Chiều 30 Tết đầu tiên sau ngày đất nước hòa bình, đó là Tết Bính Thìn 1976. Giữa khoảng sân quê còn phảng phất mùi khói bếp, o tôi vồn vã, gọi vào: 'Cụ mi mô rồi, tui cho đòn bánh tét cúng ông mệ'.
Ở miền đất phù sa phương Nam, suốt hơn một thế kỷ qua, tại ấp Bình Tây, xã Nhựt Tảo, tỉnh Tây Ninh (địa phận huyện Tân Trụ, tỉnh Long An cũ), có một gia đình vẫn bền bỉ giữ nghề gói bánh tét – loại bánh được xem là linh hồn của Tết miền Tây.
Trải qua nhiều biến đổi của thị trường và thị hiếu tiêu dùng, nghề làm bánh tét truyền thống tại Tây Ninh vẫn được các gia đình âm thầm gìn giữ như một phần ký ức Tết không thể thiếu.
Mỗi độ xuân về, khi những chuyến xe về quê cuối năm bắt đầu chật kín, nhiều gia đình Việt lại tất bật chuẩn bị cho mùa Tết mới. Trong không khí rộn ràng ấy, hình ảnh cả nhà quây quần gói bánh chưng, bánh tét như một nét sinh hoạt quen thuộc, gắn với ký ức và giá trị truyền thống lâu đời.
Đêm 27 Tết, nhiều gia đình tại TP.HCM thức trắng bên bếp lửa nấu bánh chưng, bánh tét, gìn giữ phong tục truyền thống khi thời khắc năm mới cận kề.
Chiều và tối 27 Tết, nhiều gia đình tại TPHCM quây quần bên nồi bánh tét, bánh chưng, giữ cho bếp luôn đỏ lửa để bánh kịp chín khi chỉ còn hai ngày nữa cả nước bước sang năm mới.
Những ngày giáp Tết, xóm bánh tét Nhị Bình (TP.HCM) lại đỏ lửa suốt ngày đêm, gìn giữ nghề truyền thống bằng những đòn bánh dẻo thơm, đậm hồn Tết miền Nam xưa.
Với nhiều gia đình, trong những ngày Tết cổ truyền, thiếu bánh tét hình mặt trăng của làng Đại An Khê, tỉnh Quảng Trị, xem như chưa được trọn vẹn. Mỗi chiếc bánh tét ở đây có hình như nửa vầng trăng, khi úp vào nhau thành từng cặp thì có hình trăng tròn đủ, đầy.
Nếu như bánh chưng là lễ vật dâng cúng tổ tiên dịp Tết Nguyên đán ở miền Bắc thì bánh tét lại gói ghém đủ đầy phong vị và nếp nhà của cư dân Nam Bộ.
Nhà nào cũng gói bánh chưng, bánh tét trong ngày Tết khi 2 loại bánh này đã vượt ra khỏi giá trị ẩm thực để trở thành biểu tượng văn hóa, gắn với tín ngưỡng.