Dù Nghị quyết 173/2024/QH15 cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã ban hành được hơn 3 tháng, nhưng tình trạng sử dụng vẫn tràn lan thông qua kênh mua bán lậu. Nhu cầu sử dụng bất chấp lệnh cấm và bùng nổ công nghệ khiến cho việc giảm tỷ lệ buôn lậu thuốc lá mới ngày càng khó khăn.
Thuốc lá thế hệ mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng…) làm gia tăng gánh nặng bệnh tật, trầm trọng thêm các vấn đề về y tế công cộng, an ninh trật tự, xã hội và môi trường.
Mặc dù thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng hiện bị cấm tại Việt Nam từ ngày 1/1/2025, việc thực thi lệnh cấm này gặp nhiều thử thách do nhiều lý do.
Tại Tọa đàm 'Phòng chống buôn lậu thuốc lá: nhiều thách thức đặt ra' do báo Tiền Phong tổ chức vào sáng ngày 02.04, Phó Vụ Trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp Lê Đại Hải đã trình bày những khó khăn cho các cơ quan chức năng dưới góc độ pháp lý trong việc thực thi Nghị quyết cấm 173 /2024/QH15, cũng như đưa ra các khuyến nghị.
Theo quy định của Thái Lan, người bán sản phẩm hoặc phụ kiện TLĐT và các thiết bị điện tử khác như thuốc lá nung nóng (TLNN) có thể bị phạt tối đa 3 năm tù hoặc cả mức tiền phạt 60.000 THB (tương đương hơn 44 triệu VNĐ).
Hôm 15/1 vừa qua, Ủy ban đặc biệt về Thuốc lá điện tử (KMT) của Quốc hội Thái Lan đề xuất lên Quốc hội ba phương án đối với việc kiểm soát thuốc lá mới.
Quy định cấm sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã nhận được sự đồng tình rộng rãi từ cộng động, đặc biệt là giới trẻ, học sinh, sinh viên - những người từng sử dụng thuốc lá điện tử.
Sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết cấm toàn diện thuốc lá mới, WHO và các tổ chức về sức khỏe quốc tế đã nhanh chóng đưa ra các khuyến nghị cho Việt Nam thực thi lệnh cấm.
Ngoài nguồn hàng hợp pháp được cung cấp và kiểm soát bởi Chính phủ, thuốc lá còn được lưu thông từ thị trường chợ đen với nhiều nguy hiểm về chất lượng và hệ lụy đi kèm.
Mới đây Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN), các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025. Phóng viên báo Tiền Phong có cuộc trao đổi với bác sĩ, TS. Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.
Vấn đề cấm hay quản thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN) và các sản phẩm thuốc lá mới (TLM) khác trong tương lai hiện đang có những chuyển động tích cực.
Sau phiên chất vấn kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, ông Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội vừa có thêm những chia sẻ xung quanh chính sách quản lý đối với thuốc lá nung nóng (TLNN) và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới (TLTHM) khác trong tương lai.
Các sản phẩm thuốc lá mới có nguy cơ cao tiềm ẩn và phát sinh các tệ nạn xã hội, nhất là sử dụng ma túy và các chất gây nghiện đồng thời với thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng ảnh hưởng đến sức khỏe, an ninh trật tự xã hội.
Chính sách kiểm soát thuốc lá thế hệ mới (TLTHM) gồm thuốc lá nung nóng (TLNN) và thuốc lá điện tử (TLĐT) đang tồn tại nhiều ý kiến khác biệt về sở cứ khoa học, pháp lý lẫn quy trình ban hành quy định căn cứ trên Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Thời gian qua, Bộ GD&ĐT có nhiều giải pháp nhằm tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá/thuốc lá điện tử trong học đường.
Gần đây, các sản phẩm thuốc lá nung nóng (TLNN) đã xuất hiện và nhanh chóng thu hút sự chú ý, đặc biệt là ở giới trẻ, với hứa hẹn giảm thiểu tác hại hơn thuốc lá điếu truyền thống. Sự thật như thế nào?
Bộ Công an và nhiều tổ chức quốc tế về sức khỏe kiên định ủng hộ đề xuất cấm thuốc lá mới của Bộ Y tế và nhiều đại biểu Quốc hội, nhằm bảo vệ giới trẻ khỏi chất gây nghiện và hóa chất gây ung thư.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2024, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận khoảng 100 ca ngộ độc thuốc lá điện tử. Triệu chứng khi nhập viện chủ yếu do dị ứng, ngộ độc, tổn thương phổi cấp, đáng chú ý nhiều mẫu thuốc lá điện tử của bệnh nhân cho kết quả dương tính với ma túy.
Tình trạng buôn lậu thuốc lá, bao gồm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN), đang đặt ra yêu cầu cấp thiết có khung pháp lý với các mặt hàng này.
Phần lớn các ý kiến chất vấn từ các đại biểu Quốc hội chiều nay đều liên quan tới đề xuất cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Bên cạnh, các câu hỏi dành cho Bộ trưởng Y tế, các đại biểu còn gửi câu hỏi tới Bộ trưởng Công Thương.
Theo Bộ Y tế, thuốc lá nung nóng (TLNN), thuốc lá điện tử (TLĐT) đa dạng về mặt cấu tạo, cách thức sử dụng có thể gây trở ngại trong việc thanh kiểm, hậu kiểm cũng như kiểm soát mức độ lưu thông mặt hàng này. Ngoài ra, TLĐT dùng dung dịch và có thiết kế bắt mắt, mùi hương đa dạng càng gây lo ngại cho các cơ quan chức năng khi thực hiện các công tác kiểm tra.
Giám đốc SEATCA thông tin: Các dung dịch trong thuốc lá điện tử có chất gây nghiện, gây ung thư; còn thuốc lá nung nóng tạo ra hắc ín (cũng chứa rất nhiều chất gây ung thư) - kết quả một nghiên cứu do Phillip Morris International tài trợ.
Tại tọa đàm 'Phòng chống buôn lậu các sản phẩm thuốc lá: Giải pháp chính sách phù hợp' do báo Tiền Phong tổ chức ngày 16/10 vừa qua, các chuyên gia pháp lý đã thảo luận về sự sẵn sàng của hệ thống văn bản pháp luật trước hai đề xuất kiểm soát thuốc lá thế hệ mới: Một là cấm, hai là kinh doanh có điều kiện như thuốc lá điếu. Tiền Phong giới thiệu ý kiến của ông Lê Đại Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp.
Bệnh nhân có phổi đen kịt, dịch rửa phế quản như nước cống do hắc ín tích trữ lại sau 10-20 năm hút thuốc lá.
Đó là quan điểm của các chuyên gia Liên minh phòng, chống tác hại thuốc lá khu vực Đông Nam Á tại hội thảo 'Chia sẻ kinh nghiệm về kiểm soát thuốc lá của các nước khu vực ASEAN' do Bộ Y tế tổ chức chiều nay.
Trước mối lo ngại về việc giới trẻ có thói quen sử dụng thuốc lá nung nóng (TLNN), đại diện Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an TP Hà Nội cho rằng, đối tượng sử dụng TLNN chủ yếu là người trưởng thành có thu nhập ổn định.
Thời gian gần đây, tình trạng các đối tượng nhập lậu các bộ phận sản phẩm, nhập lậu chất ma túy sau đó tổ chức pha chế, sản xuất thuốc lá điện tử có chứa chất ma túy để rao bán tại Việt Nam với số lượng rất lớn.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã cảnh báo rằng tất cả các sản phẩm thuốc lá mới đều độc hại, có chứa nhiều độc tố khác nhau có thể gây ung thư, bệnh tim và các bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Đó là thông tin được GS.TS. Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế công bố tại hội thảo 'Công bố tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng' diễn ra chiều nay, tại Hà Nội.
Chiều ngày 29/10, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo Công bố tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
'Ước tính năm 2022, thiệt hại kinh tế đối với xã hội do hút thuốc lá chiếm 1,14% GDP (tương đương 108,7 nghìn tỷ đồng). Chi phí này cao gấp 5 lần so với nguồn thu từ thuế thuốc lá mang lại'. Đây là thông tin được đưa ra tại Hội thảo công bố tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng do Bộ Y tế tổ chức chiều 29/10 tại Hà Nội.
Thực hiện Kết luận số 2513/KL-UBXH15 ngày 4.5.2024 của Ủy ban Xã hội tại Phiên giải trình trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng, chống tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, chiều 29.10, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo công bố tác hại của các sản phẩm này với kết quả nghiên cứu 'Báo cáo tổng hợp và phân tích các nghiên cứu, báo cáo của quốc tế và trong nước về tác hại của thuốc lá mới, qua đó đề xuất các biện pháp ngăn chặn thuốc lá mới'.
Thuốc lá thế hệ mới làm gia tăng gánh nặng bệnh tật, trầm trọng thêm các vấn đề về y tế công cộng, an ninh trật tự, xã hội và môi trường.
Buôn lậu thuốc lá, gồm cả thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN), đang là thách thức lớn với công tác quản lý nhà nước. Trong bối cảnh hiện nay, các cơ quan ban ngành đều thận trọng về mặt chính sách, trong đó có vấn đề tăng thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), cũng như chính sách quản lý thuốc lá mới để tránh 'lợi bất cập hại'.
Dù được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận là thuốc lá, nhưng đến nay, thuốc lá nung nóng (TLNN) vẫn chưa được kiểm soát, quản lý chặt chẽ. Tình trạng buôn lậu thuốc lá nói chung và thuốc lá mới nói riêng vẫn rất nhức nhối, thuốc lá lậu ngoài chợ đen tiếp diễn. Xoay quanh đề xuất cấm, một số ý kiến cho rằng, quyết định này có thể gián tiếp tạo ra nguy cơ cho thị trường chợ đen phát triển.
Thuốc lá điếu và gần đây nhất là thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN) đều là những sản phẩm chứa nicotine, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của trẻ vị thành niên.
Ông Jorge Alday - chuyên gia từ Tổ chức Y tế Cộng đồng toàn cầu Vital Strategies khuyến nghị, Việt Nam cần nói không với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng (TLNN) để bảo vệ thế hệ trẻ.
Thuốc lá nung nóng, thuốc lá điện tử… là những sản phẩm thuốc lá mới đang được Chính phủ, Quốc hội và các Bộ, ngành liên quan đặc biệt quan tâm nhiều năm qua. Kết luận của Phiên giải trình hồi đầu tháng 5 của Quốc hội đã nhấn mạnh, các Bộ phải trình Chính phủ đề xuất giải pháp phù hợp đối với những sản phẩm này vào cuối năm 2024.
Để quản lý các sản phẩm thuốc lá mới phù hợp với định nghĩa của luật hiện hành, cụ thể là thuốc lá nung nóng (TLNN), có thể căn cứ vào Luật Đầu tư và sửa đổi Nghị định 67/2013/NĐ-CP.
Thuốc lá nung nóng (TLNN), thuốc lá điện tử (TLĐT) dù có yếu tố công nghệ mới, tuy nhiên đây không phải là lý do để trì hoãn việc đặt các mặt hàng thuốc lá này dưới sự giám sát chặt chẽ của Chính phủ.
Thuốc lá nung nóng (TLNN), thuốc lá điện tử (TLĐT) tuy được gọi là thuốc lá mới nhưng đã không còn mới qua hơn 10 năm trong tình trạng thiếu vắng khung pháp lý.
Theo Bộ Y tế, tại Việt Nam, qua tổng hợp báo cáo của gần 700 cơ sở khám, chữa bệnh cho thấy, chỉ tính riêng năm 2023, đã có 1.224 ca nhập viện do sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Triệu chứng khi nhập viện chủ yếu do dị ứng, ngộ độc, tổn thương phổi cấp.