Thanh Hóa: Phát huy sức mạnh cộng đồng trong phòng ngừa tội phạm

Phát huy sức mạnh cộng đồng trong giải quyết mâu thuẫn từ cơ sở (Ảnh: TY).

Phát huy vai trò của Công an và các tổ chức ở cơ sở

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc vi phạm pháp luật bắt nguồn từ những bất đồng tưởng chừng nhỏ trong cuộc sống như tranh chấp đất đai, vay mượn tiền bạc, xích mích giữa hàng xóm hay mâu thuẫn gia đình. Khi các bên thiếu kiềm chế, không tìm được tiếng nói chung và không có sự can thiệp kịp thời, những bất đồng ban đầu có thể dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến ANTT tại địa phương.

Nhận diện rõ nguy cơ này, Công an tỉnh Thanh Hóa chú trọng công tác rà soát, phát hiện và giải quyết mâu thuẫn trong Nhân dân, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng để phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả nắm tình hình của Công an cấp xã, phát huy vai trò của chính quyền, các tổ hòa giải, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở và quần chúng Nhân dân.

Theo báo cáo mới nhất từ Công an tỉnh Thanh Hóa, trong 9 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã rà soát, phát hiện 1.834 vụ mâu thuẫn phát sinh trong nội bộ Nhân dân, với 4.277 người tham gia. Trong đó, đã giải quyết ổn định 1.587 vụ, đạt tỷ lệ 87% và 247 vụ đang tiếp tục được tập trung giải quyết.

Kết quả này cho thấy ý nghĩa của việc chủ động nhận diện nguy cơ, tập trung giải quyết nguyên nhân phát sinh vụ việc thay vì chỉ xử lý khi hậu quả đã xảy ra.

Tại xã Cẩm Vân, công tác hòa giải được xác định là một trong những khâu quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ mất ANTT từ cơ sở. Theo Thiếu tá Nguyễn Quốc Vương, Phó Trưởng Công an xã, phần lớn các vụ việc phức tạp đều bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ trong đời sống hằng ngày. Nếu được phát hiện và giải quyết kịp thời, những bất đồng này sẽ không có cơ hội phát triển thành vụ việc phức tạp hoặc dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật.

“Từ thực tế địa bàn, Công an xã Cẩm Vân không chỉ tham mưu cấp ủy, chính quyền mà còn trực tiếp phối hợp với các tổ hòa giải tại thôn, huy động sự tham gia của MTTQ, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân được thực hiện sát thực tế hơn, tạo điều kiện để các bên đối thoại, tháo gỡ bất đồng trên tinh thần tôn trọng và chấp hành pháp luật”, Thiếu tá Vương cho biết.

Cùng với hòa giải trực tiếp, Công an xã đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật thông qua các cuộc họp thôn, sinh hoạt chi bộ, mạng xã hội và các nhóm cộng đồng; phân công lực lượng bám sát địa bàn, khai thác nguồn tin từ lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, các tổ hòa giải và quần chúng tích cực để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến từng hộ dân (Ảnh: TY).

Không chỉ có lực lượng Công an xã, các tổ chức đoàn thể ở thôn, xóm cũng góp phần quan trọng trong việc giữ gìn sự bình yên và đoàn kết của khu dân cư. Bà Cao Thị Luyện, Trưởng thôn Quý Tiến, xã Cẩm Tú cho biết, để giữ gìn bình yên trong thôn, bà đã cùng Ban công tác Mặt trận thôn tích cực tuyên truyền, phổ biến pháp luật qua hệ thống loa truyền thanh và các nhóm Zalo cộng đồng.

Đặc biệt, với những gia đình có nguy cơ phát sinh mâu thuẫn trong sinh hoạt, bà Luyện cùng các thành viên liên quan chủ động đến tận nhà thăm hỏi, động viên, lắng nghe và chia sẻ. Việc tiếp cận gần gũi đã kịp thời giúp các bên bình tĩnh nhìn nhận vấn đề, tháo gỡ những bất đồng ngay từ khi mới nảy sinh, hạn chế nguy cơ mâu thuẫn kéo dài hoặc trở nên phức tạp.

Bám địa bàn, giữ vững an ninh từ cơ sở

Tại xã Pù Luông, việc nắm bắt tình hình, phối hợp giải quyết mâu thuẫn trong Nhân dân cũng được chú trọng, song quá trình triển khai còn gặp những khó khăn do đặc thù địa bàn rộng, giao thông đi lại phức tạp, trình độ dân trí không đồng đều. Theo Thượng tá Bùi Văn Thuyết, Trưởng Công an xã, bên cạnh những trở ngại về địa lý, kỹ năng hòa giải của một số tổ hòa giải tại thôn, bản còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc nắm bắt thông tin và xử lý các vụ việc phát sinh.

Từ thực tiễn công tác, Thượng tá Bùi Văn Thuyết cho rằng, yếu tố quyết định hiệu quả hòa giải là khả năng nắm chắc địa bàn, phát hiện mâu thuẫn ngay từ đầu.

“Muốn hòa giải hiệu quả thì phải nắm được tình hình ngay từ ban đầu. Khi mâu thuẫn mới phát sinh, nếu lực lượng chức năng và các tổ hòa giải kịp thời vào cuộc, lắng nghe, phân tích và tháo gỡ thì phần lớn vụ việc đều có thể giải quyết ổn thỏa ngay tại cơ sở, không để phát sinh thành các vấn đề phức tạp hơn”, Thượng tá Thuyết chia sẻ.

Lực lượng Công an Thanh Hóa chủ động phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa (Ảnh: TY).

Để nâng cao hiệu quả công tác này, cần phát huy vai trò của các tổ hòa giải, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng. Với lợi thế gần dân, am hiểu địa bàn, các lực lượng này có thể kịp thời phát hiện bất đồng, cung cấp thông tin và phối hợp giải quyết ngay từ khi mâu thuẫn mới phát sinh.

Trên cơ sở thông tin tiếp nhận, lực lượng Công an cần đánh giá tính chất từng vụ việc để lựa chọn cách xử lý phù hợp. Với những bất đồng có thể giải quyết bằng đối thoại, cần kiên trì vận động, thuyết phục; trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc nguy cơ bạo lực phải được can thiệp kịp thời, xử lý theo quy định, bảo đảm an toàn cho người dân.

Cùng với đó, Công an cần duy trì phối hợp với cấp ủy, chính quyền, MTTQ, các đoàn thể và quần chúng Nhân dân; chú trọng tuyên truyền pháp luật, bồi dưỡng kỹ năng hòa giải, nhất là tại địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, phát hiện sớm và giải quyết thấu đáo những bất đồng trong đời sống là một trong những cách thiết thực để phòng ngừa vi phạm pháp luật, hạn chế các vụ việc phức tạp về ANTT. Qua đó, tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư được củng cố, góp phần giữ gìn cuộc sống bình yên cho Nhân dân.