Không phải ngẫu nhiên trong lời giới thiệu bộ sách 'Chuyện Đông, chuyện Tây' của An Chi, nhà ngôn ngữ học lừng danh Cao Xuân Hạo thốt lên: 'Nhiều người hình dung tác giả là một cụ già đầu bạc trán hói, thông kim bác cổ, khó lòng có thật trong cuộc sống còn nhiều hàng dỏm, sách dỏm và trí thức dỏm này'.
'Chúng tôi, những người con đất Việt nơi phương xa vẫn luôn trăn trở làm sao để mang cái hay, cái đẹp của tiếng mẹ đẻ đến với cộng đồng một cách thiết thực và hiệu quả nhất', Lê Trọng Nghĩa (sinh năm 1995) chia sẻ như vậy trong ấn phẩm Tiếng Việt ân tình (Thái Hà Books và NXB Thế giới).
Trích dẫn một phần nhỏ trong Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao của nhà vật lý thiên văn Trịnh Xuân Thuận để đưa vào sách dạy ngữ văn, quả là chuyện rất lạ. Nhưng nếu đọc xong, sẽ thấy hoàn toàn là hợp lý, vì chất văn học của nó. Trích dẫn này được in trong sách Bài tập ngữ văn 6, tập 2, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống.
Một chuyện đã cũ, để 'canh' mua đủ bộ Từ điển bách khoa Việt Nam 4 tập phải mất 10 năm, 1995-2005, nhưng tình cờ đọc mấy bài viết của An Chi, trước đó bút danh là Huệ Thiên thấy 'trớt quớt' và có chút suy giảm lòng tin ở bộ từ điển bách khoa đồ sộ này.
Tác giả của bộ sách 'Chuyện Đông chuyện Tây' qua đời hôm 12/10, thọ 87 tuổi.
Ngày hôm qua 12/9, tang lễ dịch giả, nhà nghiên cứu Phan Hồng Giang đã được tổ chức tại Bệnh viện 354, Hà Nội.
'Nó bảo sao không đến?', hoặc 'Không bảo sao nó đến?', hoặc 'Không bảo nó đến sao'… Đây là những câu nói bình thường trong tiếng Việt. Nhưng sẽ là không bình thường nếu nhìn từ góc độ từ điển học, ta xem xét một vấn đề: Từ một số yếu tố cho trước, ta sẽ có bao nhiêu các kết hợp ngôn từ?
* Trong tiếng Việt, một số tác giả cho rằng nên tránh sử dụng 'trùng ngữ' trong cách nói, cách viết. Ví dụ: 'Cây cổ thụ' thì nên lược bỏ từ thụ, bởi thụ có nghĩa là cây); 'ngày sinh nhật' thì nên lược bỏ từ ngày, bởi nhật có nghĩa là ngày; 'sông Hồng Hà' thì không nhất thiết phải có từ sông, bởi hà đã có nghĩa là sông... Xin cho biết quan điểm của quý báo trong các trường hợp này. (Trần Văn Tương, quận Hải Châu).
LTS: Trong vài năm qua, những câu chuyện về cách dùng, cách hiểu, và cả cách 'sáng tạo', du nhập những từ ngữ mới trong tiếng Việt luôn nhận về sự quan tâm đặc biệt trong đời sống.
Vẫn có không ít ý kiến ngộ nhận rằng Việt Nam đã thoát khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc khi từ bỏ Hán Nôm để chuyển sang dùng Chữ quốc ngữ (CQN) hiện hành theo mẫu tự La tinh. Tuy nhiên, sự thật không phải như vậy.
Vẫn có không ít ý kiến ngộ nhận rằng Việt Nam đã thoát khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc khi từ bỏ Hán Nôm để chuyển sang dùng Chữ quốc ngữ (CQN) hiện hành theo mẫu tự La tinh. Tuy nhiên, sự thật không phải như vậy.
Bộ sách mới nhất của nhà thơ Lê Minh Quốc vừa giới thiệu tới độc giả 'Văn hóa Việt nhìn từ tiếng Việt' là những tích lũy, trải nghiệm đầy sức sống của ngôn ngữ Việt.
Báo chí gần đây rất hay dùng các từ, như 'cha ruột/ bố ruột', 'mẹ ruột/ con ruột'…
Cách nói 'Thời gian đang ủng hộ đội...' của các bình luận viên bóng đá giống như một 'sáng tạo ngôn từ' nho nhỏ cho kho tàng ngôn ngữ thể thao khó mà dùng ngôn ngữ đời thường để 'chuẩn hóa'.
'Thời gian đang ủng hộ đội Bồ Đào Nha. Hiệp phụ thứ 2 chỉ còn 3 phút bù giờ. Đội quân của Fernando Santos đã kéo hết về phòng ngự và khả năng lật ngược tình thế của đội Pháp là không thể...'. Đó là lời bình của một bình luận viên về trận chung kết EURO 2016 trên sân Stade de France (Pháp) ngày 11/7/2016.
Năm 2015, khi NXB Trẻ ra mắt bản tiếng Việt của The Thorn Bird - tác phẩm của Colleen McCullough, nữ văn sĩ người Australia, không ít bạn đọc đã vội vàng tỏ bày thắc mắc, thậm chí không hài lòng khi Tiếng chim hót trong bụi mận gai lại 'bị' tái bản thành Những con chim ẩn mình chờ chết. Thực ra, đây là tựa đề với hai cách dịch khác nhau, cách dịch nào cũng sát nghĩa và phù hợp.