Người giữ “hồn” khèn Mông ở Hạnh Phúc

Khởi đầu từ lớp học miễn phí với vỏn vẹn 4 học viên vào năm 2016, sau 10 năm, lớp học của ông đã trở thành nơi khơi dậy niềm đam mê, nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống, góp phần gìn giữ và lan tỏa tiếng khèn Mông trong đời sống hôm nay.

Giữa núi rừng Tây Bắc, tiếng khèn Mông từ lâu đã gắn bó với đời sống tinh thần của đồng bào, vang lên trong những ngày hội xuân, phiên chợ vùng cao và các dịp sinh hoạt cộng đồng. Tiếng khèn gửi gắm tâm tư, tình cảm, thể hiện bản sắc văn hóa và sức sống của dân tộc Mông qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, trước những đổi thay của đời sống hiện đại, việc gìn giữ, trao truyền nghệ thuật thổi khèn, múa khèn cho thế hệ trẻ đang đặt ra không ít thách thức, đòi hỏi sự quan tâm và những giải pháp bảo tồn thiết thực.

Trăn trở trước nguy cơ mai một văn hóa truyền thống, ông Hờ A Thào ở thôn Tà Xùa, xã Hạnh Phúc đã mở lớp dạy thổi khèn, múa khèn Mông cho trẻ em trong xã.

Dù bận rộn với công việc đồng áng, nương rẫy, ông vẫn dành thời gian truyền dạy với mong muốn thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp nối những giá trị văn hóa cha ông để lại, để tiếng khèn, điệu múa Mông tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Năm 2016, ông bắt đầu mở lớp dạy khèn và múa khèn miễn phí. Những ngày đầu, lớp học chỉ có 4 học viên tham gia. Bằng sự kiên nhẫn, ông Thào từng bước truyền lại những kinh nghiệm mình tích lũy được. Ông chú trọng giúp học viên nắm vững kỹ thuật, hiểu ý nghĩa của nghệ thuật khèn và cảm nhận được niềm tự hào khi được thực hành văn hóa truyền thống của dân tộc.

Để tạo điều kiện cho các em tham gia, ông tích cực vận động phụ huynh, khuyến khích học sinh tranh thủ thời gian nghỉ hè đến học khèn, múa khèn. Đến nay, mỗi năm lớp học thu hút khoảng 20 - 22 học viên. Một điểm đáng mừng là có cả học sinh nữ tham gia.

Với Hờ Thị Vua được cầm cây khèn, tập những động tác múa truyền thống, em có cơ hội cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của một loại hình nghệ thuật đã gắn bó với đồng bào Mông từ bao đời.

Hờ Thị Vua chia sẻ: “Trước đây, em chưa từng nghĩ có thể thổi khèn, múa khèn. Được ông Thào hướng dẫn, em càng hiểu và yêu nét đẹp văn hóa của dân tộc. Em rất hào hứng và mong muốn sau này có thể biểu diễn, giới thiệu tiếng khèn Mông đến với nhiều người hơn”.

Sau thời gian luyện tập, nhiều học viên đã tiến bộ rõ rệt, trong đó Hảng A Khay đã thực hiện được kỹ thuật thổi khèn trên dây. Thành quả ấy là kết quả của quá trình rèn luyện từ cách lấy hơi, ghi nhớ kỹ thuật đến phối hợp các động tác khó.

Hảng A Khay chia sẻ: “Ban đầu, em gặp nhiều khó khăn, có những động tác phải tập đi tập lại nhiều lần. Nhờ ông Thào tận tình hướng dẫn, em đã thực hiện được những kỹ thuật khó hơn. Em rất vui và sẽ tiếp tục luyện tập để thổi khèn thành thạo, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc Mông”.

Từ lớp học ở thôn Tà Chử, những học viên được ông Thào hướng dẫn đã dần trưởng thành, có khả năng tham gia các chương trình biểu diễn. Đội khèn do ông đào tạo được lựa chọn biểu diễn tại nhiều sân khấu trong và ngoài tỉnh, góp phần giới thiệu nghệ thuật khèn Mông đến đông đảo công chúng. Đặc biệt, đội khèn còn tham gia biểu diễn tại các homestay phục vụ khách du lịch.

Ghi nhận những đóng góp đó, năm 2024, ông Hờ A Thào được Chủ tịch UBND tỉnh tặng danh hiệu nghệ nhân trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, nghệ thuật trình diễn dân gian.

Bảo tồn văn hóa truyền thống bắt đầu từ những việc làm giản dị, từ tâm huyết của người truyền dạy đến sự say mê học hỏi của thế hệ trẻ và sự đồng hành của cộng đồng.

Để những lớp học ý nghĩa ấy tiếp tục được duy trì, phát triển, cần thêm sự quan tâm của gia đình, cộng đồng và chính quyền địa phương. Bởi giữ gìn tiếng khèn cũng chính là gìn giữ tâm hồn, bản sắc dân tộc, để âm thanh truyền thống tiếp tục ngân vang giữa nhịp sống hôm nay.