Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đề xuất đầu tư xây dựng mới tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam với mong muốn tiến thẳng lên hiện đại. Trong khi đó, Bộ KH&ĐT và một số chuyên gia lại đề xuất nâng cấp đường sắt hiện hữu để chạy tàu nhanh hơn, huy động vốn trong nước, giảm vay ODA, trước khi nghĩ tới công nghệ hiện đại hơn.
Với thế mạnh vận tải hàng hóa khối lượng lớn, hiệu quả kinh tế, an toàn, đúng giờ và có thể đạt vận tốc lớn, các chuyên gia ngành đường sắt cũng như đại diện cơ quan quản lý nhà nước đều đồng nhất quan điểm việc đầu tư xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao nối hai đầu đất nước. Ðây là cần thiết và kỳ vọng đó sẽ là đòn bẩy làm thay đổi thị phần vận tải, phân bổ dân cư,…; là động lực để phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ Giao thông Vận tải đang có động thái muốn xây dựng đường sắt tốc độ cao 350 - 500km/h, trong khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư tỏ ra thận trọng, cho rằng không khả thi và đề xuất nên đầu tư đường sắt tốc độ từ 150- 200km/h, phù hợp với điều kiện đất nước. TS Nguyễn Xuân Thủy, chuyên gia giao thông trao đổi về vấn đề này.
Đơn vị tư vấn đề xuất xây dựng đường sắt 350 km/h và chỉ chở khách, tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng nên lựa chọn phương án khác chở được cả người và hàng hóa.
Ngành đường sắt hướng đến mục tiêu đáp ứng nhu cầu vận chuyển 16,5 triệu tấn hàng hóa; 30,9 triệu hành khách đến năm 2030 và vận chuyển 15% sản lượng hàng hóa, 19% về hành khách tới năm 2050.
Một số chuyên gia cho rằng, muốn hiện đại hóa đường sắt, việc đầu tư đường sắt tốc độ cao không thể chậm hơn nữa. Song, không phải muốn là làm được ngay.
Đường sắt Việt Nam đã quá lạc hậu, cần được đầu tư để xóa điểm nghẽn về chi phí logicstics, giảm tai nạn giao thông. Tuy nhiên, khi nguồn lực còn hạn chế cần lựa chọn ưu tiên, tránh lặp lại những vết xe đổ từng xảy ra. Việc bổ sung dự án đường sắt mới theo đề xuất của địa phương cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng.