Ba trụ cột phát triển hệ sinh thái thanh toán số

Chia sẻ tại Hội thảo Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số nằm trong chuỗi chương trình Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 do Báo Tiền Phong phối hợp cùng Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) đồng tổ chức, dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, sáng 14/10, tại Hà Nội, ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẳng định trong kỷ nguyên số, thanh toán không còn là công đoạn cuối của chu kỳ mua bán mà trở thành mạch kết nối các hoạt động của nền kinh tế số.

Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho rằng giá trị của kết nối số chỉ thực sự phát huy khi các dịch vụ liên thông, giúp người dùng hoàn thành công việc trên một hành trình xuyên suốt.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nhằm đưa thanh toán số vào sâu hơn trong đời sống kinh tế - xã hội và xây dựng hệ sinh thái số an toàn, tiện ích, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tập trung vào ba trụ cột: kết nối hạ tầng, kết nối dịch vụ và thiết lập niềm tin số, hướng tới phát triển hệ sinh thái thanh toán số bền vững.

Theo đó, hạ tầng là nền móng của hệ sinh thái thanh toán số, đòi hỏi khả năng liên thông, vận hành ổn định và đáp ứng nhu cầu mở rộng. Các ngân hàng, trung gian thanh toán, dịch vụ công và nền tảng kinh tế số cần kết nối theo tiêu chuẩn chung, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp lựa chọn dịch vụ với chi phí hợp lý.

Để nâng cao chất lượng liên thông, bài toán đặt ra là thúc đẩy tiêu chuẩn chung và khả năng tương thích. Lãnh đạo Vụ Thanh toán đề nghị cần tiếp tục thúc đẩy tiêu chuẩn chung, khả năng tương thích và quy trình phối hợp giữa các hệ thống; hạn chế đầu tư trùng lặp và những rào cản làm thu hẹp lựa chọn của người sử dụng.

"Chúng ta cần nhấn mạnh các giải pháp: Phát triển giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API); bảo đảm tính liên tục của dịch vụ; gắn mở rộng hạ tầng với khả năng sử dụng thực tế; mở rộng kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới, trong đó có hợp tác kết nối thanh toán song phương qua mã QR với các quốc gia và vùng lãnh thổ", ông Phạm Anh Tuấn nói.

Vụ trưởng Vụ Thanh toán nhấn mạnh để nâng cao chất lượng liên thông, bài toán đặt ra là thúc đẩy tiêu chuẩn chung và khả năng tương thích.

Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho rằng mở rộng hạ tầng phải gắn với khả năng sử dụng thực tế. Người dân, nhất là người cao tuổi và người ở vùng sâu, vùng xa, cần được tiếp cận dịch vụ có thao tác đơn giản, chi phí hợp lý và kênh hỗ trợ phù hợp. Với hộ kinh doanh, việc tiếp nhận thanh toán cần thuận tiện, đồng thời hỗ trợ quản lý khoản thu.

"Nếu kết nối hạ tầng tạo nền móng, kết nối dịch vụ là đưa thanh toán số vào sâu hơn trong đời sống kinh tế - xã hội. Mục tiêu là giảm tối đa những trở ngại trong giao dịch, tạo trải nghiệm liền mạch, thông tin minh bạch và thuận tiện đối soát. Hiệu quả không chỉ được đo bằng số lượng giao dịch mà còn qua tỷ lệ giao dịch hoàn tất, thời gian xử lý, mức giảm thao tác thủ công, chi phí và sự hài lòng của khách hàng", ông Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh.

Khi hệ sinh thái càng mở rộng, rủi ro càng có khả năng lan truyền nhanh. Vì vậy, các bên tham gia cần làm rõ trách nhiệm bảo vệ dữ liệu, xử lý sự cố và giải quyết khiếu nại; đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế để thúc đẩy đổi mới sáng tạo đi đôi với quản lý rủi ro.

Theo ông Tuấn, các bên tham gia hệ sinh thái số cần làm rõ trách nhiệm bảo vệ dữ liệu, xử lý sự cố...

Bên cạnh giải pháp công nghệ, các tổ chức cần minh bạch phí, điều kiện sử dụng, thông tin người nhận và thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh nhanh chóng. Người dùng cũng cần được trang bị kỹ năng kiểm tra thông tin trước khi chuyển tiền, bảo mật mật khẩu, mã OTP và nhận diện thủ đoạn giả mạo bằng công nghệ.

“Việc nâng cao kỹ năng của khách hàng phải đi cùng với trách nhiệm cải thiện an toàn của tổ chức cung ứng dịch vụ”, ông Phạm Anh Tuấn cho biết.

Theo lãnh đạo Vụ Thanh toán, Việt Nam đã chuyển từ thanh toán tiền mặt sang thanh toán điện tử, từ giao dịch tại quầy sang giao dịch số và từng bước hình thành hệ sinh thái số toàn diện. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi thanh toán số không chỉ nhanh hơn, phổ biến hơn mà còn phải thông minh, an toàn và tạo ra nhiều giá trị hơn, góp phần phát triển kinh tế số, xã hội số.