện quyền làm chủ vận mệnh dân tộc của mỗi người, thì mặt sau là vô vàn máu xương đã phải đánh đổi.
LTS: Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), từ số ra hôm nay, Báo Hànôịmới mở chuyên mục 'Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026)' nhằm giới thiệu với bạn đọc các bài viết ôn lại sự kiện chính trị có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng của đất nước và những đóng góp quan trọng của Quốc hội trong tiến trình đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước cũng như trong công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Thông qua những tư liệu, phân tích và góc nhìn khoa học, từ đó làm rõ giá trị to lớn của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, vai trò lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng như những bài học quý báu đối với quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là thành quả trực tiếp của thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng thời là bước ngoặt mang tính bản lề trong tiến trình xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân ở Việt Nam. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, quyền lực Nhà nước được xác lập trên cơ sở tổng tuyển cử phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín-một hình thức dân chủ hiện đại, tiến bộ, phù hợp với xu thế chung của thời đại. Trong sự kiện trọng đại đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh có vai trò hết sức quan trọng, mang ý nghĩa quyết định, thể hiện sự kết tinh giữa tư tưởng dân chủ sâu sắc, tầm nhìn chiến lược và nghệ thuật lãnh đạo cách mạng đặc sắc của Người.
Quốc hội Việt Nam trong giai đoạn 1946-1960 không chỉ là biểu tượng của ý chí độc lập, tự do, mà còn trực tiếp đưa ra những quyết định quan trọng liên quan đến vận mệnh dân tộc.