Tỷ phú 'hà tiện' phá lệ, sắm máy bay riêng

Tác giả: Anthony McCarten/NXB Trẻ

Warren và Bill: Gates, Buffett và tình bạn đã thay đổi thế giới

Cuốn sách này kể những câu chuyện hậu trường hấp dẫn và rất đời về tình bạn giữa Bill Gates và Warren Buffett - một trong những mối quan hệ có tầm ảnh hưởng nhất trong lịch sử.

Tỷ phú 'hà tiện' phá lệ, sắm máy bay riêng

Warren Buffet chỉ chạy theo xu thế thời đại theo đúng một cách duy nhất là mua cho mình món phụ kiện không thể thiếu của các CEO: một chiếc máy bay riêng, dù là đã qua sử dụng.

Đến năm 1985, khi được Forbes vinh danh trong danh sách 400 người giàu nhất nước Mỹ năm thứ ba liên tiếp, Warren Buffett trở thành một tỷ phú. Ông cũng đã giúp các nhà đầu tư của mình trở nên vô cùng giàu có: 1.000 đôla đầu tư với Warren vào năm 1964 có giá trị hơn 1.000.000 đôla hai thập kỷ sau đó. Như giáo sĩ Myer Kripke ở Omaha đã nói, tiền của họ “nở rộ như bom nguyên tử.”

Và sự nở rộ này chỉ trở nên ngày càng lớn hơn. Sau nhiều năm chinh chiến với nhau, Charlie Munger và Warren chính thức trở thành cộng sự vào năm 1978, với Charlie, từ văn phòng luật sư của mình ở Nam California, trở thành phó chủ tịch Berkshire Hathaway.

Vào thời điểm này, Berkshire đang nắm giữ hàng tỷ đôla vốn, khiến Warren ở vào một vị thế khác thường, trong thập niên 1980 có đòn bẩy tài chính cao, khi làm ăn bằng tiền mặt trong lúc tất cả những người khác đều đang gánh nợ.

Bill và Warren trên máy bay riêng. Ảnh: Boss Hunting.

Xu hướng thịnh hành trong kỷ nguyên của trái phiếu rủi ro cao (junk bond) và các vụ thâu tóm thù địch đó là mua lại bằng đòn bẩy tài chính, ở đó những “kẻ cướp công ty” (corporate raider) như Carl Icahn và T. Boone Pickens tài trợ cho việc mua lại bằng cách vay dựa trên dòng tiền của con mồi.

Warren ghét cay ghét đắng kiểu giao dịch đó. Một mặt, chúng tước đoạt vốn từ các công ty sản xuất và đổ vào túi của các nhà tài phiệt Phố Wall thích khoe mẽ bằng du thuyền và bất động sản Hamptons. Mặt khác, những giao dịch này quá rủi ro.

Warren vẫn giữ được cái đầu đủ bi quan như Ben Graham để đánh hơi thấy sự bất thường. Và ông ngần ngại nói ra điều đó: báo cáo thường niên của Berkshire Hathaway đã có lúc biến thành tờ báo cáo khổ lớn chỉ trích gay gắt các thương vụ thâu tóm bằng đòn bẩy, trái phiếu rủi ro cao và tính đầu cơ, hào nhoáng của các vụ mua bán trong thập niên 1980 nói chung.

Warren chỉ chạy theo xu thế thời đại theo đúng một cách duy nhất là mua cho mình món phụ kiện không thể thiếu của các CEO: một chiếc máy bay riêng, dù là đã qua sử dụng. Trong thư gửi các cổ đông Berkshire năm 1986, Warren dí dỏm viết:

Thật không may, chủ tịch của các bạn trước đây từng lên tiếng chỉ trích rất gay gắt việc sở hữu máy bay riêng. Vì vậy, trước khi mua, tôi buộc phải thay đổi quan điểm về vấn đề này. Sau đó, ngay lập tức tôi đã “tỉnh ngộ ngược” và hiện việc đi lại đã trở nên dễ dàng hơn nhiều - và cũng tốn kém hơn nhiều - so với trước đây.

Liệu Berkshire có thu hồi được khoản đầu tư mua máy bay này hay không vẫn còn phải chờ xem, nhưng tôi sẽ cố gắng đạt được một thành tựu nào đó trong kinh doanh để biện minh (dù có mơ hồ đến đâu) cho nó.

Warren đã dùng chiếc máy bay này để bay đến D.C. dự quốc yến tại Nhà Trắng. Ông đã bay đến Lễ trao giải Oscar để trò chuyện với Dolly Parton, bay đến Palm Springs chơi golf với Reagan và bay trở lại Omaha chủ trì đại hội cổ đông thường niên của Berkshire Hathaway mà với khoảng 400 người tham dự, bắt đầu mang bầu không khí giống như một hội nghị. Và một ngày năm 1987, ông đã bay đến New York để thực hiện thương vụ lớn nhất, ít giống Warren Buffett nhất và cũng là thương vụ mạo hiểm nhất trong cuộc đời mình.