Phụ nữ mạnh mẽ có cần gồng mình?

Theo ThS Cao Thị Thảo nên tận dụng cơ hội để phát triển bản thân. (Ảnh NVCC)

Trao đổi với Thế giới và Việt Nam, Thạc sĩ Tâm lý Cao Thị Thảo, giảng viên Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Vinh cho rằng bản lĩnh còn thể hiện ở khả năng nhận biết giới hạn, nghỉ ngơi và tìm kiếm sự giúp đỡ.

Định hình giá trị phụ nữ trong thời đại mới

Phụ nữ ngày càng có nhiều cơ hội phát triển, nhưng vẫn được kỳ vọng thành công ngoài xã hội và chu toàn gia đình. Bà nhìn nhận nghịch lý này như thế nào?

Tôi nghĩ nghịch lý lớn nhất là phụ nữ có nhiều cơ hội khẳng định bản thân, nhưng đôi khi lại có ít cơ hội sống thật với nhu cầu của chính mình.

Dưới góc nhìn tâm lý học, đó là sự xung đột giữa nhiều vai trò xã hội. Người phụ nữ vừa muốn phát triển sự nghiệp, theo đuổi ước mơ, vừa mong trở thành người vợ tốt, người mẹ chu toàn. Xã hội đã trao cho họ nhiều quyền lựa chọn hơn, nhưng kỳ vọng truyền thống về trách nhiệm gia đình chưa thay đổi tương xứng.

Họ có thể thành công ngoài xã hội nhưng vẫn cảm thấy có lỗi vì không đủ thời gian cho con; có thể độc lập tài chính nhưng vẫn chịu áp lực phải hy sinh vì gia đình. Khi những kỳ vọng kéo dài, phụ nữ dễ căng thẳng, tự trách và cảm thấy mình chưa bao giờ đủ tốt. Họ mệt vì làm quá nhiều, đồng thời kiệt sức bởi cảm giác vẫn làm chưa đủ.

Vì vậy, điều phụ nữ cần là cơ hội thành công cùng quyền được không hoàn hảo, được nghỉ ngơi và lựa chọn cách sống phù hợp. Bình đẳng thực sự không phải là phụ nữ làm được mọi việc nam giới làm, đồng thời gánh trọn trách nhiệm gia đình. Trách nhiệm cần được sẻ chia, những hy sinh được thấu hiểu và giá trị của phụ nữ không bị đo bằng việc làm hài lòng bao nhiêu người.

Một người phụ nữ hạnh phúc không nhất thiết phải gánh vác tất cả. Họ cần được sống mà không phải đánh đổi chính mình để chứng minh khả năng ấy.

Giá trị của người phụ nữ cần được nhìn nhận cả trong những lựa chọn riêng, thay vì chỉ qua thành tích hay khả năng hy sinh. Khi được thấu hiểu và chia sẻ trách nhiệm, họ có thêm cơ hội chăm sóc sức khỏe tinh thần, theo đuổi ước mơ và giữ niềm vui trong cuộc sống.

Kỳ vọng luôn mạnh mẽ có khiến phụ nữ ngại thừa nhận tổn thương? Đâu là ranh giới giữa bản lĩnh và gồng mình?

Điều đáng lo là phụ nữ dần tin rằng mình không được phép yếu đuối. Khi hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ trở thành chuẩn mực phải đáp ứng, sức mạnh có thể biến thành áp lực.

Họ học cách mỉm cười khi kiệt sức, im lặng khi tổn thương, tự giải quyết mọi vấn đề vì sợ bị đánh giá thiếu năng lực. Lâu dần, họ che giấu cảm xúc với người khác, thậm chí phủ nhận nhu cầu thật của mình. Người bên cạnh có thể tưởng họ vẫn ổn, trong khi họ đang rất cần được lắng nghe và nâng đỡ.

Theo tôi, ranh giới nằm ở câu hỏi: chúng ta lựa chọn mạnh mẽ hay sợ việc mình không mạnh mẽ? Bản lĩnh là dám đối diện khó khăn, đồng thời thừa nhận giới hạn; biết bước tiếp và biết khi nào cần nghỉ; chịu trách nhiệm nhưng không mặc định mọi trách nhiệm đều thuộc về mình. Gồng mình là liên tục vượt giới hạn chỉ để không làm người khác thất vọng.

Cảm xúc không phải kẻ thù của sức mạnh. Nước mắt không làm phụ nữ kém bản lĩnh; tìm kiếm giúp đỡ không khiến họ yếu kém. Nhận diện nỗi đau, biết mình cần gì và can đảm lên tiếng là biểu hiện của sự trưởng thành tâm lý. Tôi mong phụ nữ được yêu thương cả khi mệt mỏi, được nâng đỡ khi cần một bờ vai. Họ không phải một mình gánh vác mọi thứ để chứng minh giá trị bản thân.

Những hình mẫu về nhan sắc, sự nghiệp, hôn nhân trên mạng xã hội ảnh hưởng thế nào đến phụ nữ? Làm sao xây dựng sự tự tin từ bên trong?

Mạng xã hội khiến phụ nữ dễ nhìn nhận giá trị bản thân qua ánh mắt và sự công nhận của người khác. Khi tiếp xúc mỗi ngày với hình ảnh vẻ đẹp hoàn hảo, sự nghiệp thành công, hôn nhân hạnh phúc, ta dễ quên mình đang so sánh cuộc sống thật với những lát cắt được chọn lọc, tô đẹp của người khác.

Sự so sánh kéo dài có thể làm suy giảm lòng tự trọng, gia tăng lo âu và cảm giác mình luôn thiếu điều gì đó. Đáng lo là phụ nữ dần tin họ chỉ có giá trị khi đạt những chuẩn mực do người khác đặt ra. Mong muốn tốt hơn vốn có thể là động lực, nhưng sẽ trở thành sức ép nếu mọi nỗ lực đều nhằm tìm kiếm sự công nhận.

Để xây dựng tự tin, phụ nữ cần phân biệt điều mình thực sự mong muốn với điều mình nghĩ phải có để được công nhận. Một lựa chọn phù hợp với người khác chưa chắc phù hợp với hoàn cảnh, nhu cầu và giá trị sống của mình.

Hãy sử dụng mạng xã hội chủ động, chọn nội dung nuôi dưỡng tinh thần thay vì khiến mình luôn thấy thua kém. Giá trị bản thân cần được xây dựng từ năng lực, phẩm chất, những mối quan hệ lành mạnh và sự trưởng thành của chính mình.

Tự tin không có nghĩa lúc nào cũng hài lòng với bản thân. Ngay khi chưa hoàn hảo, chúng ta vẫn cần biết mình có giá trị. Phụ nữ cần đủ thấu hiểu để sống chân thực và có ý nghĩa với chính mình, thay vì chỉ cố trở thành hình ảnh đẹp trong mắt người khác.

ThS. Cao Thị Thảo cho rằng, gia đình hạnh phúc là nơi người phụ nữ không phải gánh vác tất cả một mình. (Ảnh NVCC)

Đừng để mình kiệt sức…

Nhiều phụ nữ có công việc toàn thời gian nhưng vẫn chịu trách nhiệm chính trong chăm sóc gia đình. Những gánh nặng khó nhìn thấy ấy cần được chia sẻ ra sao?

Điều khiến nhiều phụ nữ kiệt sức là họ phải một mình ghi nhớ, lo toan và chịu trách nhiệm cho hạnh phúc cả gia đình. Công việc chăm sóc không chỉ nằm ở những việc đã làm xong mà còn ở trách nhiệm thường xuyên phải nghĩ đến nhu cầu của mọi người.

Khi liên tục chăm sóc người khác nhưng nhu cầu bản thân không được đáp ứng, phụ nữ dễ căng thẳng kéo dài, kiệt sức cảm xúc và cô đơn ngay trong nhà mình. Họ quan tâm tất cả mọi người nhưng đôi khi chẳng còn ai hỏi: “Hôm nay em có mệt không?”.

Bình đẳng vì vậy cần đi xa hơn việc người chồng làm thêm vài việc nhà. Hai người cần cùng chủ động gánh vác, cùng ghi nhớ, chịu trách nhiệm và thấu hiểu cảm xúc của nhau. Chia sẻ việc làm nhưng để một người tiếp tục lo nghĩ, sắp xếp mọi thứ thì gánh nặng vẫn chưa được san sẻ đầy đủ.

Gia đình cần từ bỏ quan niệm phụ nữ phải hy sinh mới là người vợ, người mẹ tốt. Xã hội cũng cần tạo điều kiện để việc chăm sóc không mặc nhiên là nghĩa vụ riêng của phụ nữ. Sự thấu hiểu phải thể hiện trong cách phân chia trách nhiệm hằng ngày. Yêu thương không nên được đo bằng sức chịu đựng của một người. Gia đình hạnh phúc là nơi người phụ nữ không phải gánh vác tất cả một mình và nhu cầu của họ cũng được quan tâm như những thành viên khác.

Nhân ngày 20/10, bà muốn nhắn gửi điều gì đến phụ nữ đang tất bật giữa công việc, gia đình và ước mơ riêng?

Bạn không cần kiệt sức để chứng minh mình xứng đáng, cũng không cần hoàn hảo mới được yêu thương. Bạn có quyền chăm sóc gia đình, theo đuổi ước mơ, đồng thời có quyền nghỉ ngơi, từ chối và dành thời gian cho chính mình.

Hạnh phúc của phụ nữ không nên được đo bằng việc gánh vác hay hy sinh bao nhiêu. Điều cần quan tâm là họ có thể sống một cuộc đời có ý nghĩa, được yêu thương, tôn trọng và giữ bản sắc riêng hay không. Những nhu cầu ấy cần được nhìn nhận trong đời sống thường ngày, bên cạnh lời chúc và sự tôn vinh vào các dịp đặc biệt.

Thành công cần được nhìn trong mối liên hệ với sức khỏe, sự bình an và niềm vui sống. Trên hành trình đạt những điều mong muốn, người phụ nữ vẫn cần giữ được chính mình. Có tất cả nhưng đánh mất bản thân không phải là đích đến mà chúng ta nên khuyến khích họ theo đuổi.