Trang hợp tác mới

Bình luận quốc tế

Nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ là khách mời danh dự của Tổng thống Nga V.Pu-tin tại lễ khai mạc triển lãm hàng không MAKS quy mô lớn, được tổ chức ở ngoại ô Mát-xcơ-va. Tổng thống T.Éc-đô-gan tận mắt chứng kiến thành tựu khoa học quân sự của Nga khi ông được mời quan sát bên trong buồng lái Su-57, loại máy bay chiến đấu mới nhất của Nga được công bố tại triển lãm. Ðiều này phần nào cho thấy, Thổ Nhĩ Kỳ đã thiết lập mối quan hệ mật thiết với Nga trong lĩnh vực quốc phòng, nhất là sau khi Thổ Nhĩ Kỳ bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của Mỹ để mua hệ thống phòng thủ tên lửa tối tân S-400 của Nga. Tại cuộc hội đàm với Tổng thống Nga ngay sau khi tham dự triển lãm hàng không, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Éc-đô-gan bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác giữa hai nước trong mọi lĩnh vực, nhất là quốc phòng. Hai nhà lãnh đạo đã nhấn mạnh mối quan hệ song phương chặt chẽ.

Mối quan hệ quân sự giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Nga mang lại lợi ích cho cả hai bên, song cũng gây không ít tổn thương cho quan hệ đồng minh Mỹ - Thổ, đồng thời gây quan ngại đối với NATO và Mỹ sau khi An-ca-ra quyết tâm theo đuổi thương vụ mua hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Mát-xcơ-va. Ðể có được hợp đồng vũ khí với Nga, An-ca-ra đã phải chấp nhận đánh đổi khi bị Oa-sinh-tơn chính thức loại ra khỏi chương trình chế tạo máy bay tiêm kích tàng hình F-35 của NATO. Mỹ cho rằng hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Nga không tương thích với NATO và là mối đe dọa đối với chương trình máy bay chiến đấu F-35 do Mỹ dẫn đầu. Bất chấp những cảnh báo về việc Oa-sinh-tơn đình chỉ sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ trong chương trình máy bay F-35, cũng như đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt An-ca-ra, Tổng thống T.Éc-đô-gan vẫn xúc tiến hợp đồng mua S-400 với Nga. Ngay trong ngày diễn ra chuyến thăm của ông Éc-đô-gan tới Mát-xcơ-va, Nga bắt đầu chuyển giao lô thứ hai của hệ thống S-400 cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Nga và Thổ Nhĩ Kỳ cũng còn nhiều vấn đề cần thảo luận liên quan các biện pháp tìm giải pháp tháo gỡ cuộc khủng hoảng Xy-ri. Hai nước này vốn là những nhân tố quan trọng trong bộ ba Nga - I-ran - Thổ Nhĩ Kỳ bảo trợ kế hoạch hòa bình A-xta-na nhằm tìm giải pháp cho vấn đề Xy-ri. Tổng thống Nga V.Pu-tin tuyên bố, tại cuộc gặp ở Mát-xcơ-va lần này, ông và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ đã vạch ra các biện pháp phối hợp nhằm nhổ tận gốc "các phần tử khủng bố" tại khu vực Ít-líp của Xy-ri. Hai bên bày tỏ quan ngại về cuộc chiến đang leo thang tại tỉnh Ít-líp, đồng thời thống nhất sẵn sàng có những bước đi để xoa dịu căng thẳng. Tỉnh Ít-líp có vị trí quan trọng chiến lược vì chung một khu vực biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ.

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo đã góp phần giải tỏa lo ngại của Thổ Nhĩ Kỳ khi An-ca-ra từng nhiều lần "bóng gió" muốn Nga gây ảnh hưởng đối với quân đội Xy-ri nhằm chấm dứt các cuộc tiến công ở khu vực Ít-líp. Ðây cũng là cơ hội để nhà lãnh đạo Nga trấn an người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ về các lo ngại an ninh ở khu vực biên giới Xy-ri và Thổ Nhĩ Kỳ. Theo thỏa thuận đã đạt được giữa Mát-xcơ-va và An-ca-ra tháng 9-2018, các vùng nông thôn của tỉnh Ít-líp và vùng kế cận thuộc tỉnh Ha-ma, cũng như khu vực phía tây A-lép-pô của Xy-ri đều nằm trong các vùng giảm căng thẳng. Tuy nhiên, thỏa thuận này đã không thực hiện được do lực lượng khủng bố mở rộng tiến công, buộc Thổ Nhĩ Kỳ phải thiết lập 12 chốt giám sát quanh Ít-líp nhằm duy trì lệnh ngừng bắn giữa lực lượng Chính phủ Xy-ri và phiến quân tại đây.

Quan hệ Nga - Thổ Nhĩ Kỳ sang trang mới kể từ khi hai nước vượt qua cuộc khủng hoảng sau vụ không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ máy bay Su-24 của Nga tại Xy-ri hồi cuối năm 2015. Với Thổ Nhĩ Kỳ, mở rộng mối quan hệ với Nga giúp quốc gia nối hai lục địa Á - Âu có vị thế độc lập, vững chắc hơn tại khu vực có vị trí địa - chính trị quan trọng.