Đổi mới đánh giá để học sinh tiến bộ

Một giờ ngoại khóa của Trường Tiểu học Kim Đồng.

Bồi dưỡng giáo viên từ cách đánh giá

Tại Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai), đổi mới đánh giá học sinh được triển khai từ việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Nhận thức sâu sắc vấn đề này, mới đây, nhà giáo Phạm Thị Hà, Hiệu trưởng nhà trường, cùng Ban Giám hiệu đã tổ chức tập huấn chuyên sâu cho toàn thể giáo viên, hướng tới nâng cao chất lượng dạy học trên cơ sở đánh giá năng lực, phẩm chất của học sinh.

Nội dung tập huấn tập trung làm rõ yêu cầu cần đạt và cách đánh giá vì sự tiến bộ của người học. Thay vì chỉ nhìn vào điểm số cuối kỳ hay khả năng ghi nhớ lý thuyết, giáo viên cần nhận diện học sinh đã làm được gì, tiến bộ ra sao và cần được hỗ trợ ở nội dung nào.

“Chuẩn đầu ra chính là sự cụ thể hóa các yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung phù hợp với từng giai đoạn phát triển”, bà Phạm Thị Hà, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kim Đồng cho biết.

Từ cách hiểu này, đánh giá không dừng ở phân loại học sinh mà gắn với việc điều chỉnh hoạt động dạy học. Giáo viên theo dõi sự tiến bộ của từng em, lựa chọn cách hướng dẫn phù hợp để học sinh phát triển tư duy và khả năng học tập theo độ tuổi.

Không chỉ triển khai trong nhà trường, nội dung này còn được bà Phạm Thị Hà trực tiếp truyền đạt, tập huấn cho đội ngũ cán bộ cốt cán ngành GD&ĐT toàn tỉnh Lào Cai.

Theo bà Hà, muốn nâng cao chất lượng dạy học thực chất, đánh giá phải được thực hiện thường xuyên trong quá trình học tập. Quy trình gồm năm bước: xác định mục tiêu, tiêu chí hành vi; thiết kế công cụ đo lường; thu thập minh chứng; phân tích kết quả và phản hồi kịp thời để hỗ trợ người học.

Các bước này kết nối việc xác định yêu cầu với theo dõi quá trình học sinh thực hiện nhiệm vụ. Kết quả thu được là căn cứ để giáo viên phản hồi, giúp học sinh nhận ra phần đã đạt và phần cần tiếp tục rèn luyện. Việc đánh giá vì thế gắn với hoạt động học hằng ngày, thay vì chỉ tập trung vào bài kiểm tra cuối kỳ.

Bà Phạm Thị Hà, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kim Đồng (đứng giữa) truyền đạt các nội dung tại buổi tập huấn cho cán bộ quản lý, cốt cán ngành GD&ĐT tỉnh Lào Cai.

Theo dõi năng lực qua từng nhiệm vụ

Trong tập huấn, Ban Giám hiệu Trường Tiểu học Kim Đồng chú trọng hướng dẫn giáo viên xây dựng ma trận chẩn đoán dạy học, kết hợp linh hoạt các phương pháp đánh giá. Công cụ được lựa chọn phải phù hợp với mục tiêu và hoạt động học tập, giúp giáo viên có thêm căn cứ nhận diện năng lực của học sinh.

“Thay vì chỉ phụ thuộc vào một bài kiểm tra viết định kỳ khô khan, chúng tôi được hướng dẫn sử dụng bảng kiểm quan sát thao tác khi học sinh làm việc nhóm, thực hiện vấn đáp tương tác tại lớp để đo tư duy phản xạ, hoặc chấm hồ sơ sản phẩm học tập tự làm của các em”, ông Tạ Duy Hoàng, giáo viên Trường Tiểu học Kim Đồng, chia sẻ.

Qua làm việc nhóm, trả lời câu hỏi và hoàn thành sản phẩm học tập, học sinh có cơ hội thể hiện cách suy nghĩ, thao tác và phối hợp với bạn. Giáo viên có thể kết hợp những minh chứng đó khi xem xét quá trình học tập của từng em, thay vì phụ thuộc vào một hình thức kiểm tra.

Cách đánh giá này cũng gắn với yêu cầu tổ chức hoạt động thực tế. Theo tài liệu giảng dạy do nhà trường xây dựng, năng lực và phẩm chất của học sinh được hình thành, bộc lộ qua trải nghiệm, hành động và giải quyết vấn đề thực tiễn.

Từ kinh nghiệm triển khai tại Trường Tiểu học Kim Đồng, các bài toán gắn với đời sống và hoạt động thu thập số liệu thống kê mang lại hiệu quả trong học tập. Khi tự lập kế hoạch giải bài toán khó, học sinh rèn tính tự chủ, khả năng tự học. Khi trao đổi, tranh luận trong nhóm, các em có thêm cơ hội phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác.

Em Nguyễn Thảo Anh, học sinh lớp 5A5, Trường Tiểu học Kim Đồng cho biết, “qua cách học mới, em và các bạn bộc lộ tính tò mò, kiên trì, cẩn thận và tư duy logic, ham học hơn, yêu trường lớp hơn”.

Những hoạt động này giúp kết nối việc học kiến thức với rèn kỹ năng và phát triển tư duy. Cũng từ đó, giáo viên có thêm minh chứng để đánh giá sự tiến bộ của học sinh và phản hồi trong quá trình các em thực hiện nhiệm vụ.

Đổi mới đánh giá để học sinh tiến bộ từ hướng tiếp cận mà hoạt động tập huấn của Trường Tiểu học Kim Đồng mang lại cho hoạt động giáo dục là nâng cao năng lực đánh giá của giáo viên, gắn yêu cầu cần đạt hay không với hoạt động học tập cụ thể, giúp học sinh nắm kiến thức, rèn kỹ năng và phát triển năng lực.