Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước giai đoạn 2026-2030 đang được triển khai, gắn việc bán vốn với yêu cầu tập trung nguồn lực cho đầu tư. Theo dõi đầy đủ khoản phải thu, số thực nộp ngân sách và việc bố trí sử dụng là những khâu quan trọng để quản lý nguồn tiền sau cổ phần hóa, thoái vốn.
Trải qua hơn 40 năm Đổi mới, từ giai đoạn quản lý bao cấp chuyển sang cơ chế thị trường, các doanh nghiệp nhà nước dù giảm về số lượng nhưng không ngừng nâng cao về quy mô và hiệu quả. Vượt lên trên mục tiêu lợi nhuận thuần túy, doanh nghiệp nhà nước khẳng định vị thế không thể thay thế khi đảm nhận các sứ mệnh kinh tế - xã hội quan trọng, làm trụ đỡ vững chắc cho toàn bộ hệ thống kinh tế...
Hai mươi năm qua là hành trình SCIC xây dựng nền tảng và khẳng định vị thế.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, SCIC cần phát huy vai trò là kênh dẫn vốn nhà nước hiệu quả, góp phần khơi thông nguồn lực, kích hoạt đầu tư xã hội, cùng cả nước hiện thực hóa tiêu tăng trưởng cao, bền vững mà Đảng, Nhà nước đã đề ra.
Chiều 26-9, tại Hà Nội, Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) tổ chức lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng nhất và kỷ niệm 20 năm hoạt động.
Trong mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, vai trò của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) không chỉ được nhìn từ quy mô hay tỷ trọng đóng góp, mà ngày càng đặt vào năng lực dẫn dắt các ngành chiến lược, kiến tạo hạ tầng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo sức lan tỏa cho toàn nền kinh tế.
Hoạt động cơ cấu lại vốn tại doanh nghiệp nhà nước đang bước vào chu kỳ mới với phạm vi rộng hơn, gắn với yêu cầu phân loại lại vai trò của từng doanh nghiệp và bài toán quản trị.
Sáng 9-9, tại Hà Nội diễn ra Hội nghị công bố quyết định của Bộ Tài chính về giám sát hoạt động đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp năm 2025 đối với Bộ Quốc phòng.
Để hiểu rõ hơn những nội dung cũng như những khó khăn, thách thức đang triển khai theo Nghị quyết 79 , Phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thu Thủy xung quanh nội dung này.
Nắm giữ tổng khối tài sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, nhưng nhiều doanh nghiệp nhà nước chưa phát huy đầy đủ hiệu quả nguồn lực, năng lực cạnh tranh còn hạn chế. Để thực sự đóng vai trò dẫn dắt như mục tiêu Nghị quyết số 79-NQ/TW đề ra, doanh nghiệp nhà nước cần được trao quyền thực chất, đổi mới quản trị và phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo.
Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có 50 doanh nghiệp nhà nước lọt top 500 doanh nghiệp lớn nhất châu Á, trong đó từ 1 - 3 doanh nghiệp vươn vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Đây không còn là một con số mang tính khích lệ, mà chính là tuyên ngôn về vai trò mới của khu vực kinh tế nhà nước: Không chỉ giữ những lĩnh vực trọng yếu, mà phải trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng, mở đường cho đổi mới sáng tạo và tạo động lực lan tỏa cho toàn nền kinh tế.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng ký Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 05/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước.
Mặc dù đã trải qua nhiều đợt cải cách, doanh nghiệp nhà nước vẫn chưa phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt nền kinh tế. Theo các chuyên gia, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở thể chế và cơ chế thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu, đòi hỏi phải trao quyền tự chủ nhiều hơn cho doanh nghiệp.
Để doanh nghiệp nhà nước (DNNN) không chỉ thực hiện vai trò ổn định kinh tế vĩ mô mà còn trở thành lực lượng tiên phong dẫn dắt tăng trưởng, điều cốt lõi không nằm ở việc tăng thêm nguồn lực mà ở việc trao quyền tự chủ thực chất cho doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp nhà nước đang đứng trước yêu cầu tháo gỡ những nút thắt về quản trị, tăng tính tự chủ và tiệm cận các chuẩn mực quản trị quốc tế.
Khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển với mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN) không còn chỉ là yêu cầu mang tính kỹ thuật hay bài toán sắp xếp lại vốn. Điều quan trọng hơn là xây dựng một khu vực DNNN đủ năng lực dẫn dắt, mở đường và lan tỏa động lực phát triển. Muốn vậy, những 'nút thắt' kéo dài nhiều năm cần được tháo gỡ bằng tư duy cải cách mới cùng cơ chế thực thi mạnh mẽ, hiệu quả hơn.
Theo yêu cầu của Nghị quyết số 79-NQ/TW về đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước, các chuyên gia cho rằng cần tập trung xử lý những điểm nghẽn cốt lõi về quản trị, chuyển đổi số và cơ chế vận hành, đồng thời mạnh dạn đầu tư cho khoa học công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các diễn giả tại Tọa đàm trực tuyến 'Đổi mới mô hình quản trị doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh mới' do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức ngày 29/7 đều cùng quan điểm cho rằng, đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước là một trong những giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, gia tăng sức cạnh tranh và phát huy vai trò dẫn dắt của khu vực kinh tế nhà nước.
Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ 'sắp xếp' sang cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, gắn với đổi mới quản trị, phân bổ hiệu quả nguồn lực và tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế để hình thành những doanh nghiệp 'đầu tàu', dẫn dắt tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Theo số liệu thống kê, sau hơn ba thập kỷ thực hiện sắp xếp, đổi mới, số doanh nghiệp nhà nước đã giảm từ hơn 12.000 doanh nghiệp vào đầu những năm 1990 xuống còn 695 doanh nghiệp vào cuối năm 2025.
Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước đang vướng nhiều 'điểm nghẽn', đòi hỏi cải cách mạnh để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Nhà nước tại doanh nghiệp...
Theo Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Phan Đức Hiếu, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trong giai đoạn mới không còn là câu chuyện giảm số lượng doanh nghiệp thông qua sáp nhập, giải thể hay thoái vốn, mà phải hướng tới mục tiêu cốt lõi là nâng cao hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh và phát huy vai trò dẫn dắt của khu vực kinh tế nhà nước theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Hà Nội đặt mục tiêu cắt giảm mạnh mẽ số lượng doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) từ 53 đơn vị xuống chỉ còn 17 đơn vị vào năm 2030, đồng thời hoàn tất thoái vốn tại các doanh nghiệp cổ phần vào năm 2028.
Thủ tướng giao Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện phương án sắp xếp doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước và đẩy mạnh cổ phần hóa, báo cáo cấp có thẩm quyền trong tháng 8 năm 2026 và hoàn thiện, trình phê duyệt Đề án tái cơ cấu SCIC trong tháng 7 năm 2026.
Dù nắm giữ khối tài sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, tiến trình tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước giai đoạn 2021-2025 vẫn chưa đạt kỳ vọng. Đây là nhận định của các chuyên gia tại hội thảo 'Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng', do Báo Tiền Phong tổ chức tại Hà Nội.
Dù hiện tại số lượng doanh nghiệp Nhà nước chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong nền kinh tế song khu vực này vẫn đang nắm giữ nguồn lực lớn trong các ngành và lĩnh vực then chốt. Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, việc tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước không còn dừng lại ở yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động đơn thuần, mà phải hướng tới sự tinh gọn, hiệu quả và phát huy tối đa vai trò dẫn dắt trong các lĩnh vực chiến lược…
Nhiều chuyên gia cho rằng muốn doanh nghiệp Nhà nước thực sự dẫn dắt tăng trưởng, cần trao quyền tự chủ, tách chức năng quản lý nhà nước khỏi quản lý vốn, đồng thời tháo gỡ các nút thắt về đất đai, tài chính và cổ phần hóa.
Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia, tạo dư địa cho tăng trưởng và xây dựng lực lượng doanh nghiệp nhà nước thực sự đóng vai trò dẫn dắt trong bối cảnh phát triển mới.
Ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội XVI, Ủy Ban kinh tế và tài chính Quốc hội chia sẻ, tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) không đơn thuần là giảm số lượng doanh nghiệp thông qua sáp nhập, giải thể hay thoái vốn.
Mặc dù đang nắm giữ khối tài sản và nguồn vốn rất lớn trong nhiều lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế, không ít doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) vẫn tăng trưởng chậm, hiệu quả sử dụng vốn chưa tương xứng. Theo các chuyên gia và nhà quản lý, vấn đề không đơn thuần nằm ở năng lực của doanh nghiệp mà còn xuất phát từ cơ chế quản trị, quyền tự chủ đối với tài sản và cách xác định vai trò của DNNN trong nền kinh tế.
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là yêu cầu phải hoàn tất việc xử lý tài chính và phê duyệt phương án sử dụng đất trước khi thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp
Vai trò đặc biệt của doanh nghiệp Nhà nước trong bảo đảm cân đối lớn và ổn định vĩ mô. Tuy vậy, tiến độ cổ phần hóa và thoái vốn còn chậm, hiệu quả sử dụng nguồn lực chưa tương xứng.
Dù đang nắm giữ khối tài sản khổng lồ lên tới 4,5 triệu tỷ đồng, nhưng khu vực doanh nghiệp Nhà nước vẫn đang loay hoay trong vòng xoáy tái cơ cấu với những nút thắt về thể chế và tâm lý 'ngại trách nhiệm'.
Theo các chuyên gia, SCIC cần được định vị là Quỹ đầu tư quốc gia hoạt động theo cơ chế thị trường, với năng lực đầu tư chuyên nghiệp như các quỹ đầu tư lớn trên thế giới. Thay vì chỉ thực hiện nhiệm vụ thoái vốn, SCIC cần có quyền và năng lực mua vốn, đầu tư, tái cơ cấu doanh nghiệp để dẫn dắt quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước.
Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đang nắm giữ nguồn lực lớn và giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế. Trong bối cảnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, tái cơ cấu DNNN không còn chỉ là sáp nhập hay thoái vốn mà phải tập trung nâng cao hiệu quả quản trị, khơi thông nguồn lực và phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng.
Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước trong thời gian tới không chỉ là sắp xếp lại tổ chức hay xử lý tồn tại của quá khứ, mà phải chuyển mạnh sang quản trị vốn nhà nước theo nguyên tắc thị trường, tạo động lực hình thành những doanh nghiệp đủ năng lực dẫn dắt các ngành, lĩnh vực chiến lược.
Theo chuyên gia, nhiều doanh nghiệp nhà nước đang nắm trong tay khối tài sản hàng nghìn tỷ đồng nhưng vẫn khó tăng trưởng do thiếu quyền tự quyết trong sử dụng vốn và tài sản.
Thay vì chỉ tập trung cổ phần hóa hay giảm số lượng doanh nghiệp, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước giai đoạn mới được định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị và tăng quyền tự chủ theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW.
Hội thảo 'Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng' nhìn lại chặng đường tái cơ cấu vừa qua; phân tích nút thắt cản trở tiến trình đổi mới; đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản nhà nước, thúc đẩy cải cách quản trị và phát huy vai trò của doanh nghiệp.
Chuyên gia đề xuất nâng cấp SCIC thành quỹ đầu tư Nhà nước, chủ động mua bán và cơ cấu danh mục vốn nhằm thúc đẩy quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp theo cơ chế thị trường.
Ông Bùi Khắc Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chỉ ra nguyên nhân nhiều doanh nghiệp Nhà nước nắm trong tay hàng nghìn tỷ đồng nhưng vẫn không thể tăng trưởng.
Bộ Tài chính cho hay, kết quả hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm lực của khu vực DNNN. Không ít doanh nghiệp có quy mô vốn lớn nhưng hiệu quả kinh doanh và các chỉ tiêu sinh lời còn thấp hơn khu vực tư nhân. Năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D), chuyển đổi số còn hạn chế; tâm lý trông chờ vào cơ chế hỗ trợ của Nhà nước vẫn tồn tại ở một bộ phận doanh nghiệp.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, việc tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước được xác định phải chuyển từ tư duy sắp xếp tổ chức sang nâng cao hiệu quả quản trị, phân bổ nguồn lực và xây dựng lực lượng doanh nghiệp đủ mạnh để dẫn dắt các ngành, lĩnh vực chiến lược. Đây là nội dung được các chuyên gia trao đổi tại Hội thảo 'Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng' do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 21/7.
Phát biểu tại hội thảo về tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước do Báo Tiền Phong tổ chức, ông Nguyễn Đức Hiển - Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương - cho biết, hiện cả nước có gần 700 doanh nghiệp nhà nước do 45 bộ, ngành, địa phương thực hiện vai trò đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước. Năm 2025, tổng tài sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 2,02 triệu tỷ đồng...
Phát biểu khai mạc Hội thảo 'Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng', nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong - nhấn mạnh, doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) luôn giữ vị trí đặc biệt trong nền kinh tế, đảm nhận nhiều lĩnh vực then chốt, góp phần bảo đảm các cân đối lớn, ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện những nhiệm vụ chiến lược của đất nước.
Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp sáng ngày 18/7, nhiều đại diện doanh nghiệp, hiệp hội đã kiến nghị các giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng.
Từ may, giày da, điện tử đến thương mại, du lịch và dịch vụ công ích, hàng trăm doanh nghiệp được đưa vào lộ trình Nhà nước rút vốn hoàn toàn để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực then chốt. Tuy nhiên, khi kế hoạch giai đoạn 2022-2025 kết thúc, nhiều thương vụ vẫn mắc kẹt vì những tồn đọng kéo dài về đất đai, tài sản, công nợ và cơ chế định giá.