Để khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và tạo hành lang pháp lý thúc đẩy công tác hòa giải ở cơ sở, Bộ Tư pháp nghiên cứu và đề xuất các chính sách cơ bản để xây dựng dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).
Trước yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở trong bối cảnh mới, dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) tập trung xây dựng 5 chính sách trọng tâm nhằm khắc phục những bất cập hiện hành, bảo đảm đồng bộ, thống nhất và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Để khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và tạo hành lang pháp lý thúc đẩy công tác hòa giải ở cơ sở trong xu hướng tăng cường các biện pháp giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án, Bộ Tư pháp đã nghiên cứu và đề xuất các chính sách cơ bản để xây dựng dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).
Mặc dù đã đóng góp tích cực trong giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp tại cộng đồng, song, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 cũng bộc lộ không ít hạn chế, đặc biệt là chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số, hoạt động vẫn chủ yếu mang tính thủ công, phụ thuộc giấy tờ. Trong bối cảnh đó, việc bổ sung quy định ứng dụng công nghệ thông tin được xem là cần thiết và trở thành một trong những định hướng trọng tâm trong quá trình sửa đổi luật.
Sau hơn một thập kỷ triển khai, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã chứng minh vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, trở thành công cụ hiệu quả đối với các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới của đất nước và những biến đổi nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội, việc sửa đổi toàn diện Luật này không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn mang ý nghĩa chiến lược nhằm củng cố nền tảng ổn định chính trị, tăng cường đoàn kết trong nhân dân.
Xã hội đang xuất hiện các mâu thuẫn, tranh chấp trong đời sống dân sự, hôn nhân - gia đình, đất đai, tiêu dùng… xu hướng gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp. Thực tiễn này đòi hỏi phải có những cơ chế giải quyết tranh chấp linh hoạt, kịp thời.
Sau hơn một thập kỷ triển khai, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, góp phần giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Tuy nhiên, trước những biến chuyển nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc sửa đổi toàn diện Luật là yêu cầu cấp thiết.
Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho hoạt động hòa giải ở cơ sở đi vào nề nếp, thống nhất, hiệu quả; khẳng định vị trí, vai trò của hòa giải trong phòng ngừa và giải quyết xung đột xã hội. Tuy nhiên, trước những biến đổi của thực tiễn, việc sửa đổi toàn diện Luật Hòa giải ở cơ sở là cần thiết.