Thế giới thời đàm: Rạn nứt

Những ngày gần đây, thông tin Washington và Kiev bất đồng về các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Nga xuất hiện dày đặc trên truyền thông quốc tế. Theo BBC, Tổng thống Donald Trump đã chỉ trích người đồng cấp Ukraine và yêu cầu Kiev ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Ông cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu của Nga gây tổn hại nghiêm trọng đến thị trường dầu diesel toàn cầu, trong đó có thị trường Mỹ. Trong bối cảnh nước Mỹ chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, sự bất bình của cử tri trước giá nhiên liệu tăng cao đang tạo thêm sức ép đối với Đảng Cộng hòa của ông Trump.

Mỹ là bên ủng hộ quan trọng nhất của Ukraine trong suốt 4 năm rưỡi xung đột, nhưng mối quan hệ cá nhân giữa ông Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã trở nên căng thẳng trong những tuần gần đây, khi cả hai liên tục công khai chỉ trích đối phương. Trả lời phỏng vấn với kênh NBC News ngày 18-10, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo việc Mỹ đứng về phía Nga sẽ là một “sai lầm lịch sử”. “Tôi hy vọng ông ấy sẽ thay đổi các quyết định của mình, vì tôi cho rằng đó đều là những sai lầm. Các quyết định đó sẽ không giúp ích cho chúng tôi, cũng không mang lại lợi ích cho nước Mỹ”, ông Zelensky cho biết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (ở giữa) gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (bên trái), tại Nhà Trắng ở thủ đô Washington, Mỹ, ngày 28-2-2025. Ảnh: Reuters  

Được biết, Mỹ và Ukraine không chỉ bất đồng về việc Kiev tấn công các nhà máy lọc dầu của Moscow, mà còn khác biệt về quan điểm trong vấn đề miễn trừ trừng phạt Nga. Cách đây vài ngày, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp miễn áp đặt gói biện pháp trừng phạt trên diện rộng mới đối với Nga. Ông Trump cũng tạm thời miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với dầu diesel của Nga, cho phép lượng lớn nhiên liệu này tiếp tục được đưa ra thị trường toàn cầu. Đây có thể được xem là bước đảo chiều về chính sách nhằm hạ giá nhiên liệu trước thềm cuộc bầu cử Mỹ vào đầu tháng tới, qua đó giúp lá phiếu cử tri nghiêng về Đảng Cộng hòa.

Theo lời ông chủ Nhà Trắng, bước đi này không chỉ có lợi cho Mỹ mà còn tạo điều kiện để thúc đẩy đàm phán chấm dứt xung đột, vốn đang ở thời điểm khốc liệt nhất kể từ khi bùng phát với việc hai bên đều tuyên bố đã thực hiện các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ của nhau và phá hủy nhiều mục tiêu quan trọng.

Thế nhưng, đối với Kiev, động thái của chính quyền Washington chẳng khác nào “cái tát” vào mặt đồng minh. Tổng thống Volodymyr Zelensky lo ngại những quyết định của chính quyền Mỹ sẽ làm suy yếu khả năng gây sức ép lên Nga và gây tổn hại cho Ukraine.

Trong hơn 4 năm qua, đối với Ukraine, Mỹ là bên ủng hộ thiết yếu và không thể thay thế được trong xung đột với Nga. Washington không chỉ là nhà viện trợ quân sự lớn cho Kiev, mà còn cung cấp hỗ trợ công nghệ, tình báo…, đồng thời có ảnh hưởng lớn với các đối tác châu Âu trong chính sách hỗ trợ Ukraine. Bởi vậy, nhiều người đã bày tỏ lo ngại rằng, nếu Washington thực sự quay lưng với Kiev, liệu rằng quốc gia Đông Âu có còn nhận được sự hậu thuẫn từ những đồng minh phương Tây?

Cũng có ý kiến cho rằng, các quyết định trên của chính quyền Mỹ cho thấy tính toán về giá năng lượng và lợi ích trong nước có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách của Washington đối với cuộc xung đột tại Ukraine.

Về phía Ukraine, nước này đang đối mặt với các lựa chọn khó khăn: Hoặc là chấp nhận các yêu cầu của Mỹ, hoặc là đối diện nguy cơ Mỹ có thể sẽ rút sự hỗ trợ dành cho Kiev trong cuộc xung đột và trực tiếp đàm phán với Moscow, bất chấp sự phản đối từ phía Ukraine hay châu Âu.

Theo ông Brett Bruen, cựu cố vấn chính sách đối ngoại dưới thời chính quyền Tổng thống Barack Obama, Tổng thống Zelensky có thể đang trông đợi thay đổi tương quan lực lượng tại Quốc hội Mỹ sau bầu cử giữa kỳ. Điều đó có thể khiến ông Trump khó nới thêm trừng phạt Nga hoặc giảm hỗ trợ quân sự cho Kiev. Kỳ vọng này cũng cho thấy sự ổn định của những nguồn hỗ trợ quan trọng đối với Ukraine vẫn gắn chặt với diễn biến chính trị bên trong nước Mỹ.