Nền giáo dục nữ giới trong Phật giáo: Từ kinh văn cổ đến sự phục hưng thời hiện đại

Sự giáo dục dành cho phụ nữ được đề cập trong các văn bản cổ đại của Phật giáo là vô cùng hạn chế. Gần như không có bằng chứng rõ ràng hoặc ghi chép cụ thể về việc họ được giáo dục bài bản, dù là trong gia đình hay trong các môi trường học tập chính thức.

Học hạnh tri ân báo ân từ Đức Thế Tôn

NSGN - Sau khi Đức Thế Tôn thành đạo dưới cây Bồ-đề, Ngài nhìn chăm chú không nháy mắt để tri ân cây Bồ-đề đã từng che nắng mưa cho Ngài trong thời gian chiến đấu ác ma (māra), thành Bậc Chánh giác.

Ý nghĩa của an cư mùa mưa trong Phật giáo

Đức Phật Gautama đã giác ngộ trong khi đang thiền định dưới cội bồ-đề ở Bodh Gaya, Ấn Độ. Hai tháng sau, Đức Phật đã thuyết giảng bài pháp đầu tiên cho năm người bạn đồng tu khổ hạnh trước đây tại Vườn Nai ở Isipathana. Vài ngày sau, cả năm người đều đạt Thánh quả A-la-hán và họ trở thành những đệ tử đầu tiên.

Minh và vô minh

Minh trong đạo Phật là tuệ giác, thấy biết như thật về vạn pháp. Khi thành đạo, Đức Phật chứng Tam minh (Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh). Các bậc Thánh A-la-hán chứng đạo thì vô minh diệt và minh sinh.

Tìm hiểu pháp độc cư trong một số kinh điển Phật giáo Nguyên thủy

Pháp độc cư trong Phật giáo Nguyên thủy không chỉ là lựa chọn mang tính ẩn tu, mà là con đường thiết yếu để phát triển định tuệ và đi đến giải thoát.

Hai tháng tọa thiền

NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật trú tại rừng Nhất-xa-năng-già-la (2) .

Đức Phật trao gia tài cho người con trai duy nhất ra sao?

Sau nhiều năm rời nhà tìm đạo giải thoát, Đức Phật trở về kinh thành Ca Tỳ La Vệ thăm gia đình, con trai 7 tuổi của ngài là La Hầu La xin cha trao gia tài cho mình.

Vì sao ban đầu Đức Phật không cho phụ nữ xuất gia?

Trước khi trở thành vị tỳ kheo ni đầu tiên, kế mẫu của Đức Phật 3 lần thỉnh cầu ngài cho phụ nữ xuất gia nhưng đều bị cự tuyệt; vì sao ngài lại từ chối?

Cuộc sống của vợ và con trai Đức Phật sau khi ngài xuất gia

Trong nhiều bản kinh, La Hầu La - con trai Phật Thích Ca - được Đức Thế tôn ngợi khen là người khiêm tốn, nhẫn nhục và biết tự phản tỉnh.

Đức Phật đản sinh: con người giác ngộ trong chúng sinh đản sinh

Sự kiện Đức Phật đản sinh vào thế giới loài người được ghi nhận là một sự kiện đặc biệt hy hữu trong lịch sử nhân loại.

Cày ruộng

NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật du hóa trong nhân gian ở nước Câu-tát-la rồi dần đi đến thôn Nhất-na-la, 2 trú trong rừng Nhất-na-la.

13 pháp đầu-đà và cách thức thực hành

Rất lâu trước thời Đức Phật đã có những phương pháp tu khổ hạnh khác nhau. Những người chấp nhận những phương pháp tu khổ hạnh này tin rằng chúng có thể giúp họ giải thoát khổ đau.

13 pháp đầu-đà và cách thức thực hành

NSGN - Rất lâu trước thời Đức Phật đã có những phương pháp tu khổ hạnh khác nhau. Những người chấp nhận những phương pháp tu khổ hạnh này tin rằng chúng có thể giúp họ giải thoát khổ đau.

Tam độc như cây có nhựa

Người đã hoàn toàn đoạn tận thì đối tượng nào cũng thế, bình đẳng như nhau, như cái cây đã khô héo, chặt nhỏ, chặt nhiều hay chặt đứt, chặt bằng cái gì cũng như nhau, cũng không tìm được ra nhựa cây.

Cảm niệm ngày đức Phật nhập Niết bàn

Đức Phật không còn ở thế gian, nhưng ánh sáng Chính pháp vẫn luôn rạng ngời.

Cuộc sống người tu

NSGN - Tại sao Đức Phật trở nên mệt mỏi với thế gian?

Tỳ-kheo-ni thời Đức Phật

Sau mùa an cư thứ năm tại Vesāli, Đức Phật cho phép Di mẫu Gotami cùng 500 người nữ dòng họ Sākiya và Koliya xuất gia. Bát kỉnh pháp là giới điều đầu tiên của các Tỳ-kheo-ni.

Chùa Đại Giác - biểu tượng cho sự hồi sinh của Phật giáo trên vùng đất Quảng Bình

Chùa Đại Giác tọa lạc tại P.Đức Ninh Đông, TP.Đồng Hới, Quảng Bình, là ngôi tự viện lớn nhất tỉnh với diện tích 12.000m². Nằm giữa lòng thành phố, chùa không chỉ là trung tâm sinh hoạt Phật giáo quan trọng của tỉnh Quảng Bình mà còn là biểu tượng cho sự hồi sinh mạnh mẽ của Phật giáo nơi đây.

Tu giải thoát: Bố thí, cúng dường...

NSGN - Bố thí và cúng dường là một trong những hạnh đầu tiên để làm cho cõi đời này tốt đẹp hơn, và là những bước đi đầu tiên của Phật tử trên con đường giải thoát. Suốt cuộc đời Đức Phật, Ngài đã sống bằng phẩm vật cúng dường.

Đức Phật dạy 'Vô tâm là đạo'

NSGN - Chúng ta thường nghe nói rằng thiền Tổ sư là dạy pháp vô niệm, vô tâm. Cách diễn tả như thế có vẻ như để làm nổi bật hai ý chỉ khác nhau, rằng thiền do Như Lai dạy chủ yếu là niệm thân, niệm thọ, niệm tâm, niệm pháp… trong khi thiền do các vị Tổ sư Trung Hoa và Việt Nam dạy chủ yếu là vô niệm, vô tâm.

Cuộc đời Tôn giả Ānanda qua kinh tạng Nikāya

NSGN - Trong số những đệ tử ưu tú của Đức Phật, Tôn giả Ānanda là người có những đức tính cao thượng và ngài đã để lại nhiều cống hiến lớn lao cho việc truyền thừa đạo pháp đến với nhân loại.

Hạnh phúc từ việc hành thiện, gieo duyên lành

Hành thiện và gieo duyên lành không chỉ giúp tích lũy công đức mà còn chuyển hóa khổ đau, đưa con người đến sự an lạc.

Cuộc đời Tôn giả Đại Ca-diếp (Mahā Kassapa) - bậc thực hành hạnh đầu-đà qua kinh tạng Nikāya

NSGN - Sau khi giác ngộ, Đức Phật đã du hóa khắp lưu vực sông Hằng. Không phân biệt giới tính, giai cấp trong xã hội, hễ ai có duyên Ngài đều hóa độ.

Khi đá biết cười - Nghệ thuật và tâm linh tại chùa Otagi Nenbutsu-ji

Nằm giữa những ngọn đồi xanh mướt phía tây Kyoto, chùa Otagi Nenbutsu-ji nổi bật không chỉ bởi bề dày lịch sử mà còn bởi nghệ thuật độc đáo và ý nghĩa sâu sắc của các hình tượng.

Tôn kính Đức Phật

Đức Phật là một bậc vô song, trải qua hơn 2.500 năm và mãi về sau , mọi người, đều thể hiện lòng tôn kính: lễ lạy, cúi đầu, tụng niệm, xưng tán hồng danh Phật… và nhập tâm Phật. Phần đông Phật tử đều có không gian thờ Phật trong nhà.

Sống với sơ tâm Như thị

NSGN - Nói sơ tâm là nói về tâm của người mới học, tâm đơn sơ, tâm như hài nhi trẻ nhỏ, tâm rất mực hồn nhiên, chưa có chút gì là chữ nghĩa dày đặc, không chút gì là kiến thức uyên bác.

Có hay không bậc A-la-hán thoái pháp?

NSGN - Căn cứ theo lộ trình tu tập như Phật đã dạy, một Tỳ-kheo khi chưa giải thoát hoàn toàn thì việc thoái thất có thể diễn ra. Tuy nhiên, khi vị ấy đạt đến giải thoát hoàn toàn viên mãn, đã đạt đến bất động, thì không còn bất kỳ một sự thoái thất nào.

Không thu nhiếp oai nghi

Cuộc sống của người tu cũng đi, đứng, uống, ăn, ngồi, nằm… giống như bao người. Chỉ khác là, người tu thường phát huy chánh niệm, biết rõ những việc đang làm.

Đức Phật dạy lìa xan tham

NSGN - Chữ 'xan tham' là cách dịch của Thầy Minh Châu, với chữ xan là keo kiệt, và tham là tham muốn. Cả hai chữ xan và tham đều có nghĩa gần nhau, đều là chấp có cái gì là 'ta' và 'của ta' và 'muốn gì cho ta'.

Câu chuyện Aṅgulimala và bài học nhân văn từ bỏ sát sinh

Muôn loài đều mong hạnh phúc, muôn loài đều tránh khổ đau. Trong ý thức sống, con người muôn thuở không ngừng tìm kiếm hạnh phúc, chối bỏ khổ đau

Những dấu hiệu để nhận biết bậc Thánh tăng

Luật tạng Phật giáo quy định, người tu bình thường hoặc có chút thần thông rồi tự huyễn đã chứng Thánh, tuyên bố mình đã đắc đạo thì mắc tội đại vọng ngữ. Hoặc người ấy dù không tuyên bố nhưng được thế gian tung hô là Phật, là A-la-hán nếu không cải chính, lại thầm tự mãn cũng mắc trọng tội.

Giáo sư Cao Huy Thuần viết về Sư bà Diệu Không

Mỗi lần nghĩ đến Sư bà Diệu Không, tôi lại liên tưởng đến bà Gotami, di mẫu của Đức Phật, vừa là mẹ nuôi vừa là Ni thánh. Tôi biết, nếu Sư bà đang ở đâu đó mà nghe tôi nói thế này, Sư bà sẽ quở tôi là phạm thượng. Nhưng tôi đành chịu tội bất kính vì nhiều lý do.

Khái niệm siêu thoát trong Phật giáo

NSGN - Sống chết là quy luật, là sự thật trên cõi đời này. Hầu hết các tôn giáo tồn tại trên thế giới đều đề cập đến vấn đề sau khi chết. Tùy theo quan điểm của mỗi tôn giáo, vấn đề sau khi chết được trình bày khác nhau.

Thế giới Phật

Đức Phật nói con người chỉ thấy Phật là con người, chư thiên thấy Phật là chư thiên, hàng Nhị thừa thấy Phật là Nhị thừa, Bồ-tát thấy Phật là Bồ-tát, Phật mới thấy Phật là Phật. Đây là cách thấy khác nhau, cách hiểu khác nhau.

Bồ-tát sơ phát tâm theo kinh Pháp hoa

Kinh Pháp hoa, còn gọi là giáo Bồ-tát pháp, tuy nhiên phần nhiều người ta cứ lầm là Bồ-tát ở trong Tam thừa và Tam thừa là Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát hoàn toàn độc lập, khác nhau. Nhưng kinh Pháp hoa gọi là Bồ-tát Nhứt thừa, có một thừa thôi, không phải ba thừa.

Đối chiếu một vài điểm trong Milindapañha Pāli và kinh Na-tiên Tỳ-kheo Hán ngữ

NSGN - Nhiều học giả nghĩ rằng Milindapañha Pāli và kinh Na-tiên Tỳ-kheo Hán ngữ xuất phát từ cùng một nguồn vì chúng cho thấy có nhiều điểm chung.

Tri sự làm sai bị tổn phước

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên (Mahāmoggallāna) là bậc A-la-hán thần thông đệ nhất trong mười Đại đệ tử của Đức Phật. Nhờ thần thông quảng đại nên Tôn giả thấy biết nhiều chuyện mà người phàm chẳng thấy bao giờ.

Khổ vui bắt nguồn từ thấy biết

Tùy thuộc vào nhiều nguyên nhân để định hình nhận thức, cái thấy biết của mỗi người. Nếu nhận thức đúng sẽ hành động đúng và dẫn đến kết quả tích cực, an vui và ngược lại.

Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng: 'Giữ tâm thanh tịnh trong cảnh động loạn'

Mùa hạ năm nay (2024), ở ngoài cuộc đời có nhiều biến động làm cho Tăng Ni, Phật tử quan tâm. Thiết nghĩ trên bước đường tu, quý vị cố gắng giữ tâm thanh tịnh trong hoàn cảnh động loạn, như vậy là người thực tu.

Các ngày lễ quan trọng trong truyền thống Phật giáo Nguyên thủy

Đa số Phật tử đều quen thuộc với các ngày lễ trong truyền thống Phật giáo Đại thừa (Mahayana). Dưới đây là tóm lược các ngày lễ chính trong truyền thống Phật giáo Nguyên thủy (Theravada).

Một vài câu hỏi phổ biến về 'Phật'

Xuyên suốt trọn bộ kinh Nguyên thủy, đức Phật Thích ca Mâu ni chưa một lần nào nói rằng có bao nhiêu vị Phật quá khứ, có số lượng bao nhiêu vị Phật hiện tại, cũng như tương lai.

Sự thành lập Giáo đoàn Ni Phật giáo

Hơn hai nghìn năm Giáo đoàn Ni có mặt trên thế gian này, dù trải qua bao biến cố trong những giai đoạn thăng trầm của lịch sử, nhưng những nữ tu sĩ Phật giáo vẫn luôn thể hiện khả năng xuất sắc của giới nữ trong tu tập, hộ quốc an dân và phát triển đạo pháp...

Khi ma quỷ lộng hành

Chuyện người tu hành bị ma quỷ nhiễu hại xưa nay không phải là hiếm. Những bậc Thánh tăng còn bị làm hại huống gì phàm tăng. Tôn giả Xá-lợi-phất là bậc Thánh A-la-hán, vị Tướng quân Chánh pháp mà còn bị quỷ ma nhiễu hại thì chúng ta đang tập tu nếu có kẻ phá hoại cũng là chuyện thường tình.

Ý nghĩa thí dụ lương y trong kinh Pháp hoa

Phẩm Như Lai thọ lượng thứ 16, kinh Pháp hoa , Đức Phật đưa thí dụ ông lương y chữa bệnh cho các cuồng tử, Ngài bảo rằng các cuồng tử này uống lầm thuốc độc làm mất bản tâm. Chúng ta suy nghĩ sâu hơn để xem Đức Phật muốn nói gì.

Khổ vui bắt nguồn từ thấy biết

Thấy biết là phạm trù nhận thức của con người. Sự thấy biết rất đa dạng, nhiều cấp độ, có thể đúng hoặc sai; có thể đúng với chân lý quy ước nhưng chưa đúng với chân lý khách quan, tuyệt đối. Tùy thuộc vào nhiều nguyên nhân để định hình nhận thức, cái thấy biết của mỗi người.

Tạp tu và chuyên tu

GN - Có quan niệm cho rằng, người tu pháp môn Tịnh độ mà đọc tụng, nghiên cứu kinh điển, học tập giáo pháp ngoài các kinh Tịnh độ, và hành thiện tu phước (làm các việc cúng dường, bố thí-từ thiện) là tạp tu; chỉ niệm danh hiệu Đức Phật A Di Đà là đủ, đó gọi là chuyên tu.

Soi gương Chánh pháp

Pháp thoại dưới đây Đức Phật dùng hình ảnh gương Pháp (Pháp kính) để khi soi vào vị đệ tử Phật biết chỗ thọ sinh. Tùy theo hạnh nghiệp của mỗi người mà có thể trôi lăn trong lục đạo hay dự phần vào các quả Thánh.

Qua sông thì bỏ bè

Người học Phật rất quen thuộc với ảnh dụ qua sông rồi thì bỏ ngay chiếc bè. Mục tiêu là qua sông, chiếc bè chỉ là phương tiện, đến bờ kia rồi thì chiếc bè để dành cho người khác.

Đức Phật quán nhân duyên giáo hóa năm ẩn sĩ Kiều Trần Như

Phật giáo Nguyên thủy đương nhiên là cái gốc của Phật giáo. Tuy nhiên, điều quan trọng là chúng ta cần phải hiểu và áp dụng trong cuộc sống. Nếu chỉ hiểu lý thuyết, không suy nghĩ sâu sắc và không áp dụng trong việc tu hành của mình chắc chắn không được kết quả tốt đẹp.

Duy tuệ thị nghiệp

Nhờ chư Phật hộ niệm và các Bồ-tát, Thánh tăng, Hộ pháp hộ trì, Học viện chúng ta đã vượt qua những khó khăn và tồn tại, phát triển đến năm nay là khóa an cư tập trung lần thứ chín.