'Chống lãng phí phải trở thành văn hóa trong toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, toàn xã hội, thấm vào từng cán bộ đảng viên, từng gia đình, từng người dân'- TS Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội, UBTƯ MTTQ Việt Nam nhấn mạnh khi trao đổi với phóng viên Báo Đại Đoàn Kết.
Đọc ba bài thơ viết về 'Đông Dương' của Nikolai Gumilev (1886-1921) hơn một thế kỷ trước có thể nhận thấy đầu tiên là cái nhìn của một người châu Âu trước cảnh và người xứ lạ của hai đất nước vùng Đông Dương. Rồi sau đó ta bất giác như được trở lại một thời cuộc sống thanh bình hồn nhiên khi con người được sống hòa mình giữa thiên nhiên, vạn vật.
Độc giả Lê Thanh Hải hỏi: 'Lâu nay tôi thường nghe các cụ nói câu 'Đẽo đòn gánh đè vai' với ý là tự mình làm khổ mình, làm khó cho mình. Nhưng gần đây tôi thấy có bản khác là 'Đẽo đòn gánh, đòn gánh đè vai' xuất hiện trong bài 'Chữ và nghĩa: Đẽo đòn gánh, đòn gánh đè vai' của PGS-TS Phạm Văn Tình (báo Thể thao Văn hóa - 17/1/2024).
Hiện nay, quá trình làm việc nhóm đã thiết lập và duy trì mối quan hệ hợp tác tích cực giữa một cá nhân với các thành viên khác để hoàn thành các mục tiêu chung đã dần trở thành phương thức làm việc mang lại hiệu quả cao trong hoạt động báo chí. Bằng cách tận dụng lợi thế và đóng góp của từng phóng viên, kỹ năng làm việc nhóm đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được tác phẩm báo chí có chiều sâu, được đầu tư, nâng cao sức hấp dẫn, góp phần tích cực vào công tác tuyên truyền; đồng thời tạo nguồn tác phẩm báo chí chất lượng tham dự các giải báo chí của tỉnh và của Trung ương.
Độc giả Phạm Thanh Ngân hỏi: 'Tôi hơi băn khoăn khi đọc bài 'Máu chảy đến đâu ruồi bâu đến đó' của PGS.TS Phạm Văn Tình đăng trên báo Thể thao Văn hóa (2020).
Tục ngữ Việt Nam có câu 'Mỗi người một nắm thời đắm đò ông' (dị bản Mỗi người một nắm cũng đắm đò ông; Mỗi người một nắm thì đắm đò ông; Mỗi người mỗi nắm cũng đắm đò ông).
Độc giả Đoàn Ngọc Phách hỏi: 'Hồi nhỏ tôi có nghe một bài ca dao khá dài, đến nay chỉ còn nhớ lõm bõm, nhưng riêng hai câu sau đây thì vẫn còn nhớ như in: 'Đói no có thiếp, có chàng/ Còn hơn chung đỉnh giàu sang một mình'. Gần 50 năm qua tôi vẫn không hiểu 'chung đỉnh' trong câu ca dao nghĩa là gì. Có người giải thích 'đỉnh' trong 'chung đỉnh' có nghĩa là cái nóc nhà, 'chung đỉnh' là cùng chung một nóc nhà, mái nhà. Nhưng tôi thắc mắc tại sao cùng ở một nhà mà lại 'giàu sang một mình'? Vậy xin chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' giúp tôi tìm lại nội dung cả bài ca dao và giải nghĩa từ 'chung đỉnh' có nghĩa là gì. Xin trân trọng cảm ơn'.
Độc giả Ngô Mai Hương (Thanh Hóa) hỏi: 'Trong một chương trình giải trí về tiếng Việt trên truyền hình, ban tổ chức yêu cầu lựa chọn giữa hai cách viết 'tròng trành' hay 'chòng chành', người chơi trả lời là 'chòng chành' nhưng không được chấp nhận và đáp án chương trình đưa ra là 'tròng trành'.
Anh chị em trong nhà cũng cần phải biết một số quy luật ngầm giúp giữ cho mối quan hệ được tốt đẹp.
Độc giả: 'Trong sách 'Từ điển thành ngữ tục ngữ - ca dao Việt Nam' (Việt Chương - NXB Đồng Nai - 1998) xếp hai câu 'Mèo tha miếng thịt xôn xao/Kễnh tha con lợn thì nào thấy chi' vào thể loại 'ca dao'. Sau khi chú giải: 'Kễnh: chỉ con cọp', tác giả sách này giải thích:
Ca dao Việt Nam có bài về lao động sản xuất, câu đầu là 'Tháng Giêng là tháng ăn chơi'. Xa xưa, Việt Nam là nước đói, nghèo, lấy đâu ra vật chất mà 'ăn chơi'. Vì vậy, có lẽ hàm ý của câu ca này ám chỉ Việt Nam là đất nước của lễ hội.
'Đòn gánh' là cái gì nhỉ? Đó là một cái 'đòn dùng để gánh, thường làm bằng một đoạn tre chẻ đôi hoặc một thanh gỗ đẽo bẹt, 2 đầu có mấu để giữ đầu quang' (Từ điển tiếng Việt, Trung tâm Từ điển học, NXB Đà Nẵng, 2020).
Dẫn câu ca dao 'Sông Cửu Long nghìn năm vẫn chảy/Nghĩa bạn bè mãi mãi không phai', Phó Thủ tướng Lê Minh Khái khẳng định quan hệ Việt Nam-Campuchia sẽ tiếp tục phát triển lên tầm cao mới.
Cây hoa nhài là loại cây gần gũi với cuộc sống hàng ngày của người dân Việt trên hầu khắp các miền Tổ quốc từ xa xưa đến nay. Cây hoa nhài mang đến cho con người một không gian nhẹ nhàng, dễ chịu cho những nơi mà nó có mặt. Nó âm thầm, lặng lẽ dâng hiến cho đời vẻ đẹp và mùi hương mà không cần biết đến khen chê.
Bụng đói thì có lẽ khỏi phải bàn, nhưng cật trong cật rét là gì? Vấn đề tưởng đơn giản, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều cách hiểu rất khác nhau, kể cả nghĩa của cật trong các bản trái nghĩa No cơm, ấm cật, Ấm cật, no lòng. Sau đây, xin giới thiệu và tạm chia thành ba cách hiểu về cật:
Giữa thời buổi nhiều người trẻ chỉ say mê lướt TikTok hơn là đọc sách thì các thành viên của dự án 'Đang đọc gì đấy?' đã quyết định mang sách lên TikTok 'tiếp thị' theo một cách riêng, rất Gen Z.
Sáng 30/7, tại Bắc Ninh, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã làm việc với Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam (SEV).
Tại Italy, ông Pino Tagliazucchi, người đã mất năm 2005, là một học giả uyên thâm và tác giả của nhiều cuốn sách và tiểu luận lịch sử - chính trị về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Việt Nam.
Một trong những biến thể của 'Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ' là 'Ra đường hỏi già, về nhà hỏi con nít'. Nguyễn Đức Dương (trong Từ điển tục ngữ Việt, NXB Tổng hợp TP.HCM) giải thích là 'Muốn biết điều gì khi ra khỏi nhà thì hãy tìm người già mà hỏi; Muốn biết điều gì đã xảy ra ở nhà khi đi vắng thì hãy tìm lũ trẻ mà hỏi'.
Độc giả NHT (Thanh Hóa): Tôi có đọc được một cách giải thích câu ca 'Vào rừng chẳng biết lối ra//Thấy cây núc nác tưởng là vàng tâm' là: vàng tâm là cây quý, còn núc nác là cây bỏ đi; ýmuốn nói lên sự thất vọng về một thứ gì đó. Tưởng là nó tốt nhưng buồn thay, đó là thứ rất tầm thường!' Tác giả bài viết khuyên: nếu không làm được cây vàng tâm thì đừng làm cây núc nác.
Bài thơ 'Cắm bản' cho thấy mỗi thầy, cô giáo giống như ngọn nến tự đốt cháy mình để soi sáng đường đi giúp cho những người khác.
Nguyên văn của câu tục ngữ 'Rắn đến nhà chẳng đánh thì quái, gái đến nhà chẳng chơi thì dại'. Nghe lạ thật đấy. Nhưng ngữ nghĩa của nó (theo cách hiểu dân gian) còn lạ hơn nhiều.
* Từ 'hàng sông' trong bài ca dao 'Trả ta đủ gạo đủ tiền/ Thì ta sẽ cấy cho liền hàng sông/ Nếu mà cướp gạo cướp công/ Thì ta sẽ cấy hàng sông ta về' nghĩa là gì? (Nguyễn Ngọc Trang, quận Thanh Khê, Đà Nẵng)
'Nước giải' còn gọi là 'nước tiểu', là một loại nước 'do thận lọc và thải ra ngoài bằng đường tiểu tiện' (Từ điển tiếng Việt, Trung tâm Từ điển học, 2020). Loại nước thải này không chỉ có ở con người mà còn có ở nhiều loài động vật khác (như chó, mèo, lợn, trâu, bò…). Nhưng 'nước giải' trong câu tục ngữ 'Bát nước giải bằng vại thuốc' (hay 'Một bát nước giải bằng một vại thuốc') là chỉ 'sản phẩm của con người'.
Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia láng giềng có truyền thống quan hệ hữu nghị, gần gũi và lâu đời, được xây đắp bởi nhiều thế hệ. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người có nhiều cống hiến quan trọng trong việc xây dựng và phát triển mối quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Dẫn câu ca dao 'Ngựa chạy có bầy, chim bay có bạn', Thủ tướng bày tỏ mong muốn những người yêu quý Việt Nam tiếp tục sát cánh trên chặn đường phát triển phía trước.
Dù trải qua bao biến thiên thời cuộc, những thị phi xảy tới với những người làm công việc 'lái đò, chở chữ qua sông' cũng không phải là ít, nhưng vẹn nguyên trong tâm trí người Việt, vẫn là sự tôn kính: 'không thầy đố mày làm nên', 'một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy'.