Từ trên sườn núi Ghếch, nhìn về phía cánh đồng muối xã Cát Minh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, các thửa ruộng đều tăm tắp như những tấm nilon trắng trải dài sát mép biển. Còn trên cánh đồng, diêm dân tranh thủ sáng đi làm sớm, chiều làm muộn để thu hoạch, thau rửa ruộng muối.
Từng là vựa muối lớn nhất xứ Thanh, nhộn nhịp kẻ bán người mua nhưng giờ đồng muối Hòa Lộc (Thanh Hóa) chỉ còn vỏn vẹn hơn 40 ha, với vài chục hộ dân, chủ yếu là người cao tuổi đeo đẳng với nghề.
Dưới không gian nắng nóng gay gắt một ngày cuối tháng sáu, PV Báo CAND tìm đến cánh đồng muối Tuyết Diêm, xã Xuân Bình, thị xã Sông Cầu (Phú Yên) để tìm hiểu nỗi vất vả gian truân của hàng trăm diêm dân ở đây khi điệp khúc 'được mùa, mất giá', 'được giá, mất mùa' cứ tái diễn nhiều năm qua.
Vào thời điểm nắng nóng nhất trong ngày, khi mọi người thường tìm cách tránh nắng thì chính là lúc diêm dân căng mình làm việc trên đồng muối.
Dưới nắng hè như đổ lửa, nhiệt độ ngoài trời lên đến 40 độ C, cái nóng bỏng rát ấy khiến nhiều người ngán ngẩm. Dẫu vậy, những diêm dân Hà Tĩnh vẫn lưng áo ướt đẫm mồ hôi, phơi mình trên những đồng ruộng để làm ra hạt muối trắng tinh khiết, mang hương vị mặn mòi của biển.
Những ngày gần đây, thời tiết ở Hà Tĩnh nắng nóng gay gắt lên đến gần 40 độ C, cuộc sống mưu sinh của người dân bị đảo lộn. Thế nhưng diêm dân ở vùng đất này vẫn tất bật mưu sinh. Bởi cái nghề của họ càng nắng nóng càng có thêm thu nhập.
Năm nay, nắng nóng kéo dài, diêm dân thị xã Ninh Hòa được mùa muối. Thế nhưng, điệp khúc được mùa mất giá lại tái diễn, hàng ngàn tấn muối của diêm dân, thành viên các hợp tác xã đang nằm chất đống ven đường vì không tiêu thụ được.
Nghề làm muối ở huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu có từ lâu đời, là vựa muối lớn nhất miền Tây nhưng sau dịch Covid-19 đã bị rớt giá một nửa khiến người làm nghề thất thu, lo lắng.
Năm nay, nắng hạn gay gắt ở ĐBSCL là điều kiện lý tưởng để tăng sản lượng muối, nhưng trớ trêu, giá thị trường giảm hơn phân nửa so với năm rồi, chỉ 25.000-28.000 đồng/giạ. Người dân làm nghề muối (diêm dân) lại rơi vào vòng lẩn quẩn.
Mỗi sớm, khi mặt trời còn chưa lên, ông Năm Hổ da đỏ au vì nắng đã ra đồng cào muối. Công việc là truyền thống gia đình và ông đã duy trì nó gần 60 năm nay. Thứ 'vàng trắng' thu về từ biển giúp ông nuôi nấng những đứa con khôn lớn.
Nghề làm muối vốn đã vất vả, nghề bán muối rong lại càng nhọc nhằn hơn. Dẫu cực nhọc, gian truân nhưng bao đời nay diêm dân vẫn rong ruổi trên nẻo đường mưu sinh với tiếng rao ám ảnh…
Trên những ô ruộng trắng xóa, hầm hập hơi nóng ban trưa, diêm dân miệt mài cào, xúc, loại bỏ tạp chất trước khi muối đóng thành viên. Hạt muối trên ruộng tỏa đi khắp nơi theo guồng chân cánh chị em, có người cả tuổi thanh xuân vắt ngang gánh muối rong.
Với lợi thế tự nhiên, Ninh Thuận được đánh giá là địa phương có vựa muối chất lượng bậc nhất cả nước. Tuy nhiên, diêm dân ở đây quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời mà không hết vất vả.
Nghề muối là nghề truyền thống của địa phương, hạt muối Sa Huỳnh gắn với nhiều yếu tố về lịch sử, văn hóa, do đó không thể 'xóa sổ'.
Nắng nóng đến khô cát, rát chân. Thế nhưng, vẫn có hàng trăm diêm dân phơi mình trên những ruộng muối để làm ra hạt muối trắng tinh khiết.
Đất trời xứ Nghệ đang ở giữa những đợt nắng nóng gay gắt. Với nhiều người thì nắng nóng quả là khắc nghiệt, nhưng với bà con diêm dân thì đó thực sự là những ngày vui. Niềm vui bay lên từ những nhọc nhằn trĩu nặng. Bất chấp cái nắng, hàng trăm diêm dân vẫn 'phơi' mình trên những ô ruộng trắng xóa.
Trước diễn biến bất thường và thời tiết khắc nghiệt ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, nhiều hộ diêm dân mạnh dạn đầu tư chuyển đổi sản xuất muối sang nuôi tôm biển bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn 4-5 lần so với làm muối.
Từ sáng sớm, diêm dân xã An Hòa (Quỳnh Lưu - Nghệ An) đã ra đồng và cần mẫn làm việc trong ánh nắng ban mai phản chiếu trên những cánh đồng muối trong veo.
Cái nắng đỉnh điểm tháng 5 khiến cuộc sống của người dân nhiều địa phương bị ảnh hưởng. Tưởng như chẳng ai thích nắng nóng kéo dài, ấy nhưng không, vẫn có những vùng quê mà người dân mong số ngày nắng to càng nhiều càng tốt. Đó là bà con diêm dân xứ muối Quỳnh Lưu. Nắng to, đồng nghĩa với hy vọng về những vụ muối thắng lợi.
Thời gian qua, dù thời tiết thuận lợi, sản lượng muối khá cao nhưng diêm dân phường Phổ Thạnh, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi vẫn lo lắng bởi giá muối giảm, chỉ ở mức 600-700kg.
Giá muối rớt thê thảm, thậm chí bán 50kg muối chỉ đủ tiền mua 2kg gạo khiến diêm dân Sa Huỳnh lâm cảnh lao đao.
Tạp chí du lịch - khám phá nổi tiếng của Mỹ National Geographic mới đăng tải loạt ảnh chụp diêm dân làm muối trên các ruộng muối ở Việt Nam.
Xã Bạch Long thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định là một trong những cánh đồng muối lớn, đẹp nhất khu vực miền Bắc với khoảng 1.000 hộ làm nghề muối.
Tính đến giữa tháng Năm này, diêm dân tỉnh Bạc Liêu cơ bản kết thúc vụ muối năm 2018-2019 với một vụ mùa bội thu về năng suất, giá cả; ước tính bình quân có lãi từ 40-50 triệu đồng/ha/vụ.
Hiện diêm dân tỉnh Bạc Liêu đang vào cao điểm vụ sản xuất muối năm 2019. Với thời tiết thuận lợi hiện nay, diện tích muối đã cho năng suất, sản lượng cao, nhiều diêm dân có lãi khá ở vụ muối này.
Giá muối giảm sút, khí hậu biến đổi thất thường, diêm dân xã Hòa Lộc, huyện Hậu Lộc liên tục gặp nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất. Bài toán chuyển đổi nghề muối sang mô hình kinh tế nuôi trồng thủy sản và hướng tới cụm công nghiệp được tính đến. Song, việc chuyển đổi với bà con nhân dân còn gặp nhiều khó khăn.
Dầm mưa dãi nắng suốt nửa năm mới làm ra được hạt muối; tuy nhiên, diêm dân ở Bạc Liêu luôn phải chịu cảnh 'được mùa, mất giá' do không có kho dự trữ chờ muối giá lên. Trong khi đó, dự án Kho dự trữ muối quốc gia được khởi công xây dựng từ cuối năm 2012 tại xã Điền Hải, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu và dự kiến hoàn thành vào năm 2014, nhưng sau đó bị bỏ hoang đến nay khiến bà con làm muối mòn mỏi chờ đợi.
Hiện giá muối thương phẩm tại Bạc Liêu tăng gấp 3-4 lần so với thời điểm rớt giá, nhưng vụ mùa năm nay không thuận lợi, năng suất sản lượng đạt thấp.
Mặc dù thời tiết thuận lợi nhưng điệp khúc được mùa mất giá khiến đời sống diêm dân tại Phú Yên đang rơi vào cảnh khó khăn khi giá muối chỉ còn 600 đồng/kg. Chính vì vậy để ổn định đời sống, nhiều diện tích muối bị bỏ hoang hoặc diêm dân cải tạo chuyển sang nuôi trồng thủy sản.
Bà con diêm dân ở vựa muối Quỳnh Lưu (Nghệ An) đã áp dụng công nghệ trải bạt trong sản xuất muối nên sản lượng ngày càng nâng cao. Riêng trong tháng 4/2018, toàn huyện sản xuất được hơn 4.000 tấn muối, cho doanh thu hàng tỷ đồng.
Các ruộng muối trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đang bước vào giai đoạn thu hoạch và muối được thu mua ở mức cao nên bà con diêm dân rất phấn khởi.
Những ngày này, tại xã An Ngãi, huyện Long Điền - cánh đồng muối lớn nhất tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, nhiều chân ruộng muối vẫn còn chìm trong nước.
Thời gian qua, trên địa bàn xã An Ngãi, huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu rộ lên thông tin muối sản xuất theo phương pháp trải bạt gây ung thư, khiến nhiều diêm dân lo lắng, bất an. Diêm dân lo ngại nếu thương lái ngưng mua muối trải bạt thì thiệt hại sẽ không nhỏ.
Giá muối ở tỉnh Khánh Hòa đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, do nguồn cung khan hiếm.
Dưới cái nắng bỏng rát đến 40 độ C diêm dân Quỳnh Lưu vẫn hăng say lao động. Sau những vất vả cực nhọc là niềm vui vì sẽ có mùa vụ bội thu.Ngọc Bích