Nhiều thập niên sau chiến tranh, trên những sườn núi từng là chiến trường ác liệt, dưới những lớp đất đã phủ rêu phong và trong những phần mộ chưa có tên, hành trình tìm kiếm người đã ngã xuống vẫn tiếp tục.
Sinh ra khi đất nước đã hòa bình, hôm nay, những người lính trẻ đang cúi xuống bên từng phần mộ, nâng niu từng dấu tích, góp sức tìm lại tên cho những anh hùng liệt sĩ, những người đã ngã xuống vì Tổ quốc thiêng liêng. Với họ, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là một hành trình đặc biệt.
Tây Ninh ngày nay là những dải đất trù phú, những nông trường cao su bát ngát và đồng ruộng xanh tận chân trời. Thế nhưng, đằng sau sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế ấy, lại là nỗi trăn trở khôn nguôi của những người làm công tác quy tập hài cốt Liệt sĩ. Có những câu chuyện phía sau hành trình quy tập hài cốt Liệt sĩ chưa từng được kể, về những người lính đang ngày đêm bền bỉ đưa đồng đội trở về quê hương.
Khói lửa chiến tranh đã lùi xa nhưng bước chân người lính năm xưa vẫn không ngừng trên hành trình vị nghĩa. Ở tuổi xế chiều, họ lặng thầm dành năm tháng tìm kiếm những người đã nằm xuống, chăm lo hương khói cho đồng đội và truyền lửa cho thế hệ hôm nay qua từng lớp ký ức giá trị.
Từ những ký ức được gìn giữ qua năm tháng của các cựu chiến binh và người dân, những người lính đã nằm lại giữa núi rừng đang được gọi đúng tên và trở về với quê hương. Mỗi cuộc trở về không chỉ đáp lại niềm mong mỏi khắc khoải của gia đình, đồng đội, mà còn là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập.
Có những cuộc trở về phải đợi hơn nửa thế kỷ. Có những người lính ngã xuống giữa khói lửa chiến tranh, nằm lại trong lòng đất quê hương mà chưa một lần được người thân biết chính xác nơi an nghỉ. Thời gian có thể phủ mờ dấu tích chiến trường, nhưng không thể làm nguôi đi khát vọng tìm kiếm và đưa các anh trở về.
Giữa những ngày cả nước hướng về kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được đẩy mạnh với quyết tâm cao độ. Chiến dịch 500 ngày đêm, hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), không chỉ là cuộc tìm kiếm những người đã nằm lại sau chiến tranh, mà còn là hành trình thực hiện một cam kết thiêng liêng của hôm nay với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Ca khúc “Cây đàn cha để lại” do nhạc sĩ Tuấn Ngọc soạn dựa trên phần lời của các tác giả Đinh Công Thủy-Trần Nam được ca sĩ Thu Sang giới thiệu đúng dịp thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ, với ý nghĩa tri ân thế hệ đi trước đã hy sinh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc.
Là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, An Giang là nơi ghi dấu nhiều chiến công oanh liệt trong các cuộc kháng chiến. Chiến tranh kết thúc nhưng trên mảnh đất này vẫn còn hàng chục nghìn phần mộ chưa xác định được danh tính.
Tháng Bảy, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên và Đài hương 468 (xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang) lại đón những bước chân tri ân từ khắp mọi miền Tổ quốc. Không chỉ là những nén hương tri ân các anh hùng liệt sĩ, hành trình tri ân còn được tiếp nối bằng công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Có những mệnh lệnh được viết trong nghị quyết, chỉ thị, nhưng cũng có những mệnh lệnh không cần bất kỳ văn bản nào, bởi chúng được viết bằng lương tri, bằng đạo lý của cả một dân tộc. Đó là mệnh lệnh phải biết ơn. Đó là mệnh lệnh phải nhớ. Và hơn tất cả, đó là mệnh lệnh từ trái tim!
Trong không khí thiêng liêng của Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, sáng 27/7/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Nội dung số và Truyền thông – Thông tấn xã Việt Nam tổ chức chương trình tọa đàm đặc biệt mang chủ đề 'Để Tổ quốc mãi Mùa Xuân', nhằm tưởng nhớ, tri ân các Anh hùng liệt sĩ và lan tỏa câu chuyện về hành trình tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính những người con ưu tú đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
79 năm - hành trình đi tìm những người con của đất nước chưa dừng lại, mỗi hài cốt được quy tập, mỗi danh tính được xác định, mỗi nén tâm hương được thắp lên đều nhắc nhở rằng nền hòa bình có được đã đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ cha - anh.
Tháng Bảy không chỉ là tháng để nhớ. Tháng Bảy là tháng để hành động, hành động để trả lại tên cho những người ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc; giữ cho ngọn lửa tri ân không bao giờ tắt.
Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) là dịp để tưởng nhớ những người đã hy sinh vì độc lập, tự do. Hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đang chuyển hóa ký ức đau thương thành trách nhiệm với hòa bình.
Không có cuộc trở về nào xúc động hơn cuộc trở về của những người lính đã hy sinh vì Tổ quốc. Sau hàng chục năm nằm lại nơi đất khách, từng phần hài cốt được nâng niu đưa về quê hương không chỉ mang theo ký ức của một thời hoa lửa mà còn chất chứa biết bao tình cảm, sự biết ơn và đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn' của dân tộc Việt Nam.
Tháng Bảy lại về. Trên khắp các nghĩa trang liệt sĩ, những nén hương thơm được thắp lên trong niềm thành kính sâu sắc. Đó là nét đẹp của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là sự biết ơn của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân, máu xương cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc.
Nửa thế kỷ hòa bình đã qua, vẫn còn những người mẹ mòn mỏi chờ con, những người vợ khắc khoải đợi chồng và những đồng đội day dứt vì lời hẹn năm xưa. Chiến tranh càng lùi xa, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ càng thêm gian khó.
Điện Biên Phủ mảnh đất 'lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu' không chỉ là biểu tượng của ý chí quật cường và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam, mà còn là nơi lưu giữ ký ức thiêng liêng về biết bao người con ưu tú đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc. Trên mảnh đất từng thấm đẫm máu đào ấy, các nghĩa trang liệt sĩ vẫn ngày ngày đón những bước chân lặng lẽ của thân nhân, đồng đội và nhân dân cả nước tìm về thắp nén hương tri ân.
Hơn bốn thập kỷ sau khi ngã xuống nơi chiến trường Vị Xuyên, những người lính năm xưa đã trở về trong vòng tay của đồng đội và nhân dân. Hôm nay, trên chặng đường hơn 40 km từ thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy đến Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên (Tuyên Quang), hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ và người dân lặng lẽ đứng hai bên đường đón các anh trở về.
Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026), Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện cầu truyền hình 'Sao sáng dẫn đường', truyền hình trực tiếp lúc 19h30 ngày 26.7 trên kênh VTV1.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những hố bom xưa giờ đã xanh màu lá, những cánh rừng Trường Sơn từng chịu lửa đạn napan nay đã vươn mình che phủ những vết thương đại ngàn. Thế nhưng, trong lòng đất sâu, vẫn còn hàng vạn người lính - những người con ưu tú của Tổ quốc chưa thể trở về với gia đình bằng chính tên gọi của mình.
Hành trình của những người mẹ mòn mỏi chờ con, những cựu chiến binh nhiều lần trở lại chiến trường tìm đồng đội và nỗ lực ứng dụng khoa học, công nghệ để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã được tái hiện giàu cảm xúc trong chương trình chính luận nghệ thuật 'Tổ quốc ghi công - Lời hứa với Mẹ'.
Tháng Bảy lại về, hương trầm lan tỏa trên những nghĩa trang liệt sĩ, triệu trái tim Việt Nam lại thành kính hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7. Gần tám thập kỷ qua, ngày tri ân ấy đã trở thành biểu tượng của đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn', nhắc nhở mỗi người rằng nền độc lập, tự do hôm nay được đánh đổi bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ cha anh.
Những ngày tháng 7 lịch sử, thời gian như chậm hơn, lắng đọng trong những bước chân thật nhẹ trên mảnh 'đất lửa' Quảng Trị đau thương mà anh hùng. Vì nền độc lập của dân tộc, biết bao chiến sĩ đã chiến đấu, hy sinh để viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc; không ít chiến sĩ đến nay vẫn chưa xác định được danh tính...
Cựu chiến binh Võ Đình Thế đã dành hơn 40 năm lặng lẽ chăm sóc, hương khói cho 17 hài cốt liệt sĩ chưa rõ danh tính. Hành trình nhân văn này góp phần quan trọng vào chiến dịch tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ hiện nay.
Giữa hơn 3.200 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vĩnh Hưng (tỉnh Tây Ninh), có một ngôi mộ không ghi tên từng người. Dưới lớp đá hoa cương là nơi an nghỉ chung của 120 cán bộ, chiến sĩ Quân tình nguyện Việt Nam hy sinh trên đất Campuchia cuối năm 1970.
Từ những dấu tích còn lại sau chiến tranh đến những bước tiến của khoa học hôm nay, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang đưa các Anh trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay gia đình. Mỗi cuộc trở về là kết quả của sự bền bỉ, trách nhiệm của các lực lượng, sự đồng hành của khoa học công nghệ và sự tri ân sâu nặng của Đảng, Nhà nước, Nhân dân đối với những người đã hiến dâng tuổi trẻ vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu từng chia sẻ rằng, mỗi khi tìm được một hài cốt liệt sĩ, ông và đồng đội đều có cảm giác như đón một người trở về sau nhiều năm xa cách. Nhưng chỉ khi xác định được danh tính, người lính ấy mới thật sự trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.
Quảng Trị là nơi lưu giữ ký ức của cả dân tộc. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ dành cho một người lính mà còn là lời tri ân gửi tới cả một thế hệ đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.
Ở Quảng Trị, mỗi tấc đất đều lưu giữ một phần ký ức của chiến tranh, in dấu sự hy sinh của biết bao người con từ mọi miền Tổ quốc. Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, mảnh đất này không chỉ là biểu tượng của lòng quả cảm mà còn được nhân dân cả nước tôn kính là "bàn thờ chung của Tổ quốc" - nơi ký ức về những năm tháng mưa bom bão đạn, lòng tri ân được tiếp nối và khát vọng hòa bình được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, vẫn còn hàng nghìn liệt sĩ chưa được gọi đúng tên. Mỗi phần mộ “chưa xác định được thông tin” là một khoảng trống trong ký ức của mỗi gia đình và cũng là nỗi trăn trở của những người làm công tác đền ơn đáp nghĩa.
Hơn bốn mươi năm sau những ngày tháng chiến đấu ác liệt bảo vệ biên cương Tổ quốc, mặt trận Vị Xuyên vẫn là nơi lưu giữ ký ức về một thời hoa lửa và những cuộc trở về đầy xúc động.
Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa đề nghị mỗi cán bộ, chiến sỹ bằng “mệnh lệnh từ trái tim” phải xác định rõ trách nhiệm, khắc phục mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ.
Dù xuất thân khác nhau, từ thế hệ trẻ sinh ra trong thời bình, người phụ nữ lao động tự do, cho đến người con xa xứ và người cựu chiến binh già, dòng người tìm về Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) những ngày này đều có chung một niềm lay động: được thắp nén hương thơm, gửi lòng tri ân và cầu mong những người lính hy sinh vì Tổ quốc sớm được đưa về với gia đình.
Có những đợi chờ đằng đẵng mấy chục năm, có những khoảnh khắc vỡ òa đầy hạnh phúc, có cả những day dứt và quyết tâm để từng chuyến trở về của những người anh hùng nằm lại nơi đất lạnh được viên mãn nhất, để ấm áp người đã ngã xuống và yên lòng người đang sống.
Chiến tranh đã lùi xa nhưng hành trình đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi vẹn nguyên chưa bao giờ ngơi nghỉ.
Có những sự kiện không chỉ làm chúng ta xúc động bởi những gì đang diễn ra trước mắt mà còn bởi nó đánh thức trong sâu thẳm mỗi người Việt Nam một miền ký ức tưởng như đã lùi xa nhưng chưa bao giờ khép lại.
Lật từng phiến đá, đào từng nắm đất giữa đại ngàn nước bạn Lào, những người lính quy tập ở Hà Tĩnh, Nghệ An đang chạy đua với thời gian để đưa các liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam trở về với đất mẹ quê hương.
'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, nhân đạo, khoa học, mà còn là một hành trình văn hóa sâu sắc. Hướng tới Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27.7, chiến dịch nhắc chúng ta rằng, tri ân không chỉ là nghi lễ của ký ức, mà phải trở thành văn hóa sống, thành hành động cụ thể để trả lại tên, quê hương, gia đình và sự bình yên cho những người đã hiến dâng đời mình cho Tổ quốc.
Một đất nước còn kiên trì đi tìm từng người con đã ngã xuống, đưa các anh, các chị trở về với tên tuổi, quê hương, gia đình, đồng đội, là một đất nước không bao giờ đánh mất phần cao đẹp nhất của mình: lòng nhân nghĩa.
Có những người lính đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Nhưng hơn nửa thế kỷ trôi qua, các anh vẫn chưa thể trở về trọn vẹn với gia đình, quê hương bởi danh tính còn nằm lại giữa những khoảng trống của lịch sử. Trên những bia mộ chưa ghi tên là biết bao nỗi khắc khoải của người thân, là niềm day dứt chưa nguôi của những người còn sống. Và hôm nay, bằng trách nhiệm, bằng lòng biết ơn sâu nặng cùng những thành tựu của khoa học hiện đại, một hành trình thiêng liêng đang được tiếp nối: Hành trình gọi tên Anh hùng liệt sĩ - những người con ưu tú đã hiến dâng cả tuổi xuân và máu xương cho Tổ quốc.
Một năm trước, dịp 78 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2025), nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Phu nhân trở lại chiến trường Vị Xuyên, Hà Giang xưa (nay là tỉnh Tuyên Quang). Đó không chỉ là hành trình tri ân, mà còn là cuộc trở về với miền ký ức của những người đã gửi lại tuổi xuân nơi biên cương Tổ quốc.