Trong các nghi lễ của người Dao đỏ ở vùng cao Lào Cai, múa chuông là vũ điệu linh thiêng, thường được sử dụng trong nhiều nghi lễ truyền thống.
Là người dân tộc Dao, sinh ra và lớn lên trong cái nôi văn hóa Dao -Tuyên Quang, nhưng nhà văn, nhà nghiên cứu Bàn Minh Đoàn cho rằng, bản thân ông cũng chưa có điều kiện khai thác được hết những cái hay, cái đẹp của văn hóa dân tộc mình. Vì vậy, có chút thời gian rảnh là ông lại tranh thủ đi đến các bản, làng gặp các nghệ nhân, các thầy Tào, thầy cúng để sưu tầm, tìm hiểu, ghi chép tư liệu phong tục tập quán, những làn điệu dân ca, dân vũ...
Mùa Xuân, đối với các chàng trai tộc người Dao đầu bằng ở bản Sín Chải xã Bản Giang (huyện Tam Đường, Lai Châu), không chỉ là mùa lễ hội, mùa kéo vợ mà còn là mùa của sự linh thiêng, của sự trưởng thành.
Tối 16/9, tại SVĐ trung tâm huyện Hoàng Su Phì, UBND tỉnh Hà Giang tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia và Khai mạc chương trình du lịch qua những miền di sản ruộng bậc thang huyện Hoàng Su Phì năm 2022.
Tháng 9 năm 2018, tôi về dự lễ hội Bàn Vương ở xã Hồ Thầu trong tuần văn hóa du lịch 'Qua miền di sản Ruộng bậc thang' trên vùng núi Hoàng Su Phì của tỉnh Hà Giang.
Trong những năm qua, môn nghệ thuật múa dân gian các dân tộc đã được đưa vào giảng dạy trong các trường văn hóa nghệ thuật. Nhiều biên đạo múa đã xây dựng những chương trình nghệ thuật đặc sắc về múa dân gian phục vụ các sự kiện văn hóa mang tầm quốc gia và khu vực... Tuy nhiên, có những điệu múa của đồng bào dân tộc thiểu số chỉ xuất hiện trong các nghi lễ truyền thống, gắn với không gian linh thiêng nên ít khi xuất hiện trên các sân khấu biểu diễn.
Cái chết của người đàn bà trên rừng thông sau ba ngày bị mất tích làm rung động một vùng. Cái xác còng queo, khô lạnh và biến dạng vì đang phân hủy khiến không ít người cảm thấy sợ hãi và ám ảnh. Vạn vẫn ung dung tới cúng đám ma, thậm chí hắn còn chỉ mọi hướng nghi ngờ tới một người thầy cúng đang là đối thủ của hắn. Hắn đã quên rằng 'lưới trời lồng lộng'.
Lễ cấp sắc là nghi lễ quan trọng, công nhận sự trưởng thành của đàn ông, tạo ra những giá trị về vật chất, tinh thần của người Dao Quần Chẹt.
Thơ người Dao đã phần nào thể hiện được sự giàu đẹp, hấp dẫn của ngôn ngữ Dao. Chủ đề sáng tác thơ Dao cũng giống như thơ dân tộc thiểu số khác. Với đề tài phong phú, trong đó xuyên suốt là mạch nguồn xúc cảm về tình yêu quê hương, làng bản với cách cảm, cách nghĩ, cách nói của người miền núi, lối tư duy theo mạch thẳng, dễ hiểu và thân thuộc.
Lễ cấp sắc là một trong những nghi lễ độc đáo và được lưu truyền từ nhiều đời nay trong cộng đồng dân tộc Dao. Ngoài những yếu tố tôn giáo, tín ngưỡng thì lễ cấp sắc của người Dao có tính giáo dục rất lớn, thể hiện qua những lời giáo huấn hướng tới việc thiện, không làm điều ác. Các điều giáo huấn được thực hiện bằng lời thề dưới sự chứng kiến của tổ tiên và các quan âm binh nên tính giáo dục càng có giá trị.
Lúc này, hẳn quỷ vương đã cười, mầm độc hắn gieo vào lòng Vạn đã mọc. Sự đố kỵ sẽ giày vò Vạn và nhanh thôi, nó sẽ khiến cho đầu óc hắn mụ mị, u mê. Sự ảo tưởng vốn sẽ là một cú đẩy Vạn rơi xuống, nhẹ nhàng và đau khổ. Bây giờ thì gã quỷ vương lại giăng ra một bức màn bịt mắt hắn để Vạn không nhận ra sự biến đổi nguy hiểm của mình.
Người dân tộc này có nền văn hóa lịch sử phong phú, trong đó, tục nhảy lửa thường diễn ra vào đầu năm mới.
Cùng với Trống Nêm, Chũm Chọe, Chiêng, Kèn Pí lè là nhạc cụ quan trọng trong đời sống văn hóa của người Dao, là âm thanh của núi rừng, tiếng gọi mùa xuân của đồng bào Dao. Trong những dịp lễ, Tết, tiếng kèn được vang lên như để nhắc nhở con cháu Bàn Vương về việc gìn giữ bản sắc nguồn cội.
Người Dao ở Tuyên Quang có 9 ngành: Dao Đại Bản, Dao Tiền, Thanh Y, Quần Trắng, Lô Gang, Coóc Mùn, Quần Chẹt, Áo Dài và Dao Đỏ. Mỗi ngành Dao có sự khác biệt nhất định về trang phục, tín ngưỡng… Thế nhưng các nhánh Dao lại có một điểm chung đó là tín ngưỡng thờ cúng Bàn Vương.
Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, dân tộc Dao có hơn 100 nghìn người, chiếm 11,4% dân số toàn tỉnh, đứng thứ ba sau dân tộc Kinh, Tày, với đầy đủ 9 ngành. Thường vào dịp đầu năm, người Dao trong tỉnh lại có phong tục cúng mát nhà, để cầu chúc cho gia chủ một năm sức khỏe, mùa màng bội thu, mọi công việc đều hanh thông.
Huyện Ba Vì là địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, với khoảng 30 nghìn người. Cùng với xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế, TP Hà Nội, cũng như huyện Ba Vì có nhiều biện pháp hỗ trợ để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn. Nhờ đó, văn hóa các dân tộc ngày càng khởi sắc.
Cuối tháng 12 Âm lịch hằng năm, nếu ai có dịp đến với bản người Dao (xã Ba Vì, huyện Ba Vì, Hà Nội) sẽ được chiêm ngưỡng nét văn hóa độc đáo của đồng bào nơi đây. Gắn với Tết Nguyên đán thì nhiều lễ Tết khác của người Dao cũng được diễn ra mà người ta quen gọi là… mùa Tết.
Ít người biết rằng, bản Sì Choang ở xã Vàng Ma Chải, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, heo hút, biệt lập còn lưu giữ nhiều tập tục lạ kỳ, huyền bí của người Dao đỏ, trong đó có tục kéo vợ vào mùa xuân.
Đối với đồng bào dân tộc Dao, lễ Lập tĩnh - Cấp sắc là một nghi lễ truyền thống thể hiện nét văn hóa độc đáo riêng của dân tộc và là nghi lễ bắt buộc đánh dấu một đàn ông người Dao trưởng thành.
PTĐT - Cũng như nhiều ngành Dao khác, người Quần Chẹt quan niệm: Đàn ông đã lập gia đình nếu chưa trải qua lễ cấp sắc thì dù già vẫn coi là trẻ con,...
Huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh đã chọn thôn Sơn Hải, xã Nam Sơn để bảo tồn văn hóa người dân tộc Dao gắn với phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch trải nghiệm tại cộng đồng theo hướng bền vững.
Con đường đất lên Khau Hán, xã Bình Phú (Chiêm Hóa) toàn dốc khúc khuỷu. Thôn nằm trong một thung lũng trên đỉnh núi cao. Trải qua thời gian, đến nay, bản sắc người Dao Khau Hán vẫn được bảo tồn. Bởi theo các cụ trong thôn, giữ được bản sắc mới giữ được linh hồn người Dao…