Cần thống nhất chính sách thuế VAT, gỡ khó cho doanh nghiệp ngành gỗ

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Xuân Anh - TTXVN

Tại hội thảo “Thuế giá trị gia tăng gỗ nguyên liệu và gỗ sơ chế – vướng mắc thực tiễn và giải pháp tháo gỡ” do Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA) phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hồ Chí Minh (HCMSME) tổ chức ngày 14/10, nhiều doanh nghiệp kiến nghị cơ quan chức năng sớm làm rõ tiêu chí phân loại hàng hóa, thống nhất hướng dẫn và có giải pháp tháo gỡ vướng mắc, hạn chế chi phí phát sinh.

Vướng từ cách hiểu và áp dụng chính sách

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA thông tin, gỗ và sản phẩm từ gỗ là một trong những nhóm hàng mang lại giá trị xuất khẩu cao cho ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, cùng với những thách thức từ thị trường quốc tế, doanh nghiệp ngành gỗ đang chịu thêm áp lực do cách hiểu và vận dụng chính sách thuế VAT chưa thống nhất, nhất là đối với khái niệm “gỗ sơ chế thông thường”.

Dù đã có trao đổi, hướng dẫn từ cơ quan quản lý và cơ quan chuyên môn về lâm nghiệp, thực tế áp dụng tại một số địa phương vẫn chưa đồng nhất. Điều này khiến doanh nghiệp khó xác định nghĩa vụ thuế, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm hoặc phát sinh vướng mắc khi đề nghị hoàn thuế.

“Có doanh nghiệp muốn chấp hành đúng quy định nhưng do chưa hiểu rõ nên có thể chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, dẫn đến nguy cơ vi phạm. Ngược lại, có trường hợp đã nộp thuế nhưng sau đó phát sinh vướng mắc trong việc xác định nghĩa vụ và thực hiện thủ tục hoàn thuế”, ông Phùng Quốc Mẫn nêu vấn đề.

Theo tổng hợp của HAWA, khó khăn của doanh nghiệp hiện nay tập trung vào năm nhóm vấn đề: hồ sơ chứng minh nguồn gốc gỗ nhập khẩu từ rừng trồng; phân loại gỗ sơ chế thông thường; xử lý VAT đã nộp tại khâu nhập khẩu; hóa đơn đầu vào và hồ sơ hoàn thuế; chính sách thuế đối với phụ phẩm, viên nén gỗ và nguyên liệu dùng chung cho sản xuất hàng trong nước, hàng xuất khẩu.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Xuân Anh - TTXVN

Ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Lâm Việt, cho biết doanh nghiệp đã cung cấp giấy chứng nhận, tài liệu về nguồn gốc và vùng trồng nhưng vẫn gặp khó khăn khi hoàn tất hồ sơ theo yêu cầu. Một số trường hợp phải bổ sung, xác thực tài liệu nước ngoài; thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự có thể kéo dài ít nhất một tháng, khiến hàng hóa lưu tại cảng, phát sinh chi phí và ảnh hưởng kế hoạch sản xuất.

Vướng mắc khác là việc xử lý khoản thuế VAT đã nộp tại khâu nhập khẩu. Theo đó, có trường hợp doanh nghiệp phải nộp VAT 8% để được thông quan, nhưng khi đề nghị khấu trừ hoặc hoàn thuế lại gặp khó khăn do hàng hóa được xác định thuộc đối tượng không chịu thuế. Một số lô hàng bị tồn đọng tại cảng hàng chục ngày, buộc doanh nghiệp gửi văn bản đến các bộ, ngành và cơ quan liên quan để kiến nghị giải quyết.

“Doanh nghiệp không thể ngừng sản xuất, người lao động vẫn cần được trả lương nhưng khi thủ tục bị trì trệ, vốn bị tồn đọng khiến doanh nghiệp khó cân đối dòng tiền. Áp lực lãi vay và nguy cơ bị ngân hàng giảm hạn mức tín dụng cũng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó, cơ quan chức năng cần quy định cụ thể thành phần hồ sơ, thẩm quyền xác nhận và phương thức kiểm tra; đồng thời xem xét không yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự trong mọi trường hợp nếu chứng từ thể hiện rõ nguồn gốc và được cơ quan có thẩm quyền tại nước xuất khẩu xác nhận”, ông Nguyễn Liêm nêu kiến nghị.

Bà Nguyễn Thị Giang, Giám đốc Công ty gỗ Chân Chính, cho biết doanh nghiệp nhập khẩu gỗ sồi đã xẻ, sấy từ Hoa Kỳ và châu Âu, nộp VAT 8% tại khâu nhập khẩu nhưng gặp khó khăn khi xác định nghĩa vụ thuế lúc bán hàng.

Theo trả lời của cơ quan thuế Đồng Nai, trường hợp doanh nghiệp bán cho đơn vị thương mại hoặc hợp tác xã thương mại thì không phải kê khai, nộp VAT; trong khi bán cho nhà máy xuất khẩu, hộ kinh doanh và một số đối tượng khác lại phải kê khai thuế suất 10%. Việc hướng dẫn khác nhau đối với cùng loại hàng hóa khiến doanh nghiệp khó xác định nghĩa vụ thuế. Một số khách hàng mua gỗ để sản xuất hàng xuất khẩu cũng gặp vướng mắc khi làm hồ sơ hoàn thuế.

Bên cạnh vấn đề thuế VAT, ông Bùi Như Việt, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Long Việt cũng kiến nghị Nhà nước xem xét thuế xuất khẩu 10% đối với veneer gỗ trang trí sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu. Theo doanh nghiệp, mức thuế này làm tăng chi phí, giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm tại các thị trường Hoa Kỳ và châu Âu. Doanh nghiệp đề xuất xem xét miễn thuế đối với mặt hàng veneer sử dụng gỗ nhập khẩu, tạo điều kiện phát triển chế biến sâu và thúc đẩy thương mại hai chiều.

Cần tiêu chí rõ ràng, thực thi đồng bộ

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Phòng Nghiệp vụ, Chi cục Hải quan khu vực II, trao đổi với doanh nghiệp tại hội thảo. Ảnh: Xuân Anh -TTXVN

Từ các vướng mắc được phản ánh, HAWA kiến nghị cơ quan chức năng sớm hoàn thiện hướng dẫn về hồ sơ chứng minh nguồn gốc gỗ nhập khẩu từ rừng trồng, trong đó làm rõ loại chứng từ được chấp nhận, thẩm quyền xác nhận và trình tự kiểm tra. Đối với những trường hợp chưa có hướng dẫn đầy đủ, cơ quan hải quan cần làm rõ căn cứ yêu cầu bổ sung hồ sơ và phối hợp với cơ quan chuyên môn ngành nông nghiệp để thống nhất cách áp dụng.

Đối với gỗ sơ chế thông thường, hiệp hội đề nghị cơ quan chuyên môn làm rõ cách phân loại từng sản phẩm, trước mắt tập trung vào gỗ xẻ đã qua sấy, ngâm tẩm nhưng chưa bào trơn. Theo HAWA, việc phân loại cần có căn cứ cụ thể, đồng thời xem xét nguồn gốc, công đoạn chế biến, khâu giao dịch, đối tượng giao dịch và thời điểm phát sinh để cơ quan thuế, hải quan hướng dẫn chính sách tương ứng.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Phòng Nghiệp vụ, Chi cục Hải quan khu vực II cho rằng cần bổ sung bộ tiêu chí cụ thể để làm rõ khái niệm gỗ sơ chế thông thường. Khi có tiêu chí rõ ràng, việc xác định hàng hóa thuộc diện chịu thuế hay không chịu thuế sẽ thống nhất hơn, tạo cơ sở giải quyết các vướng mắc phát sinh tại khâu nhập khẩu và hoàn thuế.

Theo ông Nguyễn Chí Thanh, khi hàng hóa được xác định thuộc đối tượng không chịu thuế, cơ quan chức năng cần hướng dẫn rõ cách xử lý khoản thuế đã nộp, bao gồm việc hoàn, khấu trừ hoặc bù trừ theo quy định. Đối với veneer xuất khẩu, doanh nghiệp cần đưa ra kiến nghị cụ thể về mức thuế hợp lý, đồng thời làm rõ đề xuất áp dụng đối với sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu gỗ nhập khẩu để cơ quan chức năng có cơ sở xem xét.

Về phía cơ quan thuế, bà Lâm Thanh Hồng, Phó phòng Nghiệp vụ, Dự toán thuế, Thuế TP. Hồ Chí Minh thông tin: Đối với trường hợp doanh nghiệp đã nộp thuế VAT tại khâu nhập khẩu nhưng chưa được hoàn thuế, việc giải quyết phụ thuộc vào xác định đối tượng chịu thuế tại khâu nhập khẩu. Những hồ sơ bị từ chối hoàn thuế hoặc được yêu cầu xác minh lại cần được tổng hợp cụ thể để kiến nghị cơ chế xử lý phù hợp, nhất là khi số lượng hồ sơ lớn và việc điều chỉnh có thể phát sinh thêm thủ tục.

Doanh nghiệp đề xuất giải quyết bất cập về thuế cho sản phẩm gỗ. Ảnh: Xuân Anh - TTXVN

“Phụ phẩm từ chế biến gỗ thuộc diện gỗ sơ chế thông thường không phải kê khai, nộp thuế VAT; trong khi viên nén gỗ thuộc đối tượng chịu thuế. Thuế TP. Hồ Chí Minh sẽ ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất để các đơn vị và doanh nghiệp thực hiện đồng bộ. Với các vấn đề vượt thẩm quyền, Thuế TP. Hồ Chí Minh sẽ ghi nhận, tổng hợp đề xuất Bộ Tài chính và cơ quan Trung ương xem xét tháo gỡ”, bà Lâm Thanh Hồng phản hồi.

Ông Nguyễn Đức Nghĩa, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, Liên đoàn Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho rằng, quy định về thuế VAT đối với gỗ về cơ bản không quá phức tạp, nhưng khi triển khai lại phát sinh nhiều khó khăn do khái niệm chưa rõ và thiếu tiêu chí cụ thể. Theo đó, hai nhóm vấn đề nổi bật là thuế đối với hàng xuất khẩu và sự thiếu thống nhất giữa các cơ quan thực thi, gồm thuế, hải quan và cơ quan quản lý ngành nông nghiệp.

Các hiệp hội, doanh nghiệp cần tổng hợp kiến nghị thành văn bản gửi các sở, ngành liên quan và UBND TP. Hồ Chí Minh; đồng thời chuyển đến cơ quan Trung ương đối với những vấn đề vượt thẩm quyền. Nội dung kiến nghị cần hướng đến cơ chế áp dụng chung cho cộng đồng doanh nghiệp thay vì chỉ xử lý từng hồ sơ riêng lẻ. Chỉ khi các tiêu chí phân loại sản phẩm rõ ràng, việc phối hợp xử lý giữa các cơ quan chức năng nhịp nhàng, thủ tục mới được giải quyết nhanh chóng, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường kinh doanh ổn định cho doanh nghiệp.