Lộc Ninh là trọng tâm nghiên cứu của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' của Đại học Công nghệ Texas (TTU-VWAI) trong năm 2026. Hiện chúng tôi đang lưu giữ hơn 250 hồ sơ CDEC thu thập tại huyện Lộc Ninh (Đồng Nai) cũng như xã Lộc Ninh (Tây Ninh) - một địa danh cùng tên nằm cách đó không xa. Hưởng ứng 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' của Ban chỉ đạo Quốc gia 515, chúng tôi vừa có chuyến đi về Lộc Ninh cùng với Mission POW-MIA.
Mới đây, tại Hà Nội, trong khuôn khổ thúc đẩy hợp tác nhân đạo song phương, cuộc họp giữa các đối tác thuộc 'Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích Trong Chiến tranh' (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI) phía Hoa Kỳ và Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 của Chính phủ Việt Nam đã diễn ra trong không khí cởi mở, thẳng thắn và đầy xây dựng.
Trong tâm thức của người Việt Nam, chiến tranh không chỉ là những trang sử khốc liệt đã qua, mà còn là những mất mát chưa thể gọi tên trọn vẹn. Hàng trăm nghìn người lính vẫn chưa được tìm thấy, chưa được trở về với gia đình và quê hương. Với người Việt, 'trở về' không chỉ là câu chuyện vật lý, mà còn là hành trình tâm linh – nơi linh hồn được an vị, gia đình được trọn nghĩa, và lịch sử được khép lại trong sự thanh thản.Trong bối cảnh đó, Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (Vietnam Wartime Accounting Initiative – VWAI) đã và đang mở ra một hướng đi mới đầy nhân văn. Dự án do Trung tâm Việt Nam & Lưu trữ Sam Johnson (VNCA) và Viện Hòa bình & Xung đột (IPAC), thuộc Đại học Công nghệ Texas (TTU), chủ trì. (Chúng tôi xin viết tắt tên của Dự án là TTU-VWAI).
Mỗi lá thư là một cuộc đời, một ký ức, một mảnh ghép của lịch sử. Và mỗi lần một lá thư 'trở về', là một lần quá khứ được thắp sáng thêm một chút. Trong hành trình ấy, điều quan trọng không chỉ là kết quả, mà còn là ý nghĩa: rằng dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng con người vẫn có thể tìm lại nhau, thông qua những dòng chữ giản dị mà bền bỉ với thời gian.Những lá thư thời chiến Việt Nam – từ những trang giấy đã úa màu – đang tiếp tục kể chuyện. Và nhờ những nỗ lực nhân văn như TTU–VWAI, những câu chuyện ấy không chỉ được lắng nghe, mà còn được trao lại đúng nơi chúng thuộc về: trong vòng tay của gia đình, trong ký ức của cộng đồng, và trong trái tim của một dân tộc biết tri ân.
Đầu tháng 6/2026, Hà Nội sẽ trở thành điểm hẹn của những câu chuyện lịch sử, khi một hội thảo khoa học quốc tế về quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, được tổ chức trong hai ngày 5–6/6. Sự kiện do Vietnam Center và Sam Johnson Vietnam Archive cùng Institute for Peace & Conflict (Texas Tech University) phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn – ĐHQGHN thực hiện, quy tụ các học giả, nhân chứng và những người quan tâm đến lịch sử hai quốc gia từng trải qua một quá khứ phức tạp, nhưng ngày càng gần gũi.
Gần đây, sau khi đọc loạt bài viết trên MXH Facebook và các báo chí – truyền thông Việt Nam giới thiệu về những 'Hồ sơ Chứng tích chiến tranh', một số cựu chiến binh Việt Nam đã liên hệ với chúng tôi và hỏi: Vậy còn hơn ngàn quân nhân Mỹ mất tích, chúng ta có tiếp tục tìm kiếm không?Tại sao không! Bởi những hồ sơ CDEC nêu trên nằm trong khuôn khổ của Dự án nhân văn, do Chính phủ Hoa Kỳ khởi xướng và tài trợ, mang tên: Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh (Vietnam Wartime Accounting Initiative – VWAI).
Trong gần 70 năm cuộc đời, mình đã nhiều lần khởi nghiệp. Có thành công ít nhiều, nhưng cũng có đôi lần thất bại. Điều quan trọng là mỗi khi nhìn lại, mình thấy cũng không có gì phải ân hận và luyến tiếc cả. Nhiều khi mình không chọn việc, mà chính việc đã chọn mình. Mong muốn thì nhiều, nhưng lực bất tòng tâm thì cũng đành chấp nhận và bằng lòng với những gì đã làm được.
Là Nhà văn, Cựu chiến binh duy nhất của Việt Nam được mời tham gia Dự án 'Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh' (Vietnam Wartime Accounting Initiative – VWAI). Với nhiệm vụ là Điều phối viên Nhóm Truyền thông, để giúp bạn đọc Việt Nam nhanh chóng tiếp cận với những 'Hồ sơ Chứng tích Chiến tranh'; Nhà báo Đặng Vương Hưng đã vừa được cấp có thẩm quyền bổ nhiệm làm Phó chủ tịch Hội đồng Biên tập Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển (vanhoavaphattrien.vn) từ ngày 24/2/2026.
Trong bài viết gần đây, chúng tôi đã hé lộ: Có một Dự án nhân văn, do chính phủ Hoa Kỳ khởi xướng và tài trợ, mang tên 'Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh' (Vietnam Wartime Accounting Initiative – VWAI).
Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp nối hành trình đưa những người lính trở về qua 'Hồ sơ chứng tích chiến tranh'
Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) được kỳ vọng là nhịp cầu kết nối quá khứ và hiện tại, góp phần cung cấp thông tin, xác định tọa độ và đưa những người con còn nằm lại chiến trường trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.
Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) được kỳ vọng là nhịp cầu kết nối quá khứ và hiện tại, góp phần cung cấp thông tin, xác định tọa độ và đưa những người con còn nằm lại chiến trường trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.