Trong sương núi vùng cao Nghệ An, nơi những chuyến đi từng in dấu vó ngựa trên lối mòn cheo leo, người Mông vẫn lưu giữ lễ cúng hồn ngựa như một cách tiễn biệt người bạn đồng hành đã cùng họ vượt núi rừng, chia sẻ bao nhọc nhằn mưu sinh.
Từng là 'đôi chân' của người Mông giữa đại ngàn, ngựa bản địa Mường Lống nay chỉ còn vài chục con. Giữ giống ngựa là giữ văn hóa và sinh kế vùng cao.
Ở Mường Lống, đồng bào người Mông vẫn lặng lẽ gìn giữ giống ngựa thuần chủng quý giá, từng gắn bó với bao thế hệ. Với người dân vùng biên ải này, ngựa không chỉ phục vụ trong lao động, mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ, dẻo dai và sức sống mãnh liệt, cùng với người nuôi đi qua bao gian khó và thăng trầm.
Tết đến, giữa không khí rộn ràng của mùa xuân mới, câu chuyện về ngựa lại được nhắc tới như một biểu tượng của sức sống và khát vọng vươn xa. Ở vùng cao Mường Lống (Nghệ An), ngựa từng là phương tiện di chuyển và vận chuyển gắn bó mật thiết với đời sống người Mông, in dấu sâu đậm trong ký ức của bao thế hệ.
Ở 'cổng trời' Mường Lống (Nghệ An), giống ngựa bản địa đã gắn bó với đồng bào Mông từ bao đời nay. Dẫu đường sá ngày càng mở rộng, những lối mòn xưa đang được thay thế bằng những tuyến đường bê tông nhưng tiếng vó ngựa chạm đá giữa mây ngàn vẫn vang lên như lời nhắc nhớ về một miền ký ức văn hóa, một phần bản sắc riêng có, đồng thời gợi mở về việc gìn giữ giống vật nuôi quý hiếm nơi miền biên viễn.
Giữa mây ngàn bảng lảng, nơi 'cổng trời' Mường Lống ở độ cao hơn 1.300 mét so với mực nước biển, mùa Xuân về mang theo sắc đào phai, mận trắng và hơi lạnh đặc trưng của miền biên viễn.
Trong rộn rã Xuân sang, khi tiếng khèn gọi bạn, khi quả pao xanh đỏ chao nghiêng lưng trời… đồng bào Mông ở Mường Lống (Nghệ An) chỉ còn bàn đến việc thu hút khách du lịch và phát triển kinh tế từ khai thác những tiềm năng sẵn có.