Với hơn 95% dân số là đồng bào Thái, xã Thanh Quân sở hữu nhiều giá trị văn hóa truyền thống cùng cảnh quan thiên nhiên đặc sắc. Bảo tồn những giá trị ấy, xã từng bước đưa vào khai thác du lịch góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Từ những khung cửi bên nếp nhà sàn, những nghi lễ tâm linh đến tiếng nói, chữ viết được lưu truyền qua nhiều thế hệ, di sản văn hóa của đồng bào Thái miền Tây xứ Nghệ vẫn đang hiện diện trong đời sống cộng đồng. Việc bốn loại hình văn hóa dân gian được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đang mở ra cơ hội bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống gắn với phát triển kinh tế, du lịch địa phương.
Giữa núi rừng miền Tây Thanh Hóa, trên đỉnh đồi Pú Pỏm, thuộc xã Thanh Quân, đền Chín Gian hiện lên như một điểm tựa văn hóa, tâm linh của đồng bào dân tộc Thái.
Nép mình giữa núi rừng phía Tây Thanh Hóa, thác Đồng Quan từ lâu được biết đến là một trong những thắng cảnh thiên nhiên nổi bật của vùng đất Hóa Quỳ. Trải qua thời gian, nơi đây không chỉ lưu giữ vẻ đẹp nguyên sơ, mà còn từng bước trở thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và gìn giữ giá trị văn hóa địa phương.
Lễ dâng trâu tế trời ở đền Chín Gian (xã Thanh Quân, tỉnh Thanh Hóa) không chỉ là một nghi lễ cổ truyền, mà còn là biểu tượng cô đọng của đời sống tâm linh, tri thức bản địa và bản sắc văn hóa của đồng bào Thái. Giữa nhịp sống hiện đại, nghi lễ ấy vẫn được gìn giữ với sự trang nghiêm và niềm tin bền bỉ, như một sợi dây nối kết quá khứ với hiện tại.
Qua công tác rà soát, nắm tình hình trên không gian mạng, Công an xã Quế Phong (tỉnh Nghệ An) đã phát hiện hai trường hợp đăng tải video có nội dung không phù hợp liên quan đến khu vực di tích tâm linh Đền Chín Gian, gây bức xúc và phản cảm trong dư luận địa phương.
Giữa đại ngàn Quế Phong (Nghệ An), Đền Chín Gian hiện lên như một 'trung tâm tâm linh' linh thiêng của người Thái miền Tây Bắc xứ Nghệ. Không chỉ là di tích lịch sử cấp quốc gia, nơi đây còn là không gian văn hóa sống động, nơi hội tụ ký ức các cộng đồng mường cổ, nơi những nghi lễ cổ truyền vẫn được gìn giữ qua bao thế hệ.
Cuối tháng 3, từ miền quê khoa bảng Hoằng Lộc, vùng đất cổ Thiệu Trung đến miền sơn cước Thanh Quân, hàng loạt lễ hội truyền thống đặc sắc đồng loạt khai hội, tạo nên bức tranh văn hóa rực rỡ của xứ Thanh.
Lễ hội đền Chín Gian trở thành nơi kết nối cộng đồng người Thái ở chín mường xứ Thanh, nơi các bản làng hội tụ, cùng xem nghi lễ dâng trâu tế trời, gìn giữ văn hóa truyền đời.
Sáng 28/3 (tức ngày 10 tháng 2 âm lịch), xã Thanh Quân long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian năm 2026. Đây là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian độc đáo, chứa đựng các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái địa phương.
Nằm trên đỉnh đồi Pú Pỏm, thuộc xã Thanh Quân (Thanh Hóa), đền Chín Gian từ lâu được xem là biểu tượng văn hóa - tâm linh tiêu biểu của cộng đồng người Thái vùng Nam Thanh - Bắc Nghệ. Không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng, công trình còn hội tụ những giá trị đặc sắc về kiến trúc truyền thống, tín ngưỡng dân gian và cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ của đại ngàn.
Vừa qua, trong chuyến công tác về xã Thanh Quân, tỉnh Thanh Hóa, chúng tôi có dịp ghé thăm đền Chín Gian-một thiết chế tín ngưỡng đặc sắc của đồng bào Thái nơi đây. Người giới thiệu với chúng tôi từng không gian, chi tiết kiến trúc, nghi lễ... là đồng chí Hà Văn Khăm, Phó giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thanh Quân.
Giữa đại ngàn miền tây xứ Thanh, đền Chín Gian hiện lên linh thiêng, cổ kính, là biểu tượng văn hóa của người Thái vùng nam Thanh – bắc Nghệ. Ngôi đền hấp dẫn bởi kiến trúc độc đáo và lễ hội dâng trâu tế trời, hút hàng ngàn du khách mỗi độ xuân về.
Trên đỉnh đồi Pú Pỏm, xã Thanh Quân hiện ra với vẻ mộc mạc, hữu tình. Từ những con đường nhỏ dẫn về bản đến từng căn nhà sàn ẩn mình dưới tán rừng, tất cả đang dần được đánh thức bởi khát vọng trở thành điểm du lịch sinh thái cộng đồng xanh - sạch - đẹp - giàu bản sắc.
Những ngày cuối năm, trở lại xã Thanh Quân, chúng tôi cảm nhận rõ sức sống mới đang lan tỏa khắp các bản làng. Từ chỉnh trang cảnh quan, bảo vệ môi trường đến gìn giữ bản sắc văn hóa, chính quyền và người dân địa phương đang chung tay 'xanh hóa bản làng', từng bước hiện thực hóa khát vọng xây dựng điểm đến du lịch sinh thái cộng đồng xanh – sạch – giàu bản sắc.
Đồng bào Thái ở Thanh Hóa hiện nay có khoảng 223.316 người, chiếm khoảng 35,6% dân tộc thiểu số toàn tỉnh. Trong đó, Táy đăm (Thái đen), Táy dọ (Thái trắng) là hai ngành chính, cư trú tập trung ở các huyện cũ: Bá Thước, Lang Chánh, Thường Xuân, Như Xuân, Quan Hóa, Quan Sơn, Mường Lát. Trải qua quá trình hình thành và phát triển, đồng bào dân tộc Thái đã sản sinh ra một kho tàng lễ hội vô cùng phong phú và đa dạng gắn với các nghi lễ về nông nghiệp, thờ thần hoàng làng, các nhân vật lịch sử...
Với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ và các di tích lịch sử văn hóa cùng nhiều nét văn hóa đậm đà bản sắc của đồng bào dân tộc Thái, xã Thanh Quân đang từng bước khơi dậy tiềm năng, đưa du lịch trở thành hướng đi mới cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Thời gian qua, huyện Như Xuân luôn quan tâm công tác giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của Nhân dân, xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng.
Trên đỉnh núi Pú Pỏm - nơi được coi là địa linh của xã Thanh Quân, huyện Như Xuân (Thanh Hóa), ngôi Đền Chín Gian sừng sững giữa thảm rừng đại ngàn, là chốn linh thiêng lưu giữ niềm tin, tín ngưỡng và bản sắc tộc người Thái qua bao thế hệ. Đền không chỉ là một công trình văn hóa, mà còn là biểu tượng sống động của mối liên kết giữa đất và trời, giữa người và thần linh, giữa con cháu và tổ tiên.
Trò chơi dân gian có ý nghĩa đặc biệt trong tâm thức của cộng đồng các dân tộc huyện Như Xuân. Cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương, Nhân dân các dân tộc trong huyện luôn có ý thức xây dựng đời sống văn hóa, lưu giữ và phát huy nhiều trò chơi dân gian, các môn thể thao truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Những năm gần đây, Thanh Hóa đã có nhiều bước tiến trong việc phát triển hệ thống dịch vụ thương mại tại các khu du lịch, góp phần nâng cao trải nghiệm du khách và thúc đẩy nền kinh tế địa phương. Nhờ chiến lược đầu tư hợp lý, nhiều điểm đến du lịch của tỉnh không chỉ thu hút ngày càng nhiều du khách mà còn ghi nhận mức chi tiêu cao hơn từ họ, tạo điều kiện cho ngành du lịch phát triển bền vững.
Dâng trâu tế trời tại đền Chín Gian là sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Thái huyện Quế Phong.
Những cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, những giá trị văn hóa truyền thống đậm sắc màu dân tộc, càng làm cho miền Tây xứ Thanh thêm đẹp, thêm 'say' trong những ngày xuân...
Cùng với các khu, điểm di tích, danh lam thắng cảnh những lễ hội truyền thống tại Thanh Hóa trong dịp đầu năm đã thu hút lượng lớn khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm...
Sáng 22/2 (tức ngày 25 tháng giêng âm lịch), tại xã Thanh Quân, huyện Như Xuân tổ chức Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian. Đây là lễ hội tín ngưỡng dân gian chứa đựng các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái.
Ngày 21, 22/2 (tức 24, 25 tháng Giêng) lễ hội Dâng trâu tế trời đền Chín Gian tại huyện Như Xuân sẽ được tổ chức với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, ẩm thực đặc sắc của đồng bào các dân tộc trên địa bàn. Đến thời điểm hiện tại, công tác chuẩn bị cho lễ hội cơ bản hoàn tất.
Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian tại xã Thanh Quân, huyện Như Xuân năm nay sẽ diễn ra trong 2 ngày 21 và 22/2/2025 (tức ngày 24 và 25 tháng Giêng âm lịch) với nhiều hoạt động phong phú.
Cách TP. Vinh khoảng 180km về phía Tây Bắc, theo Quốc lộ 48, huyện Quế Phong thu hút du khách bởi không chỉ sở hữu bề dày lịch sử, mà còn được thiên nhiên ưu ái với nhiều danh lam thắng cảnh đẹp.
Với nhiều tiềm năng phát triển du lịch, song huyện Như Xuân mới tập trung phát triển sản phẩm du lịch sinh thái cộng đồng trong những năm gần đây. Nhằm từng bước khẳng định vị trí, tạo điểm nhấn thu hút du khách, nhiều hoạt động trải nghiệm mới - lạ gắn với lợi thế về địa hình, cảnh quan và văn hóa của đồng bào các dân tộc nơi đây sẽ được ưu tiên khai thác trong thời gian tới.
Xác định bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa là một nhiệm vụ quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, huyện Như Xuân đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo tồn các loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể. Qua đó, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của Nhân dân và xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.
Từ nhiều năm nay, huyện Như Xuân không chỉ được biết đến là vùng đất còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa lâu đời của đồng bào các dân tộc Thái, Mường, Thổ, mà còn nổi tiếng với thác Đồng Quan (xã Hóa Quỳ). Dòng thác nguyên sơ, hùng vĩ, nước chảy róc rách suốt bốn mùa đã trở thành điểm tham quan du lịch hấp dẫn đối với du khách.
Không còn tư duy 'ăn xổi, làm xổi', nhiều hộ đồng bào DTTS ở xã Châu Kim (huyện Quế Phong) đã nỗ lực vươn lên trong phát triển kinh tế và tự nguyện xin ra khỏi hộ nghèo. Để tạo sự thay đổi 'trong nếp nghĩ, nếp làm' của bà con, bên cạnh công tác tuyên truyền, cấp ủy, chính quyền xác định hướng đi phù hợp với tiềm năng, thế mạnh của địa phương, trong đó tập trung vào cây con, sản phẩm bản địa gắn với du lịch cộng đồng, sinh thái, tâm linh…
Với 4 dân tộc anh em cùng sinh sống là Thái, Thổ, Mường, Kinh, đến nay trên địa bàn huyện Như Xuân còn lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa truyền thống từ phong tục, tập quán, tín ngưỡng dân gian, các lễ hội, trò chơi dân gian... Bởi vậy, trong những năm qua, việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc gắn với phát triển du lịch là vấn đề được huyện quan tâm thực hiện. Từ đó, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch, thu hút du khách đến tham quan và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.
Theo thống kê, huyện Như Xuân có 23 di tích lịch sử, văn hóa, danh thắng, trong đó có 9 đền, nghè, 2 hồ, 9 hang động, 6 thác nước và 1 di tích lịch sử cách mạng. Những năm qua, huyện đã có nhiều giải pháp nhằm khơi dậy và bảo tồn vốn di sản văn hóa đặc sắc của dân tộc.
Đền Chín Gian (ở huyện Quế Phong, Nghệ An), là nơi thờ vua Trời và Tạo Mường - người có công mở cõi, lập nên 9 Mường của đồng bào Thái.
Lễ hội Đền Chín Gian năm 2024; Vướng mắc trong giải phóng mặt bằng Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 7; Giao dịch vàng sôi động trở lại… là những thông tin nổi bật ngày 24/3.
Sáng 24/3 (tức 15/2 âm lịch), huyện Quế Phong tổ chức khai lễ Đền Chín Gian năm 2024, thu hút đông đảo người dân và du khách.
Đền Chín Gian tọa lạc trên đỉnh Pú Chò Nhàng thuộc bản Khoẳng, xã Châu Kim, huyện Quế Phong, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích cấp Quốc gia.
Đền Chín Gian (ở huyện Quế Phong, Nghệ An), là nơi thờ vua Trời và Tạo Mường - người có công mở cõi, lập nên 9 Mường của đồng bào Thái.
Bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu vừa được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh, nâng tổng số lên 28 điểm du lịch cấp tỉnh được UBND tỉnh công nhận.
Trong bối cảnh hiện tại, dưới tác động của quá trình toàn cầu hóa, hiện đại hóa và thị trường hóa, lễ hội truyền thống của các cộng đồng cũng biến đổi nhanh chóng theo hướng ngày càng được mở rộng ra liên cộng đồng, liên địa phương, xuất hiện nhiều lễ hội cấp quốc gia, cấp tỉnh và cấp huyện...
Mỗi độ xuân về, du khách lại cùng nhau tìm đến các di tích, danh thắng, điểm du lịch để hiểu thêm về các giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Từ trung tâm huyện, đền thờ Cầm Bá Thước là lời mời chào đầu tiên đầy hấp dẫn khiến du khách tiếp tục đi về đất Trịnh Vạn xưa, nay là xã Vạn Xuân (Thường Xuân), nơi có hang động, có đền, đình, có những bản làng của người Thái, người Mường.
Nhắc đến lễ hội tiêu biểu của huyện Như Xuân là nhắc đến lễ hội dâng trâu tế trời gắn với đền Chín Gian của người Thái (xã Thanh Quân), diễn ra vào khoảng 23 đến 25 tháng Giêng; lễ hội Đình Thi của đồng bào dân tộc Thổ, thị trấn Yên Cát.
Sáng 15/2, UBND huyện Quỳ Hợp tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử cấp tỉnh đền Mường Ham và Lễ hội Mường Ham năm 2024.
Xuân mới Giáp Thìn - 2024 đang về trên khắp mọi miền quê hương, đường xuân đang rộng mở, sắc xuân đã gõ cửa mọi nhà, mọi người, đón mừng năm mới với nhiều ước vọng mới. Cũng như khắp mọi miền quê xứ Thanh, Như Xuân đón xuân mới với tâm thế mới, khát vọng mới, niềm tin mới đang thúc giục để trở thành một trong những huyện dẫn đầu trong khu vực các huyện miền núi tỉnh Thanh.
Chiều 29/1, Kỳ họp thứ 12, Hội đồng Nhân dân (HĐND) huyện Như Xuân khóa XXI, nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã tổ chức để xem xét một số nhiệm vụ quan trọng.
Hoạt động văn hóa, văn nghệ không chỉ làm phong phú thêm đời sống tinh thần, mà còn góp phần đẩy lùi các hủ tục, thúc đẩy việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Chính vì vậy, thời gian qua các cấp, ngành, địa phương ở khu vực miền núi xứ Thanh đã và đang tích cực thực hiện nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng các phong trào văn hóa, văn nghệ.
Mảnh đất miền Trung đầy nắng gió sở hữu nhiều danh lam thắng cảnh tuyệt đẹp. Trong số đó, phải kể đến thác Sao Va (hay Xao Va), nơi được du khách lựa chọn bởi không khí trong lành và thiên nhiên kỳ vĩ.
Sáng 7-10 (tức ngày 23-8 ÂL), tại đền Chín Gian, xã Thanh Quân (Như Xuân) tổ chức lễ dâng hương nhân dịp tết của đồng bào dân tộc Thái.