Những linh vật ngựa cùng các sản phẩm gốm mỹ nghệ, gốm gia dụng của làng gốm Chăm Bàu Trúc không chỉ là mặt hàng phục vụ Tết mà còn là kết tinh của truyền thống, niềm tin và khát vọng vươn lên.
Tết Bính Ngọ 2026 đang đến gần, những nghệ nhân, thợ lành nghề ở làng nghề gốm Chăm Bàu Trúc đang chạy đua với thời gian để tạo hình những linh vật ngựa đất nung chào đón Tết Bính Ngọ 2026.
Với hệ thống đền tháp, lễ hội, làng nghề và kho tàng di sản vật thể, phi vật thể đặc sắc, văn hóa Chăm ở Khánh Hòa không chỉ là dấu ấn lịch sử - văn hóa lâu đời, mà còn đang được bảo tồn, phát huy, gắn với phát triển du lịch và sinh kế cộng đồng, tạo sức sống mới cho di sản văn hóa Chăm trong đời sống đương đại.
Nghệ thuật làm gốm của người Chăm không chỉ là một nghề thủ công mà còn là một 'bảo tàng sống' của khu vực Đông Nam Á, nơi lưu giữ tinh hoa văn hóa truyền đời. Trước tầm vóc và ý nghĩa lịch sử đặc biệt này, tỉnh Khánh Hòa đặt quyết tâm và cam kết bảo vệ, phát huy giá trị di sản.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, hệ thống di sản văn hóa, đặc biệt là đền, tháp Chăm, không chỉ là niềm tự hào của đồng bào Chăm và người dân, mà còn là tài sản văn hóa quốc gia..
Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa vừa phê duyệt Đề án Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể 'Nghệ thuật làm gốm của người Chăm' giai đoạn 2025-2028 và những năm tiếp theo.
Văn hóa Chăm là một trong những dòng chảy lịch sử rực rỡ và độc đáo tại Việt Nam, được thể hiện rõ nét qua các làng nghề truyền thống. Nổi bật hơn cả là Làng gốm Bàu Trúc và Làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp ở tỉnh Ninh Thuận cũ nay là tỉnh Khánh Hòa, nơi lưu giữ những giá trị nghệ thuật, tín ngưỡng và phong tục cổ xưa của người Chăm.
Việc mở rộng địa giới hành chính sau sáp nhập đã kiến tạo cho Khánh Hòa một vùng đất di sản đồ sộ, với ước tính khoảng 257 di sản được xếp hạng. Quy mô này đòi hỏi tỉnh phải xây dựng một chiến lược tổng thể và xuyên suốt, nhằm đảm bảo tính bền vững và hiệu quả quản lý tối ưu. Cốt lõi của chiến lược này chính là sự cân bằng hài hòa giữa việc bảo tồn nguyên trạng các giá trị gốc và khai thác kinh tế lâu dài từ nguồn tài nguyên vô giá này.
Không chỉ nổi tiếng với biển xanh, cát trắng và những hòn đảo thơ mộng, Khánh Hòa đang hướng tới khai thác giá trị văn hóa bản địa để phát triển du lịch cộng đồng bền vững.
Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương đã ký Quyết định số 3510/QĐ-BVHTTDL phê duyệt Dự án Xây dựng mô hình di sản kết nối gắn với các hành trình du lịch để phát triển cộng đồng các dân tộc thiểu số có di sản tương đồng.
Sau những vòng tuyển chọn, Top 35 thí sinh xuất sắc nhất của Cuộc thi Hoa hậu Đại dương Việt Nam 2025 đã chính thức có mặt tại vùng đất Nam Khánh Hòa để tham gia các hoạt động quảng bá điểm đến du lịch và chuẩn bị cho đêm chung kết cuộc thi tại đây.
Ninh Thuận không chỉ thu hút du khách bởi cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ, tươi đẹp mà còn bởi sự phong phú trong văn hóa ẩm thực và đặc sản địa phương. Đặc biệt, chương trình 'Mỗi xã một sản phẩm' (OCOP) đã nâng tầm nhiều sản phẩm trở thành các 'đại sứ' giới thiệu hương vị đặc trưng của vùng đất đầy 'nắng và gió' đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
Ở tuổi 80, đôi tay của nghệ nhân Trượng Thị Gạch (dân tộc Chăm) vẫn thoăn thoắt, uyển chuyển 'thổi hồn' vào từng khối đất sét vô tri để tạo nên những tác phẩm gốm Chăm Bàu Trúc đầy sức sống. Suốt 65 năm qua, bà đã gắn bó trọn vẹn với tiếng đất, tiếng lửa, cần mẫn gìn giữ và phát huy tinh hoa của làng gốm truyền thống này.
Tại Ninh Thuận, cộng đồng làng gốm cổ Chăm Bàu Trúc (thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước) đang 'thổi một luồng gió mới' vào nghệ thuật làm gốm đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Ngày 27/3, trong khuôn khổ Dự án 'Yêu lắm Việt Nam', Báo Nhân Dân phối hợp đối tác công nghệ và các cơ quan liên quan tỉnh Ninh Thuận triển khai lắp đặt ba trạm tương tác thông minh tại: Hợp tác xã gốm Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước; Tháp Pô Klông Garai, phường Đô Vinh, thành phố Phan Rang-Tháp Chàm và Hang Rái (Vườn quốc gia Núi Chúa), xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải.
Làng gốm Bàu Trúc, một trong những ngôi làng cổ nhất Đông Nam Á, từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công tuyệt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa Chăm. Trải qua bao thăng trầm, có những giai đoạn tưởng chừng như sản phẩm gốm Bàu Trúc chỉ còn 'nằm kho', nhưng nhờ du lịch, những tác phẩm 'thổi hồn' từ đất sét này đã thực sự 'thăng hoa'.
Ngày 26/2, Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận cho biết, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Long Biên đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tóm tắt quá trình xây dựng và hoàn thiện Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) 'Nghệ thuật làm gốm của người Chăm' đến năm 2028 và những năm tiếp theo.
Tối 18/2, chung kết cuộc thi Nam vương Du lịch Thế giới 2025 (Mister Tourism World 2025) với chủ đề 'Quảng bá du lịch Việt Nam ra thế giới' diễn ra tại Khu nghỉ dưỡng Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải (huyện Ninh Hải, Ninh Thuận). Vượt qua 24 thí sinh đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ, Nguyễn Hữu Hưng (Hưng Nguyễn) đại diện Việt Nam xuất sắc giành ngôi vị cao nhất của cuộc thi này.
Tối 18/2, chung kết cuộc thi Nam vương Du lịch Thế giới 2025 (Mister Tourism World 2025) với chủ đề 'Quảng bá du lịch Việt Nam ra thế giới' diễn ra tại Khu nghỉ dưỡng (resort) Vĩnh Hy, xã Vĩnh Hải (huyện Ninh Hải, Ninh Thuận).
Những năm qua, công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị di sản văn hóa tại tỉnh Ninh Thuận được duy trì thường xuyên. Các di sản như: Tháp Pô Klong Garai; tháp Pôrômê; lễ hội Katê… được khai thác trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, độc đáo, hấp dẫn nhiều du khách trong nước và quốc tế đến tham quan.
Trong những ngày này, đồng bào Chăm làng Bàu Trúc phấn khởi mừng đón Lễ hội Katê 2024 đầm ấm, vui tươi. Sau khi dâng lễ thần linh các đền tháp, bà con về làng tổ chức giỗ tổ nghề gốm, tưởng nhớ công ơn tiền nhân dày công sáng tạo, truyền dạy cho con cháu ngày nay. Không khí giỗ tổ gốm Chăm Bàu Trúc diễn ra rộn ràng từ khu dân cư đến đền thờ Pô Klong Can.
Ông Trương Văn Tiến - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Ninh Thuận cho biết, Ninh Thuận đang kêu gọi các doanh nghiệp hỗ trợ, đầu tư phát triển làng gốm Chăm Bàu Trúc.
Tỉnh Ninh Thuận đang tập trung khai thác tối đa giá trị của các di sản văn hóa, đặc biệt là Di sản văn hóa Chăm để góp phần thúc đẩy phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Chiều 5/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm thăm Khu trưng bày sản phẩm của Hợp tác xã gốm Chăm Bàu Trúc và tặng quà cho gia đình nghèo, gia đình chính sách tiêu biểu tại thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận.
Ngày 5/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm dâng hương, hoa tưởng nhớ và tri ân các Anh hùng liệt sỹ tại Nghĩa trang Liệt sỹ tỉnh Ninh Thuận và chủ trì buổi làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận.
Phát triển du lịch cộng đồng không chỉ tạo sự đa dạng sản phẩm, thu hút du khách mà còn góp phần tăng sinh kế cho cộng đồng dân cư tại điểm đến, trong đó có các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Sau một thập kỷ học hỏi rèn luyện các kỹ thuật truyền thống về nghề gốm, thể nghiệm nhiều phương pháp làm đất, men, lò nung,... họa sĩ Vũ Đức Hiếu cùng các đồng nghiệp đã giới thiệu với công chúng một dòng gốm 'lạ' - gốm Mường.
Các hoạt động tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm năm 2024 ở Ninh Thuận sẽ góp phần tôn vinh, giới thiệu giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm tới du khách trong nước và quốc tế.
Sản phẩm gốm Chăm thiết kế riêng để làm quà tặng được kỳ vọng làm gia tăng độ nhận diện hình ảnh, thương hiệu của gốm Chăm Ninh Thuận.
Ninh Thuận tổ chức cuộc thi nhằm lựa chọn các mẫu sản phẩm gốm Chăm để sử dụng làm quà tặng của tỉnh, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật làm gốm của người Chăm.