Sáng 14-10, tại Nhà khách Phố Sen (phường Cao Lãnh), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đồng Tháp phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Tháp tổ chức Hội thảo khoa học góp ý đề tài khoa học xã hội “Nghiên cứu, phát huy giá trị Địa bạ tỉnh Định Tường thời Minh Mạng (1836)” (viết tắt là Đề tài).
VHXQ - Sau hợp nhất, Đà Nẵng sở hữu không gian văn hóa rộng lớn cùng nguồn tư liệu Hán - Nôm phong phú, trải dài qua nhiều thế kỷ. Đây là nguồn sử liệu gốc quan trọng, góp phần nhận diện quá trình hình thành, phát triển vùng đất xứ Quảng. Tuy nhiên, việc thiếu đội ngũ nghiên cứu, đặc biệt là lực lượng kế cận, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản này.
VHXQ - Tại đình làng, chùa chiền, nhà thờ tộc, đền miếu và trong nhiều gia đình ở xứ quảng, một kho tàng Hán - Nôm vẫn được lưu giữ với sắc phong, văn bia, gia phả, địa bạ, hương ước, khế ước, văn tế, hoành phi, câu đối, thư tịch cổ…
VHXQ - Từ những tấm bia đá, chuông đồng, sắc phong, mộc bản trong đình, chùa đến các cuốn gia phả, địa bạ… được lưu giữ trong cộng đồng ở xứ Quảng, thế hệ hôm nay được biết thêm về người xưa, về làng xóm và những đổi thay của một vùng đất. Nếu những tư liệu ấy không được nghiên cứu và tìm hiểu, nhiều câu chuyện trong đó sẽ dần bị quên đi theo năm tháng.
VHXQ - Đối với nhiều gia đình, dòng họ ở xứ Quảng, đạo sắc phong, cuốn gia phả hay tờ khế ước không chỉ là những tư liệu Hán - Nôm quý giá, mà còn là vật gia bảo, gắn liền với tổ tiên, nguồn cội và ký ức của mỗi dòng tộc. Bằng sự trân trọng và ý thức gìn giữ, bao thế hệ đã bảo quản, trao truyền những di sản ấy, góp phần lưu giữ một phần ký ức lịch sử, văn hóa của quê hương.
VHXQ - Từ địa bạ, gia phả, bia ký đến sắc phong, hương ước. . . mỗi dòng chữ cổ đều mở ra một góc diện mạo xứ Quảng: địa danh, dân cư, sự kiện, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng. Tư liệu xưa kể lại hành trình mở cõi, dựng làng, giao thương và bảo lưu hồn cốt văn hóa qua nhiều thế kỷ.
VHXQ - Trên mảnh đất xứ Quảng, di sản Hán - Nôm còn hiện diện khá nhiều tại các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng cũng như trong nhiều gia đình. Nhưng thời gian, khí hậu khắc nghiệt, đô thị hóa và nhất là thế hệ những người biết chữ đang ngày càng dần ít đi đã khiến nhiều tư liệu dần xuống cấp và mất mát.
VHXQ - Địa bạ xứ quảng không chỉ là những trang sổ cũ ghi chép ruộng đất, dân đinh mà còn lưu giữ diện mạo kinh tế, văn hóa và hệ thống địa danh của một vùng đất qua nhiều thế kỷ. Nhưng trước tốc độ đô thị hóa và sự xuống cấp của tư liệu, những di sản ấy đang đứng trước nguy cơ thất truyền.
Trong bối cảnh đất nước đặt ra yêu cầu ngày càng cao về đổi mới mô hình phát triển và nâng cao chất lượng nguồn lực, vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học càng trở nên rõ nét.
Trong di sản Phật giáo Sài Gòn – Gia Định, bức hoành phi “Quốc Ân Khải Tường tự” là một hiện vật đặc biệt. Khác với các công bố trước đây vốn chỉ tập trung vào nội dung chính, bài viết này hướng đến việc khảo sát chi tiết phần lạc khoản.
HNN - Theo thời gian và dưới tác động của khí hậu, nhiều sắc phong, thư tịch Hán Nôm, địa bạ lưu giữ tại Huế đang dần xuống cấp. Công tác tu bổ, phục chế vì thế trở thành một cách gìn giữ những tư liệu quý, để các giá trị lịch sử tiếp tục được lưu truyền.
Trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản tư liệu (DSTL), nguồn nhân lực là yếu tố then chốt. Khi Luật Di sản văn hóa năm 2024 đặt ra những yêu cầu mới về nhận diện, bảo quản và số hóa, việc xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao càng trở thành điều kiện quyết định để kho tàng ký ức dân tộc được gìn giữ và lan tỏa bền vững.
Nguồn nhân lực làm công tác di sản tư liệu đang trở thành yếu tố quyết định để những giá trị lịch sử tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát huy.
Nghiên cứu lịch sử, văn hóa là việc không hề dễ dàng. Điều đáng trân trọng hiện nay là vẫn có không ít người trẻ chọn dấn thân theo con đường này nhằm không ngừng duy trì và phát huy các giá trị truyền thống quý báu của cha ông.
Mới đây, UBND tỉnh Gia Lai ban hành văn bản về việc rà soát, hệ thống hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu tư liệu Hán - Nôm trên địa bàn tỉnh sau sáp nhập.
Làm thế nào để giữ được tên làng xã xưa khi đặt tên cho thôn, tổ dân phố mới theo chủ trương sáp nhập thôn, tổ dân phố hiện nay được đặt ra. Bởi, tên làng không đơn thuần chỉ để phân biệt giữa làng này với làng khác mà là một địa chỉ văn hóa, lịch sử, nguồn cội, ký ức, niềm tự hào của các thành viên sinh ra từ cộng đồng làng, là gạch nối giữa quá khứ với hiện tại và cả tương lai.
Vị mặn trên đất Quảng, không chỉ đọng lại qua những địa danh như Diêm Điền, Nại Hiên, Lỗ Giáng - những nơi lưu dấu nghề muối xưa, mà còn thấm trong một sản vật quý, từng được nhiều thư tịch cổ ghi nhận.
Thác bản văn bia chùa Phổ Quang còn lưu giữ đã góp phần phục dựng diện mạo lịch sử - văn hóa của làng Thanh Châu xưa (nay thuộc phường Hội An Đông, thành phố Đà Nẵng). Từ tư liệu này, chùa Phổ Quang tuy không còn dấu tích kiến trúc nhưng ký ức lịch sử hiện lên như một minh chứng sinh động cho đời sống tín ngưỡng và quá trình khai phá, phát triển của cư dân địa phương qua nhiều thế kỷ.
HNN - Huế là vùng đất mang dấu ấn của thời di dân mở nước cách đây hơn 700 năm của cư dân Thuận Hóa xưa. Rất ít tài liệu cho biết về thời điểm di dân và việc tổ chức hình thành các làng xã của người Việt nơi đây. Song trong quá trình điền dã, tôi đã tiếp cận được một số tài liệu Hán Nôm cổ ghi chép về sự kiện di dân, mở đất, hình thành làng, xã. Đặc biệt là tờ địa bạ niên hiệu Đại Hòa thứ 9 (1451) thời vua Lê Nhân Tông, được lập cách đây vừa tròn 575 năm.
Thời gian qua, xã Yên Phú đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân và doanh nghiệp trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trên địa bàn.
Ông Trần Đình Ba (Phó giám đốc, Phó tổng biên tập NXB Tổng hợp TP.HCM) cho rằng ngành xuất bản của TP.HCM trong 50 năm qua luôn thể hiện sự năng động, đột phá trong tư duy, nhiều hình mẫu chưa có tiền lệ về xuất bản đã ra đời tại đây.
Nằm bên vùng đầm phá Tam Giang, làng Thủy Lập, xã Quảng Lợi cũ (nay là xã Đan Điền, TP Huế) từ lâu đã nổi tiếng là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, có nhiều đóng góp to lớn trong 2 cuộc kháng chiến chống giặc cứu nước. Đến nay, chính quyền cùng với nhân dân địa phương đang ra sức gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử cách mạng ở vùng quê nơi đây.
Việc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch lấy ý kiến dự thảo Quy chế bảo vệ Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An được xem là bước đi cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, song cần một cách tiếp cận linh hoạt hơn, đặt người dân vào trung tâm của quá trình bảo tồn để quy chế thực sự đi vào đời sống.
VHXQ - Trong số những ngôi đình cổ còn tồn tại ở Hội An ngày nay, đình Để Võng là một di tích tiêu biểu, lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc sắc. Năm 1991, đình Để Võng được công nhận là di tích cấp quốc gia.
VHXQ - Nếu đình làng miền Bắc là 'thành trì' của những luật lệ cổ xưa, ở Huế mang đậm dấu ấn trật tự phong kiến, thì đình làng xứ Quảng là thực thể sống động, nơi lưu giữ những hồ sơ về cuộc khẩn hoang đầy gian khó.
Trong lịch sử nghiên cứu văn hóa Việt Nam đầu thế kỷ 20, sự xuất hiện của các tổ chức học thuật phương Tây đã tạo nên bước ngoặt quan trọng trong việc hệ thống hóa và bảo tồn tư liệu.
Giữa nhịp sống đang đổi thay từng ngày ở Huế, những mái đình làng cổ ở khắp các phường, xã vẫn lặng lẽ tồn tại như những 'kho lưu trữ ký ức' của cộng đồng. Điều làm nên 'linh hồn' của đình làng không chỉ là kiến trúc, đó còn là những thủ từ, bậc cao niên, người giữ sắc phong, gia phả… như giữ chính lịch sử sống của cộng đồng.
Giữa kho tàng bia ký, sắc phong, thần phả còn nằm im trong đình chùa, làng xã, ngành Hán Nôm đang đối diện một nghịch lý: di sản thì mênh mông, nhưng người đọc được di sản ấy ngày càng hiếm. Khi lớp chuyên gia cao tuổi dần rút lui, câu hỏi về nhân lực trẻ trở nên gai góc hơn bao giờ hết.
Xuân Bính Ngọ - Trong dòng chảy hiện đại hóa của Đà Nẵng, có một kho báu thầm lặng đang chờ được đánh thức. Đó là di sản Hán Nôm - những chứng tích bằng chữ viết của tiền nhân.
Giữa lòng đô thị Đà Nẵng, hơn hai thế kỷ qua, đình làng Phước Trường vẫn giữ nguyên vẻ uy nghi và linh thiêng của một mái đình ven biển.
Sáng 28/1, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước tổ chức Lễ ra mắt Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu.
Văn hóa làng xã và dòng họ truyền thống đóng vai trò là 'xương sống' trong cấu trúc xã hội miền Trung, đặc biệt là tại xứ Quảng - vùng đất vốn là địa bàn chiến lược tiên phong trong hành trình mở cõi về phương Nam của dân tộc.
Tiếp nối những kết quả tích cực năm 2025, bước sang năm 2026 ngành VHTT Ninh Bình xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm, sẵn sàng cho những mục tiêu lớn trong kỉ nguyên mới.
Từ những sắc phong, gia phả, văn tế, địa bạ đến hoành phi, câu đối…, di sản Hán Nôm đang lưu giữ trên vùng đất Gia Lai là lớp trầm tích đặc biệt của lịch sử và văn hóa. Việc nhận diện giá trị, gìn giữ kho tư liệu này sẽ gợi mở con đường bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong đời sống.
Sáng 27-12, Trung tâm Lưu trữ lịch sử (Sở Nội vụ tỉnh Gia Lai) tổ chức tọa đàm 'Giải pháp bảo tồn và phát huy di sản Hán Nôm tỉnh Gia Lai'.
Ủy ban nhân dân TP. Huế vừa ban hành kế hoạch sưu tầm, số hóa, bảo quản, phục hồi và phát huy giá trị tư liệu Hán - Nôm giai đoạn 2026 - 2030.
HNN.VN - Trong giai đoạn 2026 - 2030, song song với việc khai thác sẽ phát huy hiệu quả các tài liệu Hán - Nôm đã được sưu tầm; ngoài ra, hướng đến phục vụ nhu cầu nghiên cứu của bạn đọc, học giả và giới chuyên môn trong các lĩnh vực lịch sử, văn hóa, xã hội, kinh tế, chính trị.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, TP. Huế sẽ tiếp tục đẩy mạnh sưu tầm, số hóa và phát huy giá trị tư liệu Hán - Nôm, đặc biệt sẽ ứng dụng công nghệ để phát triển mô hình 'phòng đọc trực tuyến'.
Một làng quê từng khiến cõi mạng xôn xao: chỉ hơn 1.000 nóc nhà mà có tới 63 tiến sĩ và hàng trăm con em thành đạt. Cũng chính nơi ấy, người dân đã đồng lòng viết nên một cuốn 'sử ký' - như một báu vật tinh thần để gìn giữ trầm tích văn hóa, gửi trao cho muôn đời sau.
Một làng quê từng khiến cõi mạng xôn xao: chỉ hơn 1.000 nóc nhà mà có tới 63 tiến sĩ và hàng trăm người thành đạt. Cũng chính nơi ấy, người dân đã đồng lòng viết nên một cuốn 'sử ký' – như một báu vật tinh thần để gìn giữ trầm tích văn hóa, gửi trao cho muôn đời sau.
Ngày 10/9, thông tin từ gia đình Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu cho biết, đã có nhiều đoàn lãnh đạo, trường học, cơ quan, ban ngành địa phương đến thắp hương tưởng niệm Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu nhân dịp chuẩn bị giỗ đầu của ông.
Tối 9/9, tại tư gia nhà nghiên cứu lịch sử Nguyễn Đình Đầu (đường Thủ Khoa Huân, phường Bến Thành, TP.HCM), thay mặt lãnh đạo Thành ủy, bà Trương Thị Bích Hạnh, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM đã đến thắp hương tưởng niệm nhân dịp giỗ đầu của ông.
Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, là tư liệu sản xuất cơ bản, đồng thời là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Ở Việt Nam, trong 80 năm qua, kể từ sau Cách mạng Tháng Tám (năm 1945), quản lý nhà nước về đất đai luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước.
Sáng 27-8, tại Trường THPT Lê Thánh Tông (phường Ayun Pa, tỉnh Gia Lai), Bảo tàng Pleiku khai mạc triển lãm chuyên đề 'Di sản Hán-Nôm trên địa bàn tỉnh Gia Lai'.
Sáng 23-8, tại phường An Khê (tỉnh Gia Lai), Bảo tàng Pleiku khai mạc triển lãm 'Di sản Hán – Nôm trên địa bàn tỉnh Gia Lai'.