Phát triển vùng nguyên liệu tập trung được xem là nền tảng để xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu chế biến và xuất khẩu. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, quá trình phát triển vùng nguyên liệu trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều 'lỗ hổng', nổi lên là tình trạng liên kết sản xuất thiếu bền vững và chất lượng nông sản còn thiếu sức cạnh tranh trên thị trường.
Ngành Nông nghiệp đang đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Tại Thái Nguyên, mô hình liên kết theo chuỗi giá trị trong sản xuất giống bí đỏ Mật Sao 2 theo tiêu chuẩn VietGAP đã mang lại kết quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, ổn định đầu ra và tăng thu nhập cho nông dân. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với nhu cầu thị trường.
Những năm gần đây, cùng với quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, trên địa bàn tỉnh đã từng bước hình thành nhiều vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến và xuất khẩu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dù có 'hình' về quy mô diện tích, nhưng không ít nỗi lo về hiệu quả kinh tế, chất lượng sản phẩm và tính bền vững của các vùng nguyên liệu.
Nông nghiệp hiện nay đang hướng tới sản xuất hàng hóa quy mô lớn theo hướng bền vững, an toàn, chất lượng cao và tăng sức cạnh tranh sản phẩm nông sản trên thị trường. Đối với tỉnh Cao Bằng, việc xây dựng và phát triển chuỗi liên kết sản xuất được xem là hướng đi quan trọng và cần thiết. Mô hình liên kết chuỗi giá trị không chỉ giúp người dân thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất kinh tế hàng hóa, hiệu quả mà còn tạo cơ hội nâng tầm sản phẩm địa phương. Thông qua liên kết chuỗi giá trị, nông sản được xây dựng thương hiệu, đảm bảo truy xuất nguồn gốc, gia tăng giá trị và có đầu ra ổn định, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững.
Chuỗi liên kết giá trị là mô hình khép kín từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, giúp chuẩn hóa chất lượng, giảm rủi ro và tăng thu nhập, đây được coi là chiến lược cốt lõi cho nông nghiệp bền vững. Mô hình này sẽ giúp người nông dân liên kết với nông dân, hợp tác xã (HTX) liên kết với HTX để tạo vùng nguyên liệu lớn, đồng nhất về chất lượng và tuân thủ quy trình sản xuất (hữu cơ, VietGAP), giúp người nông dân có nguồn thu nhập ổn định, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản.
Khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, các HTX nông nghiệp đang trở thành điểm tựa giúp nông dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Từ sản xuất nhỏ lẻ, tự phát, nhiều hộ đã chuyển sang liên kết theo chuỗi, sản xuất bài bản để nâng cao giá trị nông sản.
Phát triển mô hình cánh đồng lớn gắn với liên kết chuỗi giá trị đang được xác định là một trong những giải pháp then chốt để tái cấu trúc sản xuất lúa theo hướng bền vững.
Những thửa ruộng vốn gắn với cây lúa, cây ngô ở xã Vô Tranh (Thái Nguyên) nay đang dần được phủ xanh bởi những luống ớt J xanh. Sự thay đổi ấy góp phần làm mới diện mạo đồng ruộng, đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế hiệu quả cho nhiều hộ dân địa phương.
Những năm gần đây, với yêu cầu tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp và chuyển đổi hoạt động theo mô hình hợp tác xã (HTX) kiểu mới, HTX Dịch vụ nông nghiệp Hưng Long (xã Yên Lập) đã có những thay đổi phù hợp, phát huy vai trò tập hợp, định hướng cho nông dân, ứng dụng có hiệu quả các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. HTX nhanh chóng thích nghi với cơ chế thị trường, tạo sự liên kết, hợp tác với các doanh nghiệp, các tổ chức, mang lại hiệu quả kinh tế cho xã viên, bảo đảm đầu ra cho nông sản, góp phần làm thay đổi căn bản đời sống của người dân.
Những ngày này, trên khắp các cánh đồng xã Hợp Kim, không khí thu hoạch nông sản rộn ràng, khẩn trương. Từ sáng sớm đến chiều muộn, từng tốp nông dân thoăn thoắt thu hái, phân loại, đóng gói nông sản ngay tại ruộng. Sau những tháng ngày cần mẫn chăm sóc, vụ thu hoạch không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn chất chứa niềm vui, niềm tin của người nông dân vào hướng đi mới - chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa, bền vững.
Không còn cảnh sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, nông nghiệp tại xã Lân Phong (Quảng Ngãi) đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng liên kết, quy mô và hiệu quả. Những cánh đồng mẫu lớn dần hình thành, kéo theo sự thay đổi căn bản trong tư duy làm kinh tế của người nông dân.
Những năm gần đây, việc chuyển đổi từ tư duy 'sản xuất nông nghiệp' sang 'kinh tế nông nghiệp' tại tỉnh Quảng Ngãi đã đạt được những bước tiến quan trọng. Tại các xã Lân Phong và Long Phụng, việc triển khai các dự án liên kết theo chuỗi giá trị đối với cây lạc và cây đậu nành không chỉ giúp nông dân thoát cảnh 'được mùa mất giá' mà còn đặt nền móng cho một nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại.
Những năm gần đây, xã Vạn Xuân đẩy mạnh phát triển các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản giữa hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và thu nhập cho người dân. Nhiều mô hình hoạt động hiệu quả, hình thành chuỗi liên kết bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, tạo việc làm ổn định và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.
Từ sản xuất manh mún, phụ thuộc thị trường, nông dân xã Long Phụng (Quảng Ngãi) đã chuyển sang mô hình liên kết trồng đậu nành với doanh nghiệp, giúp ổn định đầu ra, tăng thu nhập và hình thành vùng sản xuất tập trung theo hướng hàng hóa bền vững.