Dư địa mới để du lịch Hà Nội bứt phá

Những lợi thế về văn hóa, di sản, làng nghề, ẩm thực, không gian đô thị, kinh tế đêm... đang mở ra nhiều dư địa mới để ngành Du lịch Thủ đô nâng giá trị và tăng sức cạnh tranh trong giai đoạn tới.

Du khách quốc tế tham quan Hà Nội. Ảnh: Công Hùng

Từ tăng trưởng về lượng đến gia tăng giá trị

Du lịch Hà Nội đang có một nền tảng tăng trưởng rõ nét. Năm 2025, Thủ đô đón 33,81 triệu lượt khách du lịch, trong đó có 7,92 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 134,5 nghìn tỷ đồng. Tám tháng năm 2026, Hà Nội tiếp tục đón 24,56 triệu lượt khách. Cùng với sự gia tăng về số lượng, sản phẩm từng bước đa dạng hơn với du lịch văn hóa - di sản, MICE (du lịch kết hợp hội họp), du lịch cộng đồng, nông nghiệp, nông thôn, phố đi bộ, phố ẩm thực và du lịch đêm.

Tuy nhiên, theo đánh giá tại Dự thảo Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, hiệu quả du lịch của Thủ đô vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Bình quân khách quốc tế đến Hà Nội chi tiêu khoảng 120 USD/ngày, khách nội địa có lưu trú khoảng 84 USD/ngày; sản phẩm còn đơn lẻ, chưa hình thành hệ sinh thái thực sự đặc sắc; hạ tầng lưu trú cao cấp, tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn còn thiếu; liên kết ngành, liên vùng, dữ liệu số và xúc tiến quốc tế chưa tạo được hiệu quả đồng bộ.

Như vậy, dư địa của du lịch Hà Nội không chỉ nằm ở việc đón thêm khách, mà còn ở khả năng chuyển nguồn tài nguyên phong phú thành những hành trình có chiều sâu và giá trị cao hơn.

Đây cũng là yêu cầu được đặt ra ở tầm ngành Du lịch để phát triển bền vững. Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho biết, Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, động lực tăng trưởng mới của đất nước, chuyển mạnh mô hình phát triển từ “số lượng” sang “chất lượng”. Trong đó, Hà Nội được xác định là một trong 3 cực tăng trưởng mạnh, giữ vai trò đầu tàu, hạt nhân dẫn dắt phát triển du lịch vùng.

Đánh giá cao Dự thảo Chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội, Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh cho rằng, Thành phố cần khai thác rõ hơn lợi thế văn hóa Thăng Long - Hà Nội, di sản, làng nghề, ẩm thực, kết hợp với công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và MICE để hình thành những sản phẩm đặc trưng, có sức cạnh tranh. Cùng với đó là đầu tư hạ tầng tại các khu vực trọng điểm, phát triển các tổ hợp lưu trú, vui chơi giải trí quy mô lớn và tăng cường liên kết vùng.

Từ thực tiễn phục vụ khách quốc tế cao cấp, TS Phạm Mạnh Hà, Chủ tịch kiêm CEO LuxGroup, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Xanh Việt Nam cho rằng: “Khoảng trống lớn nhất không nằm ở tài nguyên mà ở khả năng chuyển hóa tài nguyên thành sản phẩm có sức kể chuyện, tạo cảm xúc và thúc đẩy chi tiêu.

Hiện nay, nhiều trải nghiệm du lịch ở Hà Nội vẫn còn rời rạc. Du khách có thể tham quan một di tích, ăn một món ngon hay mua một món quà lưu niệm, nhưng chưa thực sự có một hành trình xuyên suốt giúp họ hiểu Hà Nội như một “di sản sống”. Trong khi đó, mức chi tiêu trung bình của khách quốc tế đến Hà Nội vẫn còn thấp so với tiềm năng và thấp hơn đáng kể so với nhiều điểm đến cạnh tranh trong khu vực như Bangkok hay Singapore”.

Mở dư địa mới, kiến tạo giá trị mới

Cụ thể hóa yêu cầu đó, Dự thảo Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội xác định hướng chuyển từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị mới; lấy văn hóa, di sản, nghệ thuật, ẩm thực, làng nghề và sức sáng tạo của con người Thủ đô làm nền tảng hình thành hệ sinh thái kinh tế du lịch.

Một trong những hướng mở dư địa rõ nhất là tổ chức lại không gian du lịch. Hà Nội định hướng phát triển 4 cực gồm hồ Hoàn Kiếm - hồ Tây; Ba Vì - Sơn Tây; Hương Sơn và Sóc Sơn. Cách tiếp cận này không chỉ nhằm đưa dòng khách ra khỏi khu vực lõi, mà quan trọng hơn là tạo thêm những không gian có sản phẩm và bản sắc riêng từ đô thị, văn hóa, kinh tế đêm, sự kiện ở khu vực trung tâm đến sinh thái, nghỉ dưỡng, làng cổ, tâm linh, cảnh quan và vui chơi giải trí ở ngoại thành.

Cùng với mở rộng không gian là nâng giá trị sản phẩm. Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết: “Thành phố đang từng bước phát triển các sản phẩm có khả năng tạo trải nghiệm và giá trị gia tăng, tập trung vào văn hóa - di sản, làng nghề, cộng đồng, nông nghiệp nông thôn, du lịch đêm, ẩm thực, MICE, golf, thể thao, chăm sóc sức khỏe và đường sông. Kinh tế đêm cũng được định hướng hình thành 6 - 8 khu trọng điểm và 15 - 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24h”.

Để hướng tới phân khúc khách chi tiêu cao, theo CEO Travelogy Việt Nam Vũ Văn Tuyên, trước hết, cần tránh đồng nhất khách cao cấp (high-end) với khách chỉ sử dụng dịch vụ 5 sao. Khách high-end thực sự mua giá trị của thời gian và trải nghiệm. Vì vậy, Hà Nội cần chuyển từ bán từng dịch vụ cao cấp sang “thiết kế hành trình cao cấp”, bởi khách high-end có thể chấp nhận một trải nghiệm rất bản địa, thậm chí rất giản dị nhưng yêu cầu về nhân lực, ngoại ngữ, vận chuyển, thanh toán, cá nhân hóa và chăm sóc trước - trong - sau chuyến đi phải đạt chuẩn. Chính độ liền mạch của dịch vụ mới quyết định một trải nghiệm có đủ giá trị để khách sẵn sàng chi trả hay không.

Ở một góc độ khác, TS Trịnh Lê Anh, khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ: “Du khách cao cấp ngày nay không muốn chiêm ngưỡng một không gian di sản tĩnh lặng như trong lồng kính. Họ khao khát chạm vào một đô thị đang thở, mà ở đó có sự cổ kính và nhịp sống đương đại đồng hành.

Thay vì những thông điệp chung chung, du lịch Hà Nội hãy kể câu chuyện về một chuyên gia quốc tế ngồi làm việc bên ly cà phê trứng trong một không gian biệt thự Pháp cổ, hay một nghệ nhân truyền thống đang cùng các nhà thiết kế Gen Z đưa chất liệu lụa Vạn Phúc vào các sản phẩm nghệ thuật đương đại. Những chi tiết sống động này vừa gần gũi, vừa ngầm khẳng định văn hóa Hà Nội là một dòng chảy liên tục, nơi di sản được hòa nhịp cùng phong cách sống toàn cầu”.

Vì thế, sự bứt phá của du lịch Hà Nội không chỉ được đo bằng số lượt khách tăng thêm mà quan trọng hơn là thời gian lưu trú dài hơn, mức chi tiêu cao hơn, sản phẩm có sức cạnh tranh hơn và ngày càng nhiều lý do để du khách quay trở lại. Khi tài nguyên được nối thành sản phẩm, sản phẩm được kết nối thành hệ sinh thái và mỗi hành trình tạo thêm giá trị, những dư địa mới sẽ thực sự trở thành động lực tăng trưởng của du lịch Thủ đô.