Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký tăng mạnh, song không phải khoản đầu tư nào cũng đi kèm nhu cầu xây nhà máy mới và việc nắm bắt cơ hội từ dòng vốn này đang là bài toán với các doanh nghiệp Việt.
Sau gần 40 năm thu hút đầu tư nước ngoài, bài toán của Việt Nam không còn chỉ là thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài (FDI), mà là làm sao để doanh nghiệp (DN) trong nước có thể đứng vào chuỗi cung ứng, làm chủ công nghệ và giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng.
Để duy trì dòng đầu tư và nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị, Việt Nam cần chuyển dần từ lợi thế sản xuất sang năng lực kỹ thuật và công nghệ...
Tại Hội thảo "Định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam", Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu đổi mới công cụ tài chính, tín dụng, chuyển trọng tâm từ ưu đãi thuế sang các công cụ dựa trên chi phí thực tế, kết nối các quỹ hiện có thành bộ công cụ thống nhất, phát triển tín dụng chuỗi cung ứng…
Xuất khẩu tiếp tục tăng đã mở rộng cơ hội để doanh nghiệp Việt hiện diện tại các thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ cần thêm đơn hàng mà còn phải nâng năng lực sản xuất, phát triển sản phẩm và từng bước đảm nhận những công đoạn tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.
Hơn 80% kim ngạch xuất khẩu đến từ khu vực FDI, nhưng mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước vẫn hạn chế. Chuyên gia cho rằng Việt Nam cần nhanh chóng nâng năng suất, ứng dụng AI và tăng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VTCA cho rằng, khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển, chính sách thuế cần chuyển trọng tâm từ “thu hút đầu tư vào Việt Nam” sang “nâng cấp năng lực của doanh nghiệp Việt Nam để trở thành một mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu”.
Quy mô xuất khẩu của Việt Nam liên tục bứt phá, ngày càng khẳng định vị trí của nền kinh tế trong mạng lưới sản xuất và thương mại toàn cầu. Nhưng phía sau những con số tăng trưởng là một nghịch lý đáng lưu ý là các doanh nghiệp Việt (đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa) vẫn đang đứng khá xa ở những công đoạn tạo ra giá trị gia tăng cao.
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA) cho rằng, trước xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, trọng tâm chính sách thuế cần được chuyển từ “thu hút đầu tư” sang “nâng cấp năng lực doanh nghiệp Việt”.
Chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, mở ra cơ hội để Việt Nam đón thêm dòng vốn, đơn hàng và công đoạn sản xuất mới. Tuy nhiên, để doanh nghiệp trong nước không chỉ dừng ở gia công, lắp ráp, chính sách thuế cần tạo động lực mạnh hơn cho đổi mới công nghệ, R&D, phát triển nhân lực và nâng cao năng lực cung ứng.
Không chỉ gia tăng về vốn, các tập đoàn quốc tế ngày càng quan tâm tới những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như bán dẫn, linh kiện điện tử, kỹ thuật chính xác, thiết bị công nghệ cao và sản xuất thông minh. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt lao động đang trở thành một trong những khó khăn lớn đối với doanh nghiệp ngành điện tử trong nước.
Dòng vốn đầu tư nước ngoài đang xuất hiện sự dịch chuyển đáng chú ý sang thông tin – truyền thông, khoa học – công nghệ và các ngành có hàm lượng công nghệ cao. Bài toán tiếp theo không chỉ là thu hút thêm vốn, mà còn là tăng liên kết với doanh nghiệp Việt và khả năng tiếp nhận công nghệ.
Xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD trong 8 tháng, nhưng nhập khẩu nhóm hàng này lên tới 161,6 tỷ USD. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu doanh nghiệp điện tử nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Phú Thọ triển khai nhiều giải pháp từ chuẩn hóa doanh nghiệp, hỗ trợ công nghệ đến kết nối với các tập đoàn FDI. Mục tiêu đến 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng, trong đó 20 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp 1.