Chiếc áo quá rộng

Bữa đó, thằng Bon đi học về, vứt cái cặp sách xuống rồi cũng thở dài như người lớn: Mệt quá. Tôi đùa vui: Nguyên khí của đất nước nên học hành vất vả. Lần đầu mẹ phản ứng gay gắt: Nói với bọn nhỏ, con chỉ nên động viên, chia sẻ. Mẹ dị ứng với những từ ngữ đao to búa lớn đấy.

Thỉnh thoảng thấy mẹ ngồi trước tivi, vừa xem quảng cáo vừa lầm rầm rất khó chịu. Nào là “Kỳ quan kiến tạo”, “Đại đô thị thông minh chuẩn quốc tế”, “Tuyệt tác độc bản dành cho giới tinh hoa” hay “Đỉnh cao resort nghỉ dưỡng 6 sao”... “Toàn những từ sáo rỗng, sặc mùi quảng cáo”, mẹ tôi khẳng định.

2. Tôi nhớ hằng ngày, trên đoạn đường từ nhà đến công ty, đập vào mắt tôi là một ngôi trường mầm non có tên Giáo dục sớm Tinh Hoa. Dù xét về mặt âm thanh, hay ngữ nghĩa... đều lấp lánh và mang chứa trách nhiệm. Trẻ mầm non - những tâm hồn mộc mạc như tờ giấy trắng, đang tuổi ăn, tuổi ngủ, tuổi học cách đi đứng, tập nói, tập cười... Bản chất của giáo dục mầm non là gieo hạt và nuôi dưỡng. Một hạt mầm cần đất ẩm, nước mát và ánh sáng vừa đủ chứ không chưa cần đến cái lồng kính mạ vàng. Sự đầu tư từ sớm để sau này có những thế hệ tinh hoa là mong muốn của toàn xã hội. Tuy nhiên, được mặc chiếc áo quá rộng, có cảm giác những đứa trẻ không khác gì cái cây vừa ra quả đã bị thúc ép phải chín sớm, to tròn, mọng ngọt.

Nghệ thuật “thổi phồng” bằng chữ nghĩa không dừng lại ở cổng trường. Sự tiến quân mạnh mẽ nhất có lẽ là trong lĩnh vực bất động sản. Những siêu dự án nghỉ dưỡng hoành tránh với những lời quảng cáo trên trời... để có được những hợp đồng quảng cáo tiền tỉ. Đằng sau không ít lời quảng cáo là số phận lao đao của các gia đình, là những giọt nước mắt và gương mặt thất thần của những người U70 - U80. Hay như các khóa học làm giàu, khóa học tư duy với sự tham gia của các “diễn giả” và "chuyên gia” tự phong...

Bản chất của việc tích lũy tri thức và tài chính là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì, kỷ luật và cả những thất bại đau đớn. Nhưng, các lớp học vài ba ngày qua sự đào tạo của “Bậc thầy truyền cảm hứng”, “Chuyên gia chiến lược toàn cầu” có thể là “Mật mã vạn năng”, “Kiến tạo vương quốc tài chính”, “Khai phóng tư duy triệu phú”, hay “Đánh thức con người phi thường trong bạn”...

Hệ lụy của nó chính là tạo ra một thứ ảo tưởng tập thể. Khi tham gia vào một không gian mà xung quanh ai cũng hô vang các khẩu hiệu về “bứt phá giới hạn”, “tự do tài chính tự thân”, người học dễ rơi vào trạng thái hưng phấn nhất thời. Họ tưởng mình đã chạm tay vào “tinh hoa” của sự giàu có, nhưng thực chất đó mới chỉ là vỏ bọc bên ngoài và những khẩu hiệu sáo rỗng. Chỉ cần bước ra khỏi căn phòng máy lạnh, đối diện với cơm áo gạo tiền... những lý thuyết ấy có thể khiến chúng ta lớ ngớ và vỡ mộng.

3. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng trong một thế giới tràn ngập thông tin, thứ khan hiếm nhất chính là sự tập trung của con người. Để giành giật sự chú ý đó, một cuộc "đua vũ trang về ngôn từ" đã âm thầm diễn ra. Người ta không còn hài lòng với những từ ngữ chân phương, đúng mực, thay vào đó là một xu hướng chuộng những từ ngữ vĩ mô, bác học hay nói cách khác là hiện tượng “đao to búa lớn”.

Hậu quả lớn nhất của hội chứng này là sự lạm phát giá trị. Đã đến lúc chúng ta cần một cuộc “giảm cân” cho chữ nghĩa. Một ngôi trường mầm non tốt nhất là dạy trẻ biết yêu thương và tự lập. Một ngôi nhà tốt là có công năng đầy đủ, đem lại sự bình yên, phù hợp với gia chủ. Hãy trả ngôn từ về đúng vị trí và biên độ nghĩa của nó. Suy cho cùng, sự vĩ đại đích thực bao giờ cũng được kiến tạo từ những điều giản dị, chân thực và tử tế nhất.

Mọi lý thuyết đều là màu xám. Ở giai đoạn xế chiều, hiểu mọi lẽ của cuộc đời, mẹ nói: Rốt cuộc, ai cũng trải qua nhiều trạng thái, nhiều vỏ bọc. Hơn hết vẫn là học làm người, học cách chia sẻ, yêu thương và tử tế.

Chiếc áo không làm nên thầy tu. Hãy để ngôn ngữ quay về với đúng sứ mệnh của nó: vừa vặn với tư duy, chân thành từ cảm xúc. Bởi một chiếc áo vừa vặn mới là chiếc áo mang lại sự tự tin và giá trị thật cho người mặc.