Chống thất thu thương mại điện tử

Hình ảnh minh họa.

Qua 3 kỳ cung cấp thông tin kể từ ngày 15/12/2022, Cổng thông tin TMĐT đang lưu giữ thông tin hoạt động của khoảng 350 sàn giao dịch TMĐT. Nhờ đó, ngành thuế đang nắm bắt thông tin của hơn 191.000 tổ chức, cá nhân kinh doanh trên sàn với tổng giá trị giao dịch lũy kế là 44.500 tỷ đồng. Đây là những dữ liệu quan trọng để cơ quan thuế có căn cứ tính thuế và quản lý những tổ chức, cá nhân kinh doanh trên không gian mạng.

Đặc biệt, từ tháng 3/2022 đến nay, Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài ghi nhận 67 nhà cung cấp nước ngoài với những tên tuổi hàng đầu thế giới như: Google, Meta (Facebook), Apple, Tiktok, Samsung, Netfix... thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế trực tiếp qua cổng, với số thuế 5.803 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Tổng cục Thuế cho biết, tình trạng cá nhân, tổ chức kinh doanh TMĐT nhưng không khai báo, giấu bớt doanh thu, trốn thuế, “né” thuế diễn ra rất phức tạp, với những chiêu thức tinh vi. Điển hình như: làm giảm doanh thu để giảm số thuế phải nộp; tăng cường nhận tiền mặt; thanh toán chuyển khoản không ghi thông tin hàng hóa để tránh lộ doanh thu; xóa vết sau khi kết thúc tương tác, giao dịch, bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội...

Chuyên gia tài chính ước tính Nhà nước đang thất thu hàng chục nghìn tỷ đồng thuế suất kinh doanh TMĐT trên các nền tảng. Trong đó, thất thu lớn từ những doanh nghiệp xuyên biên giới như Google, Facebook, YouTube... khi số thu thuế nhà thầu thông qua các tổ chức tại Việt Nam khai thay, nộp thay chỉ quanh ngưỡng 1.000 tỷ đồng, trong khi doanh thu của những doanh nghiệp này là hàng tỷ USD mỗi năm. Ngành thuế cũng chưa thu được các loại thuế có liên quan đến các doanh nghiệp xuyên biên giới do họ chưa chấp nhận việc đặt văn phòng, pháp nhân tại Việt Nam.

Vấn đề này đã đặt ra bài toán cấp thiết cho ngành thuế và các cơ quan chức năng về việc làm thế nào vừa tạo điều kiện thông thoáng cho TMĐT hoạt động, vừa ngăn chặn thất thu thuế.

Theo nhiều chuyên gia, TMĐT là lĩnh vực dễ thất thoát thuế, bởi cơ quan thuế chưa kiểm soát được hết hoạt động kinh doanh mua bán cũng như doanh thu thực tế của nhiều cá nhân, tổ chức. Chính sách và công tác quản lý thuế hoạt động TMĐT và dịch vụ số xuyên biên giới còn tồn tại những bất cập, nhất là “khoảng trống” pháp lý chưa được sửa đổi, bổ sung khiến cơ quan thuế gặp khó để quản lý đầy đủ các nguồn thu và khó xác định căn cứ tính thuế đối với các đối tượng kinh doanh không biên giới, không giới hạn về không gian, thời gian.

Do vậy, Bộ Tài chính cần phối hợp Bộ Công thương để có những giải pháp yêu cầu các sàn TMĐT chấn chỉnh ngay việc lưu giữ thông tin của các đối tượng kinh doanh trên sàn để có thông tin xác thực cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước. Ngoài việc phối hợp với cơ quan thuế trong quản lý thu thuế, các sàn TMĐT phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu có hành vi tiếp tay cho tổ chức, cá nhân trên sàn giao dịch trốn thuế.

Đồng thời, bổ sung quy định chi tiết về trách nhiệm, quyền lợi ngân hàng, tổ chức tài chính cung cấp thông tin thu thập của cá nhân nhận tiền từ các nguồn chi trả là các nền tảng mạng xã hội... Chỉ khi cơ quan thuế nắm rõ đặc điểm từng loại hình TMĐT và doanh thu đến từ bán hàng hóa, dịch vụ; hưởng hoa hồng trên các dịch vụ; doanh thu từ việc quảng cáo, cung cấp các dịch vụ... mới có căn cứ tính thuế đầy đủ đối với các đối tượng kinh doanh TMĐT.

Thiết nghĩ, cùng với giải pháp nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, kết nối, lưu trữ, chia sẻ dữ liệu thông tin để kiểm soát các giao dịch, các cơ quan chức năng cần có chế tài xử lý “mạnh tay” với những tổ chức, cá nhân kinh doanh TMĐT, doanh nghiệp xuyên biên giới không tự giác đăng ký, thực hiện nghĩa vụ thuế để ngăn thất thu từ lĩnh vực đầy tiềm năng này.