Chuyển đổi xanh từ xe máy xăng sang xe điện: Để Việt Nam bước vào cuộc cách mạng giao thông bền vững
Không có chuyển đổi nào dễ dàng. Từ xe xăng sang xe điện cũng vậy. Chỉ khi vượt qua hoài nghi và thói quen, chúng ta mới có thể đi đến một tương lai sạch hơn, xanh hơn và công bằng hơn cho tất cả.
Khi giá xe còn cao, hạ tầng sạc chưa sẵn sàng và chính sách trợ giá chưa đủ sức nặng, quá trình 'xanh hóa' giao thông đang đứng trước thách thức về chi phí, sinh kế và tính khả thi.
Người dân TP.HCM có thể được nhận hỗ trợ 10-100% chi phí mua xe điện tùy theo nhóm hộ, giúp giảm gánh nặng tài chính và thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện xanh.
Chính phủ đã có kế hoạch chuyển đổi hoàn toàn sang các loại xe sử dụng năng lượng sạch hơn, chẳng hạn như xe điện và xe hybrid, và loại bỏ dần tất cả các loại xe sử dụng nhiên liệu đốt trong (ICE).
Đề xuất thay thế 400.000 xe xăng bằng xe điện cho tài xế công nghệ tại TP.HCM được kỳ vọng góp phần giảm phát thải, song cũng là bài toán cạnh tranh nguồn lực cho các nền tảng gọi xe.
Gánh nặng tài chính, hạ tầng sạc thiếu, tâm lý e dè và nguy cơ thiếu hụt tài xế là những thách thức lớn cản trở quá trình chuyển đổi sang xe điện.
Thông tin về việc sẽ kiểm soát khí thải xe máy và triển khai Đề án chuyển đổi xe 2 bánh từ xe chạy bằng xăng sang xe điện cho toàn bộ tài xế xe công nghệ, khiến người mua xe dè dặt, các chủ cửa hàng xe máy cũ trên địa bàn TPHCM loay hoay trong ế ẩm...
Trong nỗ lực thúc đẩy phát triển bền vững và tiến trình chuyển đổi xanh, việc xây dựng hạ tầng xe điện đã trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu.
TPHCM đã chọn khu vực huyện Cần Giờ trước đây và đặc khu Côn Đảo tổ chức thí điểm mô hình giao thông xanh. Đây không chỉ là bước đi thử nghiệm quan trọng để thúc đẩy phương tiện thân thiện với môi trường mà còn là tiền đề cho việc hình thành các vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực phía Nam, tiến tới nhân rộng trên toàn thành phố sau năm 2030.
TP HCM đang đặt mục tiêu loại bỏ xe máy xăng trong giới tài xế công nghệ từ năm 2029. Tuy nhiên, khảo sát mới cho thấy 60% shipper còn ngần ngại với xe điện, trong đó phần lớn do rào cản hạ tầng sạc và chi phí tài chính.
Theo khảo sát, chỉ 1/3 lượng tài xế công nghệ có điều kiện sạc xe tại nhà, do đó đại diện Grab đề nghị các trạm sạc xe điện nhận hỗ trợ từ Nhà nước cho phép nhiều hãng xe dùng chung.
Theo đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam, nhiều ý kiến cho rằng việc chuyển đổi phương tiện là khó thực hiện. Tuy nhiên, lợi ích lớn nhất chính là cải thiện môi trường. Sự đánh đổi là có, nhưng chắc chắn là đánh đổi có lợi.
Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh (HIDS) đang hoàn thiện Đề án chuyển đổi xe hai bánh từ sử dụng xăng sang xe điện đối với toàn bộ tài xế công nghệ, dự kiến trình UBND thành phố trong tháng 9 tới.
Grab thống kê 62% tài xế chưa sẵn sàng, trong khi Be khẳng định sẽ nỗ lực để tài xế thích nghi.
Lượng khách tham quan, mua xe tại các đại lý xe máy xăng ở TP.HCM tương đối ổn định, không có biến động quá lớn giữa lúc xuất hiện thông tin về đề án kiểm soát khí thải.
Theo Sở Xây dựng, khi TP.HCM chuyển đổi sang xe điện ở các khu vực phát thải thấp, trách nhiệm xử lý xe xăng cũ thuộc về các hãng sản xuất, nhập khẩu xe.
Cần Giờ, Côn Đảo của TP.HCM cũng như một số đảo khác ở Việt Nam sở hữu những đặc điểm cho phép xe điện trở thành phương tiện giao thông quan trọng.
Theo TS. Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, việc TPHCM chọn nhóm shipper để thí điểm chuyển đổi là hoàn toàn hợp lý. Một người dân bình thường đi 3 - 7 km mỗi ngày, trong khi một shipper chạy 100 - 200 km. Chuyển đổi nhóm này sang xe điện sẽ tạo tác động nhanh nhất và lớn nhất tới chất lượng không khí.
Theo các chuyên gia, TP Hồ Chí Minh nên giảm mạnh số lượng xe công, thay thế bằng xe điện và áp dụng mô hình chia sẻ phương tiện thông minh. Đây được xem là giải pháp cấp thiết không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài sản công, tiết kiệm ngân sách mà còn góp phần quan trọng vào việc cải thiện chất lượng không khí đang ở mức báo động của thành phố.
Theo Hiệp hội Bảo hiểm Đức, các khoản bồi thường bảo hiểm toàn diện cho xe điện cao hơn 15% - 20% so với xe xăng cùng phân khúc.
Hàng trăm mẫu xe điện của Trung Quốc đổ bộ TPHCM, giá ưu đãi cùng nhiều khuyến mãi thu hút khách tham quan.
Chi phí cao, hạ tầng sạc thiếu đồng bộ và nguy cơ ô nhiễm từ pin thải là những vấn đề cần được giải quyết khi chuyển đổi xe xăng sang điện tại TP.HCM.
Dù được các bên ủng hộ, đề án chuyển đổi xe hai bánh của tài xế công nghệ sang xe điện tại TP.HCM vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Chi phí cao, hạ tầng sạc thiếu đồng bộ và nguy cơ ô nhiễm từ pin thải là những vấn đề cần được giải quyết.
Lộ trình dự kiến cuối năm 2026 chuyển đổi đạt 30%, tương đương khoảng 120.000 xe; cuối 2027 đạt 80%, tương đương khoảng 320.000 xe và cuối năm 2029 đạt 100%, tương đương khoảng 400.000 xe.
Các nền tảng cho rằng cần có lộ trình ít nhất 5 năm để khuyến khích tài xế công nghệ chuyển đổi sang xe điện một cách tự nguyện, trước khi áp dụng biện pháp hành chính.
Chia sẻ với phóng viên Người Đô Thị, ông Đỗ Văn Phúc, nguyên giảng viên Khoa Cơ khí Giao thông, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM (*), nhận định: 'Theo tôi biết, tất cả ổ cắm ở chung cư xưa nay chỉ phục vụ nhu cầu dân dụng. Thiết kế nguồn điện, dây dẫn lắp đặt theo nhu cầu điện áp này. Ngay cả bình nước nóng cũng đã được xếp vào nhóm có công suất tiêu thụ khá lớn. Nếu cần sử dụng thiết bị này, hộ gia đình có nghĩa vụ thông báo cho ban quản lý chung cư để được hướng dẫn đấu nối và lắp đặt cầu dao riêng'.
Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM sẽ hoàn thiện và trình đề án chuyển đổi xe 2 bánh từ sử dụng xăng sang điện cho toàn bộ tài xế công nghệ và giao hàng trong tháng 9.
Tp.HCM đang lên kế hoạch phát triển trạm sạc xe điện chạy bằng năng lượng mặt trời theo lộ trình ngắn, trung và dài hạn, hướng tới thúc đẩy giao thông xanh, giảm phát thải và bảo vệ môi trường đô thị.
TPHCM sẽ hỗ trợ đổi xe máy điện trị giá dưới 20 triệu đồng cho người dân khu vực Cần Giờ và đặc khu Côn Đảo, với mức ưu đãi 100% cho hộ nghèo và 80% cho hộ cận nghèo.