Trong cuộc sống, có bao người giấu kín thơ mình không cho ai biết nên bản thảo của họ cứ mai một dần theo năm tháng. Anh Nguyễn Ngọc Trản cũng vậy. Bà con Thanh Khê, xã Thanh Trạch, tỉnh Quảng Bình (cũ), nay là xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị, chỉ biết Mai Văn Hoan, Nguyễn Hữu Quý, Cảnh Giang, ít ai ngờ Nguyễn Ngọc Trản làm thơ...
Trong ký ức của tôi, làng quê xưa luôn phủ một màu xanh mát rượi của tre. Tre thân thương như người tri kỷ, gắn bó trọn vẹn với từng nhịp thở của dân làng.
ĐNCT - Từ một tấm ảnh chụp lũ trẻ chơi “ông làng”, tôi chợt nhận ra có những mảnh tuổi thơ xứ Quảng đang lặng lẽ rời khỏi đời sống.
Đầu tháng Tám, Hà Nội bắt đầu có những cơn mưa chuyển mùa. Cái nắng gay gắt của tháng Sáu, tháng Bảy đã dịu đi, nhường chỗ cho những buổi sáng dịu mát và những cơn mưa bất chợt. Trên các con phố, những cửa hàng bán sách vở, đồ dùng học tập, quần áo học sinh đông dần người ra vào mua sắm. Mùa hè đang lặng lẽ khép lại nơi phố thị, nhưng mở ra trong tôi bao ký ức tuổi thơ nơi miền biên viễn.
Không biết cái tên Hàng Phượng có từ khi nào, chỉ biết cái tên ấy 'gọi' đúng nơi có một hàng cây phượng vĩ được người ta đem về từ nơi nào đó xa xôi lắm, trồng thành một dãy bên cạnh Quốc lộ 7, đoạn đi qua làng tôi.
Những ngày hè, xóm nhỏ thôn quê bỗng trở nên náo động bởi có một 'đội quân nghỉ hè' đổ bộ. Những đứa trẻ ở thành phố được bố mẹ gửi về chơi với ông bà trong thời gian nghỉ học, kết hợp với những đứa trẻ ở quê, trở nên nổi danh khắp làng trên xóm dưới.
Kỳ nghỉ hè vốn là thời gian để học sinh nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng sau một năm học căng thẳng. Tuy nhiên, với không ít trẻ em hiện nay, mùa hè đang dần biến thành 'học kỳ thứ ba' dưới áp lực từ các lớp học thêm, học trước chương trình.
Ngọn gió quê đâu chỉ xua đi cái nóng của mùa hè, mà còn thấm sâu vào máu thịt, nuôi dưỡng tâm hồn tôi bằng những điều bình dị nhất.
Ngày 4/5, (tức ngày 18/3 âm lịch), UBND xã Phục Hòa tổ chức Lễ hội cổ truyền dân tộc năm Bính Ngọ.
Mỗi độ tết đến, xuân về, bên cạnh những nghi lễ tín ngưỡng thiêng liêng, các trò chơi dân gian luôn là điểm nhấn rộn ràng trong đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.
Ngày đầu năm, mọi người rủ nhau đi chúc Tết, không quà cáp cầu kỳ, chỉ là gói chè, bao thuốc, cặp bánh chưng. Lời chúc mộc mạc, chân thành, mong nhau một năm mới bình an, đủ ăn, đủ mặc. Trẻ con chạy rộn ràng khắp ngõ, tiếng cười vang lên giữa những bức tường vôi cũ kỹ, chơi những trò chơi dân gian, đánh khăng, ô ăn quan, kéo co… tạo nên bức tranh Tết bình dị mà ấm áp...
Ở quê tôi, mỗi mùa đều có một mùi hương riêng. Mùa Xuân thơm hăng hắc mùi khói rơm rạ sau vụ Đông, mùa Hè nồng nàn hương nhãn chín, mùa Đông se lạnh và ngai ngái mùi đất ẩm. Nhưng có lẽ, mùa Thu là mùa khiến tôi nhớ nhất bởi mùi hương của trái thị. Mỗi lần có dịp về quê, đi qua cây thị ở đầu đình làng, tôi lại ngẩng lên nhìn tán lá xanh rì vẫn um tùm, như thể tuổi thơ tôi vẫn còn vẹn nguyên trong từng kẽ lá, từng nhánh cây già nua.
Chiều hè năm xưa, lũ trẻ say sưa ô ăn quan, rồng rắn quanh sân, diều bay theo gió…
Đứa cháu thỏ thẻ: 'Tháng Bảy mưa ngâu phải không dì? Năm nay chưa tháng Bảy mà mưa nhiều dì nhỉ!'. Câu nói của nhỏ cháu làm tôi chợt nhớ về những ngày ấu thơ, khi ấy vào những ngày mưa, chúng tôi thường ngồi quấn bên chân cha, nhìn người vót nan đan rổ rá, thúng mủng và nghe cha thủng thẳng kể những câu chuyện cổ tích diệu kỳ. Giọng người ấm áp, chậm rãi như nhịp mưa rơi tí tách, dẫn dắt chúng tôi say mê bước vào thế giới của Sơn Tinh, Thủy Tinh, Tấm Cám, Sọ Dừa, tiếng khắc - nhập của cây tre trăm đốt… Mỗi câu chuyện không chỉ là niềm vui trẻ thơ mà còn là bài học sâu sắc về tình người, tình đời và cả về sự hy sinh thầm lặng mà mãi sau này lớn lên tôi mới hiểu.
Ký ức tuổi thơ tôi không có những buổi chiều vàng lộng gió chạy nhảy trên con đê làng cùng với những cánh diều bay bổng, hay những đêm trăng mát rượi huyền ảo nơi bến nước, sân đình... Bởi tôi sinh ra và lớn lên ở thành phố, nhưng tuổi thơ tôi cũng ngập tràn những kỷ niệm thân thương trên con phố nhỏ.
Chiều, nắng xuống dần, vắt ngang ngọn hàng cau ở góc vườn, ngoại ngước nhìn lên chép miệng rồi thở dài. Giang để ý thấy gần đây, ngoại vẫn hay thở dài như thế.
Vùng đất Thái Niên, huyện Bảo Thắng được dòng sông Mẹ bồi đắp nên những bờ bãi phù sa màu mỡ, là nơi sinh sống của cộng đồng dân cư qua nhiều thế hệ. Trải qua quá trình lịch sử, nơi đây đã hình thành nên những giá trị văn hóa lâu đời, trong đó, đền Mẫu có lịch sử hơn 200 năm, gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu giống như 'cột mốc' văn hóa tâm linh trên thượng nguồn sông Hồng.
Vẫn cứ ngỡ rằng mùa hè chẳng cần đến vội vã, nhưng rồi cái nắng hè lại đến nhanh quá là nhanh. Có những mùa hè đi qua trong nhung nhớ. Tôi nhớ mùi của mùa hè êm đềm tới nỗi, đôi lúc người ta chỉ muốn nó hữu hình để có thể cuộn tròn mình lại ngủ một giấc thật say, và thật lâu. Cho đến tận bây giờ, khi đã khôn lớn, trưởng thành nhưng mỗi khi hè về trong lòng không khỏi bồi hồi thương nhớ. Nhìn mùa hè rực rỡ đang đến mà bỗng tiếc nuối về một cánh chuồn mỏng của mùa hè năm ấy...
Không chỉ chứa đựng ký ức về làng quê, các trò chơi, trò diễn dân gian còn là nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng góp phần làm nên bản sắc cho từng vùng miền trên dải đất hình chữ S. Trong bối cảnh nhu cầu trải nghiệm văn hóa địa phương của du khách ngày càng cao, việc khai thác những di sản dân gian này được xem là hướng đi giúp đa dạng hóa sản phẩm và tạo điểm nhấn cho các điểm đến.
Người Ơ Đu có nhiều phong tục tập quán rất đặc biệt. Họ là một trong những dân tộc ít người nhất ở Việt Nam hiện nay.
Mỗi lần ai đó hỏi quê tôi ở đâu, mùa Xuân năm nay có về quê không, tôi thường trả lời quê em xa lắm, em không về...
Trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn giới thiệu trong nhà trường nói chung và trường mầm non nói riêng.
Tết Nguyên đán là khoảng thời gian gắn kết thiêng liêng, trẻ em khắp ba miền háo hức đón chờ những trải nghiệm đặc biệt. Mỗi miền có những phong tục Tết độc đáo, tạo nên ký ức tuổi thơ sắc màu.
Tháng Chạp, những cơn gió mùa Đông Bắc liên tiếp ùa về. Gió bấc tái tê ngấm vào từng thớ thịt. Trên cánh đồng làng, vài người nông dân choàng áo mưa che thân, cố gắng cày cuốc chuẩn bị trồng hoa màu. Tết đang đến rất gần, nhưng họ chưa thể nghỉ ngơi, vì giêng, hai rất dài. Cái giáp hạt tháng Ba vẫn luôn ám ảnh những người nông dân quê tôi.
Đưa trò chơi dân gian vào trường học là một phương cách để học sinh gần gũi và 'thấm' dần văn hóa dân tộc...
Kết thúc sứ mệnh của thời bao cấp, kho lương thực của xã được trưng dụng cho sự nghiệp giáo dục. Đó là một khu đất bằng phẳng, rộng mênh mông trong mắt đứa trẻ lên 5. Hai dãy nhà cấp 4, tường vôi, mái ngói rêu phong, xây dựng quay mặt vào nhau.
Yêu nhiều, nhưng mối tình tuổi 17, mối tình đã giúp ông làm nên một 'Dế mèn phiêu lưu ký' không tuổi vẫn là mối tình ông không bao giờ quên. Tô Hoài từng tâm sự: 'Trong các kỷ niệm về cuộc đời, kỷ niệm về tình yêu là lâu bền nhất. Bảy mươi năm mọi thứ đã quên nhưng đường tơ vẫn không đứt'.
Tuổi thơ ai mà chẳng có những lần đuổi bướm, hái hoa, nhón bắt chuồn chuồn làm rộn cả ngày hè.
Được bố mẹ hai bên ủng hộ và ra sức tác hợp, đôi bạn hàng xóm quyết định nên duyên vợ chồng để 'tiện về thăm nhà'.
Những năm còn nhỏ, tôi và các bạn cùng trang lứa trong làng sống cuộc sống lam lũ, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, suốt ngày vất vả trên đồng ruộng cùng cha mẹ. Có thể nói, cuộc sống của chúng tôi hồi cuối những năm 40 và đầu những năm 50, thời kỳ kháng chiến chống Pháp, là vô cùng cực nhọc. Chúng tôi sống tự nhiên và chơi hồn nhiên. Những trò chơi của chúng tôi toàn là những trò chơi của trẻ con ở làng, dễ làm, dễ chơi. Tôi có thể liệt kê ra đây hàng loạt những trò chơi: đánh đáo, đánh dồi, đánh ô (ô ăn quan), đánh khăng, đánh tú lơ khơ, đánh tam cúc, đá bóng bưởi nướng, chơi trò trốn tìm, bắt đom đóm, bắn súng lục làm bằng van xe đạp, bắn 'súng đình đuột', nổ pháo đất, 'bắn pháo hoa', đánh trận giả, trò rồng rắn lên mây, chơi quay (cù), chơi u, nhảy dây, thả diều, cướp cờ, bắn bi, nhảy lò cò,... Tôi xin kể ra đây vài trò chơi như vậy.
Hồi nhỏ đi học, nghỉ hè là thích thú và dễ chịu nhất đối với chúng tôi. Những ngày cuối năm học gần như chủ đề về nghỉ hè 'chiếm sóng' trong mọi cuộc gặp mặt của lũ học trò.
Nếu nhắm mắt lại và nhớ về những kỷ niệm tuổi thơ tôi thì những tia nắng ấm áp sẽ lại chiếu rạng tâm hồn, đưa tôi quay về gốc cây của những ngày xưa cũ.
Chẳng biết mùa hè với người lớn bắt đầu từ khi nào. Có thể là khi cây lá bắt đầu đâm chồi nảy lộc rồi đơm hoa khoe sắc rực rỡ. Hoặc cũng có thể là khi ve kêu râm ran trên tán cây, nắng rót mật vàng ươm và trời nóng như đổ lửa. Mùa hè hay nói đúng với ngôn ngữ của trẻ con là 'kỳ nghỉ hè' bắt đầu từ khi những ngày nghỉ học kéo dài và đám trẻ được đi chơi thỏa thích mà không cần phải học.
Tôi còn nhớ ngôi nhà lợp lá tro có những cột lim đen bóng và mấy ô cửa sổ hình chữ nhật nhìn ra mảnh vườn của bà. Một phần tuổi thơ tôi ở đó cùng với tiếng vi vu của mấy ngọn phi lao giữa xuôi ngược nồm nam, mùi hoa xoan tháng hai thoang thoảng, những bông bí rực vàng trong nắng, trái bầu non treo thong thỏng dưới giàn...
Thấy cô bạn chia sẻ hình ảnh những quả trâm chín đựng trong chiếc nón lá với dòng status 'Tuổi thơ dữ dội', lòng tôi trào dâng bao hoài niệm. Những quả trâm chín tím mọng kia chính là một phần của tuổi thơ tôi.
Tháng Ba đã đi tới những ngày cuối của tháng Ba. Chẳng hiểu vì sao sắp chia tay tháng Ba, lòng tôi cứ thấy xốn xang. Có phải vì tháng Ba ủ lửa trong lòng tôi rất nhiều niềm thương nỗi nhớ?