Giáo sư Lê Mạnh Thát nói về Đại tạng kinh Việt Nam và tình hình nghiên cứu Phật học tại nước ta

Câu chuyện này được trao đổi cách đây nhiều năm trước, bên lề Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc tại Vương quốc Thái Lan. Bẵng đi và băng ghi âm câu chuyện cũng bị vùi theo các lớp sự kiện, mãi cho đến nay bỗng tìm lại được.

Lễ tưởng niệm Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu nhân 25 năm ngày ngài viên tịch tại tổ đình Từ Đàm

Sáng nay, ngày 26-9 (16-8-Bính Ngọ), tại tổ đình Từ Đàm (P.Thuận Hóa, TP.Huế), Hòa thượng Thích Hải Ấn cùng chư Tăng đã trang nghiêm tổ chức Lễ tưởng niệm 25 năm ngày Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu viên tịch (1921-2001).

Khái quát về bộ Niết-bàn

NSGN - Niết-bàn là một trong năm bộ kinh điển lớn (五大部經) (1) của Phật giáo Đại thừa. Theo sự sắp xếp của Đại Chánh tân tu Đại tạng kinh thì Niết-bàn là bộ thứ 7 trong 28 bộ loại, gồm 23 kinh với độ dài không bằng nhau.

Hiếu hạnh trong ánh sáng Duyên khởi và Vô ngã

Hiếu hạnh trong ánh sáng duyên khởi và vô ngã không chỉ hạn hẹp ở sự báo đáp công ơn cha mẹ, mà còn là quá trình chuyển hóa từ tình cảm tri ân cá nhân đến trí tuệ sâu sắc và lòng từ bi rộng lớn.

Lễ Tự tứ: Thiết chế duy trì sự thanh tịnh và hòa hợp của Tăng-già

NSGN - Lễ Tự tứ (Pāli: Pavāraṇā ; Skt.: Pravāraṇā) là một trong những pháp sự quan trọng nhất của Tăng đoàn được cử hành vào cuối mùa an cư theo quy định của Luật tạng.

Đồng Nai: Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn thăm, sách tấn chư hành giả an cư tại thiền viện Phước Sơn

Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN đã quang lâm thăm, sách tấn chư hành giả an cư kiết hạ Phật lịch 2570 tại thiền viện Phước Sơn (P.Phước Tân, TP.Đồng Nai), vào chiều 12-8 vừa qua.

Chuyện cúng xuất sanh từ kinh điển đến hiện thực

Trong sinh hoạt Thiền môn, mỗi ngày người xuất gia đều dùng cơm trưa ở nhà ăn gọi là trai đường, bằng một nghi thức gọi là cúng quá đường. Nghi thức Cúng quá đường được thực hiện theo truyền thống của từng hệ phái, nên có đôi chút khác biệt.

Mùa an cư cuối cùng của đức Phật

Mùa An cư cuối cùng của đức Phật cho chúng ta cảm nhận về sự lo lắng của Ngài về tương lai của Chính pháp và thế hệ Tăng đoàn Phật giáo trước sự phát triển của xã hội là có cơ sở.

Phân tích hình tượng đức Phật trong kinh điển Nikāya và Hán tạng

Bài viết góp phần hệ thống hóa những đặc điểm cơ bản của hình tượng đức Phật trong hai truyền thống kinh điển, đồng thời làm rõ tiến trình chuyển biến từ cách tiếp cận lịch sử sang cách tiếp cận bản thể trong lịch sử tư tưởng Phật giáo.

Tám pháp trong kinh Đại Điển Tôn (DN 19): Khảo sát dưới góc nhìn giáo lý vô ngã

Dưới góc nhìn vô ngã, tám pháp không chỉ là tiêu chuẩn đạo đức mà còn là lộ trình thực hành giúp chuyển hóa ngã chấp để tháo gỡ sự chấp thủ một cái tôi và thiết lập trí tuệ thấy biết chân lý.

Hình tượng Đức Phật đản sanh trong nghệ thuật các truyền thống Phật giáo

Thái tử Tất-đạt-đa đản sanh trong vườn Lâm-tỳ-ni là một sự kiện hy hữu, về sau thường được cung kính gọi là ngày Phật đản.

Mười lợi ích an cư

An cư ba tháng mùa mưa là một truyền thống cao đẹp của cộng đồng Tăng lữ Phật giáo. Theo kinh Điển Tôn thuộc Trường A-hàm , ba tháng mùa mưa là thời gian thích hợp nhất cho sự tu tập, hạ thủ công phu để có được những tiến bộ tâm linh, chứng đắc Thánh quả.

Từ các vị quỷ thần trong kinh Trường A-hàm đến chư thiên và dạ-xoa trong kinh Tương Ưng bộ

NSGN - Một trong những phương cách xác định đâu là lời dạy của chính Đức Phật, đó là cần phải đem đoạn kinh đó so sánh với Kinh, tham chiếu với Luật. Nếu như chúng phù hợp với Kinh và đúng theo Luật thì nên theo đó mà phụng hành.

Chatbot NORBU và vấn đề về tính xác thực trong truyền tải giáo pháp bằng AI

Trong Hội nghị Thượng đỉnh Phật giáo Toàn cầu lần thứ 2, diễn ra tại New Delhi, Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Du lịch Ấn Độ Shri Gajendra Singh Shekhawat đã dành thời gian đặc biệt giới thiệu về NORBU, một chatbot được xây dựng từ những giá trị nền tảng của Phật giáo.

Sự kiện Phật Thành Đạo: Tư liệu kinh điển, giá trị triết học và nhận thức luận Phật giáo

Việc nghiên cứu nghiêm túc sự kiện Phật thành đạo không chỉ cho thấy Phật giáo với bản chất trí tuệ vốn có, mà còn định hướng, gợi mở đúng đắn cho nghiên cứu và thực hành Phật học trong xã hội đương đại.

Kỹ năng diễn giảng phật pháp thời hiện đại

Giảng sư muốn có thành tựu, nên thường xuyên công phu tu tập thực hành giáo pháp, tìm tòi học hỏi một cách nghiêm túc, thân cận những bậc minh sư, trí giả, học hỏi những điều mình chưa nghe, chưa biết, chưa thông.

Giáo dục hoằng pháp Phật giáo trong thời đại mới

Hoằng pháp Phật giáo trong thời đại mới là một cuộc cách mạng tâm linh thầm lặng nhưng sâu sắc. Thành công hay không, then chốt nằm ở việc người hoằng pháp có thể thực sự noi gương đức Phật

Huế: Tưởng niệm húy nhật Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu - bậc Thầy của nhiều thế hệ Tăng Ni

Sáng nay, ngày 7-10 (16-8-Ất Tỵ), tại tổ đình Từ Đàm (P.Thuận Hóa, TP.Huế), Hòa thượng Thích Hải Ấn cùng chư Tăng đã trang nghiêm tổ chức Lễ húy nhật Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu (1921-2001).

Vì không hiếu kính nên thiếu phước

Người học Phật đều biết rõ, không ai có thể chọn cho mình cha mẹ, anh chị em và gia cảnh, nơi mình sẽ sinh ra. Nhân loại có nhiều cách thức lý giải khác nhau về sự việc này.

Hà Nội: Lễ tạ pháp khóa An cư kiết hạ Phật lịch 2569 tại trường hạ Quán Sứ

Sáng nay, 29-8, Tăng chúng trường hạ tùng lâm Quán Sứ (Hà Nội) đã tổ chức Lễ tạ pháp khóa An cư kiết hạ Phật lịch 2569.

Vu Lan báo hiếu - gieo hạt từ tâm

Cha mẹ có thể già đi theo năm tháng, nhưng hiếu tâm trong ta nếu được nuôi dưỡng sẽ không bao giờ cạn.

Hồi hướng công đức phước báo sinh thiên

Tái sinh về các cõi trời là một phước báo lớn. Trong giáo pháp của Đức Phật có Thiên thừa, tức những pháp tu thành tựu phước báo để tái sinh cõi trời, nhất là những cõi trời Dục giới. Tu tập mười điều thiện (mười nghiệp của thân, khẩu, ý đều thiện lành) là những nhân hạnh căn bản.

Tư tưởng Phật giáo Đại thừa từ thế kỷ I đến thế kỷ XV

NSGN - Vào khoảng thế kỷ thứ I đến thế kỷ II CN, Phật giáo Đại thừa đã chứng kiến một sự nở rộ về mặt kinh điển, phản ánh qua sự xuất hiện của nhiều tác phẩm có chiều sâu tư tưởng và phong cách biểu đạt đặc thù.

Trưởng lão Hòa thượng Thích Minh Chơn sách tấn chư Tăng an cư tại chùa Giác Nguyên (TP.HCM)

Sáng nay, 30-6-Ất Tỵ, nhân kỳ Bố-tát của chư Tăng trường hạ chùa Giác Nguyên (xã Xuân Thới Sơn, TP.HCM), Trưởng lão Hòa thượng Thích Minh Chơn, Thành viên Hội đồng Chứng minh, Chứng minh Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM đã quang lâm và sách tấn đến hành giả an cư tại đây.

Phật dạy giữ thân không bệnh để tu

NSGN - Bài này được viết với chủ đề ghi lời Đức Phật dạy rằng hãy giữ thân không bệnh, để có thể học và tu pháp giải thoát. Bài này được viết để làm tư lương cho tất cả những người con Phật khắp thế giới, trong mọi hoàn cảnh.

Bạn đọc gửi 5 câu hỏi về 'hôn nhân, gia đình'

Hôn nhân không phải là chướng ngại cho sự tu tập, mà chính là nơi chốn để thực hành từ bi, nhẫn nhục, và chính niệm. Phật giáo không đòi hỏi rút lui khỏi đời sống, mà mời gọi ta sống sâu sắc hơn trong từng mối quan hệ, bắt đầu từ chính gia đình mình.

Lịch sử Phật giáo: Hành trình truyền thừa và chuyển giao qua 25 thế kỷ

Từ cội nguồn Ấn Độ đến khắp châu Á, lịch sử Phật giáo hiện lên vừa nhất quán vừa đa dạng trong khảo cứu cô đọng của học giả người Anh Andrew Skilton.

Xá-lợi Đức Phật: Từ lòng đất đến hàng triệu con tim

Khi một mảnh xá-lợi được an trí nơi phòng trưng bày, đó không đơn thuần là việc đặt một di vật vào lồng kính, mà đã mở ra một không gian cho tâm hồn người đối diện được lắng xuống và chạm vào điều thiêng liêng vượt ngoài ngôn từ.

Tinh tấn để hạnh phúc

Một trong những mong ước của con người là có cuộc sống hạnh phúc. Tuy nhiên không phải ai cũng đạt được điều này. Bởi hạnh phúc là một thực tại rất khó nắm bắt, do đó con đường hay cách thức để có được hạnh phúc cũng hết sức trừu tượng, đa dạng và khác biệt.

Hủy báng Như Lai

Hủy báng Như Lai là những sự kiện từng xảy ra trong cuộc đời Đức Phật. Những người có oán thù (hoàng hậu Magandiya vợ vua Udena), ngoại đạo ghét ganh (nàng Ciñcā)… từng xúc phạm, hủy báng, mạ lỵ Ngài.

Nghiệp thực sự là gì?

Nghiệp không phải là một sự trừng phạt hay một bản án cố định mà là hệ quả của nhân duyên

Tỳ-kheo-ni thời Đức Phật

Sau mùa an cư thứ năm tại Vesāli, Đức Phật cho phép Di mẫu Gotami cùng 500 người nữ dòng họ Sākiya và Koliya xuất gia. Bát kỉnh pháp là giới điều đầu tiên của các Tỳ-kheo-ni.

Khái niệm hiếu của Phật giáo ở nơi ngữ cảnh dịch thuật kinh điển sang Hán ngữ thời kỳ đầu

NSGN - Max Weber, trong thảo luận của mình về tôn giáo ở Trung Quốc, đã chỉ ra rằng ở nơi ngữ cảnh của chế độ phong kiến Trung Quốc, hiếu thảo là 'đức tính tuyệt đối quan trọng', 'đức tính mà từ đó tất cả những đức tính khác sinh ra' và 'nghĩa vụ quan trọng nhất của hệ thống quan liêu'(Weber 1951, tr.157-58).

Sinh từ đâu đến, chết sẽ về đâu?

Hầu hết mọi người đều mơ hồ bước vào cõi đời này. Trải qua thời gian học tập và xây dựng cuộc sống, giật mình chợt thấy tóc đã điểm bạc, sức lực không còn dồi dào, toàn thân hiện rõ những dấu vết của thời gian.

Hạt đậu Phật là đậu gì?

NSGN - Trong tác phẩm Ích bộ phương vật lược ký (益部方物畧記) của nhà văn, nhà sử học thời Bắc Tống 北宋 (960-1127), tên là Tống Kỳ 宋祁 (998-1061), đã ghi nhận về một loại đậu, gọi là Đậu Phật (Phật đậu, 佛豆)1.

Có hay không bậc A-la-hán thoái pháp?

NSGN - Căn cứ theo lộ trình tu tập như Phật đã dạy, một Tỳ-kheo khi chưa giải thoát hoàn toàn thì việc thoái thất có thể diễn ra. Tuy nhiên, khi vị ấy đạt đến giải thoát hoàn toàn viên mãn, đã đạt đến bất động, thì không còn bất kỳ một sự thoái thất nào.

Chuyển thể và truyền thừa nội dung Kinh A Hàm đến thanh thiếu niên

Việc chuyển thể các câu chuyện từ Tạp A Hàm kinh thành tác phẩm văn học thiếu nhi không chỉ là một cách tiếp cận sáng tạo mà còn mang lại hiệu quả lớn trong việc truyền bá phật pháp.

Tư tưởng 'không sát sinh' trong Tứ bộ A hàm kinh

Sự sống vô cùng quý giá, bất kể là ai, tôn giáo nào, xã hội nào và quốc gia nào. Mọi người mọi loại dù là hữu tình hay vô tình luôn luôn tôn trọng sự sống, bất cứ sự sống nào, từ sự sống của côn trùng cho đến sự sống của cỏ cây.

Nhân sinh như mộng theo tư tưởng Kinh Trường A Hàm

Phật giáo cho rằng, không ai có một bản ngã thường hằng. Thân xác con người được tạo thành bởi sự giả hợp của tứ đại (địa, thủy, hỏa, phong), khi chết đi thân tứ đại lại hoàn trả về cho tứ đại.

Thiền sư Tính Tuyền và vai trò thỉnh Tam tạng kinh điển Phật giáo thời Hậu Lê

Phật giáo thời Hậu Lê có thiền sư Tính Tuyền (1711 - 1780) không ngại gian nan sang núi Đỉnh Hồ, chùa Khánh Vân Trung Quốc thỉnh Kinh-Luật về nước để truyền bá, hoằng dương Phật pháp lợi ích quần sinh.

Lợi dưỡng với người xuất gia

Người xuất gia mang trên mình một hoài bão lớn là hướng tâm đến giải thoát tự thân và giúp người khác giải thoát. Người xuất gia dấn thân trên đường đạo nguyện trau dồi công đức, làm lợi mình và lợi người.

Huế: Tưởng niệm Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu (1921-2001) tại tổ đình Từ Đàm

Sáng nay, ngày 18-9 (16-8-Giáp Thìn), tại tổ đình Từ Đàm (P.Trường An, TP.Huế), Hòa thượng Thích Hải Ấn cùng chư Tăng đã trang nghiêm tổ chức Lễ húy nhật Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu (1921-2001).

Năm thứ báu khó có được ở đời

Phái đoàn các vị Lệ-xa ở Tỳ-xá-ly khi đi đến Đức Phật đang ngự trong vườn xoài Am-bà-bà-lê được xem như biểu tượng của sự xa hoa, sang trọng, quý phái bậc nhất đương thời. Thậm chí Thế Tôn còn ví họ như 'chư Thiên Đao-lợi khi đi dạo công viên, thì uy nghi và sự trang sức cũng không khác đoàn người đó mấy'.

Đầu đà và khổ hạnh

Đầu-đà, tiếng Phạn và Pāli cùng viết dhūta, nguyên nghĩa là rũ sạch bụi bẩn phiền não, còn đọc là đỗ-đồ, đỗ-đa, đầu-đa, thâu-đa… dịch ý là từ bỏ sự tham muốn và dính mắc vào ba thứ áo quần, ăn uống và chỗ ở để tu luyện thân tâm, cũng gọi là hạnh đầu-đà, sự đầu-đà, công đức đầu-đà (dhūta-gunạ).

Bậc thượng nhân

Thượng nhân có nghĩa thường là người bậc trên, vị bề trên. Như thế nào gọi là trên? Vấn đề này tùy thuộc vào quan niệm của mỗi người và một nhóm người. Trong Phật pháp, thượng nhân chỉ cho những bậc hơn người, là những bậc chân tu, thiện trí thực hành phạm hạnh và chứng đạt tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Viện Nghiên cứu Phật học VN sơ kết hoạt động Phật sự 6 tháng đầu năm 2024

Sáng 28-6, tại thiền viện Vạn Hạnh (Q.Phú Nhuận, TP.HCM), Viện Nghiên cứu Phật học VN tổ chức Hội nghị sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm và triển khai nhiều Phật sự trong 6 tháng cuối năm 2024.

Khái quát về nguồn gốc kinh A-hàm

Kinh điển A-hàm là kinh điển có hình thái nguyên thủy nhất. Trên phương diện Văn học sử, người ta tìm thấy ở đây hình ảnh sống động nhất và chân thật nhất về cuộc đời Đức Phật và giáo đoàn Phật giáo ngày xưa. Do không được tiếp cận với các văn bản cổ cũng như các bản Pàli, một số hệ tư tưởng Bắc truyền từ lâu đã xem nhẹ Kinh A-hàm. Tất nhiên về mặt Tư tưởng sử, họ không tìm thấy những quan niệm như Phật tính, Tam thân v.v... trong kinh điển Nguyên Thủy, nhưng phương pháp mà Phật chỉ dạy để liễu sinh thoát tử, chứng nhập Niết-bàn thì không thể không nghiên cứu trong Kinh A-hàm mà có thể tìm hiểu chính xác được. Do vậy, sự tìm tòi, đối chiếu, phân loại cũng như hiệu đính các bản kinh của một số học giả và danh tăng cận đại là việc làm vô cùng ý nghĩa.