Nga-Nhật Bản đang vướng vào tranh chấp liên quan quần đảo mà Nga gọi là Nam Kuril còn Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc bởi hai nước chưa bao giờ ký Hiệp ước Hòa bình lâu dài sau Thế chiến 2.
Hạm đội Thái Bình Dương của Nga điều loạt tàu chiến và máy bay các loại tham gia tập trận ở biển Nhật Bản và biển Okhotsk.
Hệ thống phòng không MANPAD của tàu đổ bộ cỡ lớn Đô đốc Nevelskoy thuộc Hạm đội Thái Bình Dương của Nga đã phá hủy một UAV trong cuộc tập trận tại quần đảo Nam Kuril tranh chấp với Nhật Bản.
TASS ngày 11/2 dẫn lời Phát Ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga lên tiếng về việc đàm phán hiệp ước hòa bình giữa nước này và Nhật Bản trong bối cảnh Thủ tướng Fumio Kishida mới đây tuyên bố Tokyo cam kết kiên quyết giải quyết vấn đề lãnh thổ và ký kết một hiệp ước hòa bình với Nga.
Theo hãng tin Kyodo và TTXVN, ngày 23/1, Nhật Bản kêu gọi Nga khởi động cuộc đàm phán hằng năm về thỏa thuận đánh cá an toàn song phương để tránh xảy ra mâu thuẫn về quyền đánh bắt cá ở vùng biển tranh chấp chủ quyền mà Tokyo gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc, trong khi Moskva gọi là Nam Kuril.
Tổng thống Zelensky tuyên bố quần đảo Nam Kuril/Chishima tranh chấp giữa Moskva và Tokyo là lãnh thổ của Nhật Bản.
Ngày 6/9, Nhật Bản tuyên bố việc Nga rút khỏi chương trình du lịch miễn thị thực cho các công dân nước này tới 4 hòn đảo tranh chấp ở Thái Bình Dương là 'hoàn toàn không thể chấp nhận được'.
Ngày 5/9, Moscow đã chấm dứt thỏa thuận với Tokyo về việc tạo điều kiện cho các chuyến thăm của công dân Nhật Bản tới khu vực tranh chấp Nga gọi là Nam Kuril, còn Nhật Bản đặt tên là Lãnh thổ phương Bắc.
Ngày 5/9, Chính phủ Nga thông báo đã chấm dứt thỏa thuận với Tokyo về việc tạo điều kiện thuận lợi cho các chuyến thăm của công dân Nhật Bản tới 4 hòn đảo tranh chấp ở Thái Bình Dương.
Nhật Bản dự định sẽ tiếp tục tham vấn với Nga về thỏa thuận liên chính phủ liên quan đến hợp tác trong lĩnh vực khai thác tài nguyên sinh vật biển do Moskva đã đình chỉ thực hiện thỏa thuận này.
Nga đang đình chỉ một thỏa thuận cho phép ngư dân Nhật Bản đánh bắt cá gần quần đảo tranh chấp mà Moscow gọi là Nam Kuril, trong khi Tokyo gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc.
Ngày 7/6, Bộ Ngoại giao Nga cho biết nước này đang đình chỉ một thỏa thuận cho phép ngư dân Nhật Bản đánh bắt cá gần quần đảo tranh chấp Nam Kuril (mà Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc), với lý do Tokyo đã không thực hiện thanh toán theo như yêu cầu trong thỏa thuận.
Sách Xanh Ngoại giao của Nhật Bản lần đầu tiên mô tả tình hình trên thế giới hiện nay là sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc.
Trong Sách Xanh Ngoại giao 2022, chính quyền Nhật Bản sẽ một lần nữa mô tả quần đảo tranh chấp với Nga - mà Tokyo gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc trong khi Moscow gọi là Nam Kuril - là một phần vốn có của đất nước.
Hãng thông tấn Nga Interfax đưa tin, hôm 25/3, Nga bắt đầu tập trận với hơn 3.000 binh sĩ trên chuỗi đảo bao gồm cả những hòn đảo tranh chấp với Nhật Bản.
Ngày 23/3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova giải thích lý do khiến Moscow ra quyết định rút khỏi tiến trình đàm phán về hiệp ước hòa bình giữa Nga và Nhật Bản.
Bộ Ngoại giao Nga cho biết, do các biện pháp trừng phạt đơn phương của Nhật Bản đối với Nga về tình hình ở Ukraine, Moscow sẽ dừng đàm phán hiệp ước hòa bình với Nhật Bản.
Ngày 22/3, Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio chỉ trích quyết định của Nga về việc rút khỏi tiến trình đàm phán hiệp ước hòa bình với Tokyo là 'không thể chấp nhận được'.
Mới đây, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký dự luật thiết lập khu vực phi thuế quan trên 4 hòn đảo thuộc quần đảo vốn đang có tranh chấp với Nhật Bản mà Moscow gọi là Nam Kuril, trong khi Tokyo gọi là Lãnh thổ phương Bắc.
Hôm 16-2, tờ South China Morning Post đưa tin một đội tàu chiến Nga đang tập trận ở vùng biển ngoài khơi Nhật Bản, gửi đi lời cảnh báo cho Tokyo về việc đứng về phía Mỹ trong các vấn đề quốc tế giữa lúc khủng hoảng Ukraine đang diễn ra.
Sau 2 tháng ổn định chính trường, chính quyền của Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio bước vào năm 2022 với ngổn ngang những bài toán khó trong lĩnh vực ngoại giao.
Những hòn đảo này cũng chính là lý do Nga và Nhật Bản chưa thể ký kết hiệp ước hòa bình, dù Chiến tranh Thế giới thứ hai đã kết thúc hơn 70 năm.
Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu, người sẽ sớm nhận chức Tổng Thư ký đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền, bày tỏ hy vọng người kế nhiệm ông sẽ tiếp tục tăng cường đối thoại với Nga.
Tác giả Andrey Gubin* trong bài viết trên East Asia Forum cho rằng quần đảo Nam Kuril sẽ tiếp tục cản trở tiến trình phát triển quan hệ Nga-Nhật.
Đường lối đối ngoại của Liên Xô thời Mikhail Gorbachev được ghi nhận không chỉ bằng việc khắc phục logic đối vị lưỡng cực trong quan hệ với phương Tây, mà còn bằng việc phát triển quan hệ với các nước châu Á.
Trong cuộc thảo luận mới đây, các ngoại trưởng của hai nước khẳng định tầm quan trọng của việc thúc đẩy hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực, trong đó có kinh tế.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và người đồng cấp Nhật Bản Toshimitsu Motegi đã thảo luận kế hoạch hoạt động kinh tế chung trên quần đảo Nam Kuril hiện do Moskva kiểm soát, mà Tokyo cũng tuyên bố chủ quyền và gọi là Vùng Lãnh thổ phương Bắc.
Chính phủ Nhật Bản phản đối Nga tập trận quân sự ồ ạt trên các hòn đảo do Matxcơva kiểm soát, Tokyo tuyên bố chủ quyền ở ngoài khơi tỉnh Hokkaido.