Sản lượng xuất khẩu tăng nhưng giá giảm, thị trường toàn cầu cạnh tranh gay gắt, buộc ngành lúa gạo chuyển sang 'xanh', với mục tiêu nâng giá trị và giữ vững vị thế.
Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long vừa phối hợp Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) tổ chức 'Ngày hội nông dân trồng lúa' năm 2026.
Philippines giảm mạnh nhập khẩu trong cao điểm thu hoạch khiến thị trường gạo Việt Nam đối mặt áp lực ngắn hạn. Song, đây cũng là cơ hội để ngành lúa gạo tái cấu trúc, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu quốc gia gắn với tiêu chí phát thải thấp, bền vững.
Phát triển gạo giảm phát thải không làm thay đổi chất lượng hạt gạo, nhưng tạo lợi thế thương mại, nâng hình ảnh quốc gia và mở thêm dư địa cho xuất khẩu bền vững.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, các thị trường nhập khẩu lớn đồng loạt siết chặt tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc, ngành lúa gạo Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Tư duy phát triển dựa trên sản lượng thuần túy không còn phù hợp. Thay vào đó, việc xây dựng những dòng sản phẩm giá trị cao, bền vững, có 'hộ chiếu xanh' đang trở thành chìa khóa để hạt gạo Việt Nam giữ vững và mở rộng thị phần quốc tế. Trong dòng chảy đó, nhãn hiệu 'Gạo Việt xanh, phát thải thấp' đang mở ra một hướng đi mới cho ngành lúa gạo, với kỳ vọng tạo đà khởi sắc trong năm Bính Ngọ 2026.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và các thị trường nhập khẩu siết chặt yêu cầu về môi trường lẫn chất lượng, nhãn hiệu 'Gạo Việt xanh, phát thải thấp' từ chú trọng sản lượng sang sản phẩm giá trị cao, bền vững và có 'hộ chiếu xanh' thực sự trên thị trường quốc tế đang mở ra một trang mới cho ngành lúa gạo Việt Nam. Kỳ vọng năm Bính Ngọ 2026 khởi sắc cho ngành lúa gạo.
Kết thúc năm 2025, dù kim ngạch xuất khẩu gạo sụt giảm mạnh về mức thấp nhất 3 năm, nhóm doanh nghiệp niêm yết vẫn ghi nhận lãi ròng gần 186 tỷ đồng nhờ nỗ lực tái cấu trúc. Tuy nhiên, bức tranh tài chính có sự phân hóa rõ rệt giữa nhóm đầu ngành và các đơn vị đang chật vật xử lý lỗ lũy kế.
Giảm phát thải, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn được xem là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới.
Xuất khẩu gạo năm 2025 dù còn nhiều thách thức, song cũng là phép thử cần thiết để ngành lúa gạo Việt Nam nhìn lại mô hình phát triển. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, tái cơ cấu chuỗi giá trị, chuyển đổi xanh và đa dạng hóa thị trường là con đường tất yếu để gạo Việt giữ vững vị thế và phát triển bền vững.
Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp cho kết quả không chỉ ở quy mô diện tích mà quan trọng hơn là ở sự lan tỏa về tư duy, cách làm và chuẩn mực mới cho ngành lúa gạo Việt Nam.
Năm 2025 khép lại với nhiều gam màu trầm đối với xuất khẩu gạo Việt Nam. Dù vẫn duy trì sản lượng trong nhóm cao nhất thế giới, song kim ngạch thu về sụt giảm mạnh do giá gạo toàn cầu lao dốc, cạnh tranh ngày càng gay gắt và các thị trường nhập khẩu lớn điều chỉnh chính sách.
Năm 2026, xuất khẩu gạo đứng trước nhiều biến động khi thị trường truyền thống thu hẹp. Điều hành linh hoạt, đa dạng thị trường, phân khúc là 'chìa khóa' giữ tăng trưởng.
Sau 2 năm triển khai Đề án 'Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030', ngành lúa gạo Việt Nam đã ghi nhận những kết quả bước đầu mang tính nền tảng. Đề án không chỉ là lời cam kết về môi trường, mà còn trở thành đòn bẩy nâng cao lợi thế cạnh tranh cho hạt gạo Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Thực hiện Đề án Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến năm 2030 (gọi tắt là Đề án 1 triệu héc-ta lúa) đã khẳng định đây là bước đi chủ động, đi trước đón đầu xu hướng chuyển đổi nông nghiệp theo hướng bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Sau 2 năm triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, nhãn hiệu 'Gạo Việt xanh phát thải thấp' góp phần mở dư địa, nâng cạnh tranh và vị thế gạo Việt.
Với hơn 70.000 tấn đã được cấp nhãn hiệu 'Gạo Việt xanh, phát thải thấp', Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên sản xuất và xuất khẩu gạo carbon thấp với quy mô lớn. Tới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ hoàn thiện ban hành quy trình đo đạc, báo cáo, thẩm định các giải pháp giảm phát thải; đẩy mạnh quảng bá gạo phát thải thấp… nhằm đưa gạo Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững toàn cầu.
Sáng 31/12, tại TP. Cần Thơ, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan dự tọa đàm 'Gặp gỡ Vietrisa: Một triệu ha - Một chặng đường' do Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam tổ chức.
Sau hai năm triển khai, Vietrisa đã chứng nhận hơn 71.000 tấn 'Gạo Việt xanh phát thải thấp', khẳng định những bước đi đầu tiên của Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát triển bền vững.
Ngày 23-12, Ban Quản lý Dự án 'Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long' (gọi tắt là Dự án TRVC) tỉnh Đồng Tháp phối hợp cùng Tổ chức Phát triển Hà Lan - SNV tổ chức Hội thảo tổng kết và trao giải vụ 2 (đông xuân 2024 - 2025) hỗ trợ triển khai vụ 3 (hè thu 2025), Dự án TRVC tỉnh Đồng Tháp.
Sau hơn hai năm triển khai đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 (Đề án), hệ thống chính sách dần hoàn thiện đã mở đường cho những thay đổi rõ nét trên đồng ruộng.
Thời gian qua, diện tích canh tác lúa trong cả nước có xu hướng thu hẹp, dự kiến giảm còn khoảng 3,5 triệu ha, do quá trình thu hồi đất phục vụ phát triển khu công nghiệp. Sự sụt giảm này tạo áp lực lớn lên sản lượng lúa gạo trong những năm tới, đòi hỏi các doanh nghiệp xuất khẩu phải tận dụng hiệu quả ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) để đa dạng hóa và mở rộng thị trường, hướng tới phát triển ngành lúa gạo bền vững.
Vietrisa, VFA kiến nghị xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, lâu dài và bổ sung chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhằm phát triển bền vững ngành lúa gạo.
Dù sản lượng gạo xanh phát thải thấp đã đạt hơn 70.000 tấn nhưng người tiêu dùng trong nước vẫn chưa tiếp cận được
Không chỉ tái hiện hành trình của hạt lúa và văn hóa sông nước phương Nam, chuỗi sự kiện 'Văn minh lúa nước Đồng bằng sông Cửu Long' còn gửi đi thông điệp về gìn giữ di sản, khơi dậy niềm tự hào và cảm hứng sáng tạo cho thế hệ trẻ trong bối cảnh hiện đại.
Không riêng Việt Nam, nhiều quốc gia trong khu vực cũng loay hoay trước bài toán xử lý rơm rạ theo hướng xanh và bền vững. Gần 100 triệu tấn rơm rạ mỗi năm ở Tiểu vùng sông Mekong đang đứng trước ngã rẽ: Tiếp tục là gánh nặng môi trường hay trở thành 'mỏ vàng' kinh tế xanh?