Dòng dầu qua Hormuz phục hồi chưa bảo đảm Mỹ đạt mục tiêu chiến tranh, khi Iran vẫn có thể tiếp tục đối đầu bất chấp sức ép kinh tế.
Sau gần 50 năm trừng phạt hầu hết lĩnh vực chủ chốt của Iran, Mỹ gần như không còn mục tiêu mới. Muốn gia tăng sức ép, Washington sẽ phải nhắm đến các đối tác lớn của Tehran, đặc biệt là Trung Quốc...
Bế tắc trong nỗ lực buộc Iran khuất phục khiến Tổng thống Donald Trump gia tăng sức ép, thậm chí chỉ trích Oman và các đồng minh từng đóng vai trò trung gian hòa giải.
Sau nhiều tuần tìm cách đưa Iran trở lại bàn đàm phán không thành, ngày 19-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu các đặc phái viên hàng đầu tạm dừng đàm phán với Iran.
Sau 60 ngày kể từ khi Mỹ và Iran thiết lập khuôn khổ ngừng bắn nhằm hướng tới một thỏa thuận lâu dài, hạn chót 17/8 đã trôi qua mà không xuất hiện đột phá trong đàm phán.
Iran tiếp tục bác bỏ tuyên bố của Mỹ rằng Washington đang kiểm soát eo biển Hormuz, trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm hướng tới một thỏa thuận hòa bình giữa hai bên đang bế tắc.
Eo biển Hormuz từng được xem là một trong những tuyến hàng hải mà thế giới không thể để bị gián đoạn trong thời gian dài. Khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới từng đi qua tuyến đường biển nằm giữa Iran và Oman này. Thế nhưng, sau nhiều tháng khủng hoảng, eo biển Hormuz đang đứng trước khả năng trở thành một “bình thường mới” của thị trường năng lượng và an ninh Trung Đông, khi Iran ngày càng khẳng định vai trò chi phối đối với một trong những tuyến vận chuyển dầu khí quan trọng nhất thế giới. Với các nước sản xuất năng lượng Vùng Vịnh, chấp nhận một Hormuz nằm dưới ảnh hưởng của Iran có thể là lựa chọn ít rủi ro hơn so với việc quay trở lại một cuộc đối đầu quân sự mới.
Cuộc chiến giữa liên minh Mỹ/Israel với Iran được giới quan sát quốc tế xem là một cuộc đấu trí, trong đó Iran đang đặt cược rằng họ có thể trụ vững hơn Mỹ bằng cách biến các tuyến đường thương mại, vận chuyển và cơ sở hạ tầng năng lượng của Trung Đông thành các điểm gây áp lực, làm tăng dần chi phí đối đầu.
Iran được cho là đang theo đuổi chiến lược leo thang có kiểm soát nhằm gia tăng áp lực lên Mỹ và các đồng minh, bằng cách mở rộng các điểm nóng từ eo biển Hormuz sang những tuyến hàng hải và cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực.
Chuyên gia Alan Eyre tại Viện Trung Đông cho rằng kịch bản thực tế nhất là Tehran tạm thời nắm quyền quản lý hành chính eo biển Hormuz.
Mỹ và Iran tiếp tục leo thang các cuộc không kích quanh eo biển Hormuz nhưng chưa bên nào đạt được bước ngoặt chiến lược. Trong khi Washington khẳng định vẫn để ngỏ cánh cửa đàm phán, Tehran duy trì lập trường cứng rắn, khiến nguy cơ xung đột kéo dài và tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng gia tăng.
Ông Alan Eyre, nghiên cứu viên ngoại giao cấp cao tại Viện Trung Đông, đã nhận định về hiệu quả các cuộc tấn công Iran của Mỹ.
Lễ tang cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei không đơn thuần là lễ tiễn biệt cấp quốc gia. Biển người tham dự sự kiện tại Tehran còn gửi thông điệp tới Mỹ và Israel, rằng nỗ lực nhằm làm suy yếu Cộng hòa Hồi giáo Iran đã thất bại.
Hôm 19/5, Reuters đưa tin ba tháng sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, lệnh phong tỏa của Mỹ và sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz đã tạo ra thế bế tắc khi không bên nào chịu nhượng bộ. Điều này khiến kinh tế toàn cầu chịu tác động ngày càng trầm trọng và nguy cơ chiến tranh tái bùng phát ngày càng gia tăng.
Cả Mỹ và Iran cùng không chịu nhượng bộ, trong lúc áp lực kinh tế của hai bên cũng như kinh tế toàn cầu ngày càng lớn.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố Tehran đã chuẩn bị cho 'mọi phương án' trong bối cảnh đàm phán với Mỹ tiếp tục bế tắc, đồng thời cảnh báo Washington sẽ phải đối mặt với những phản ứng không thể lường trước nếu tiếp tục gây sức ép.
Hai tháng sau khi cuộc chiến với Mỹ và Israel nổ ra, Iran không còn cơ chế 1 người có quyền ra quyết định tối cao. Đây là sự đứt gãy đột ngột so với quá khứ, điều có thể khiến lập trường của Tehran trở nên cứng rắn hơn khi tính toán chuyện nối lại đàm phán với Washington.
Sau quyết định ngừng bắn, những câu hỏi lớn đặt ra là Mỹ - Iran sẽ đàm phán như thế nào và vận mệnh Eo biển Hormuz sẽ được quyết định ra sao.
Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt được lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran, ông Alan Eyre, thành viên ngoại giao cao cấp tại Viện Trung Đông (Mỹ), đã bình luận về lý do khiến ông Trump đưa ra quyết định trên.
Một đầu đạn rơi xuống chỉ cách Nhà máy điện hạt nhân Bushehr khoảng 350 mét trong những ngày đầu tháng 4 đã làm dấy lên nỗi lo vượt xa phạm vi chiến sự giữa Iran với Mỹ và Israel. Đây không còn là câu chuyện của một mục tiêu quân sự, mà là nguy cơ một thảm họa hạt nhân có thể lan rộng toàn bộ khu vực Vịnh Ba Tư, kênh truyền hình Ấn Độ NDTV đưa tin ngày 6/4.
Tổng thống Trump thông báo chính quyền Mỹ đang duy trì liên lạc với Iran qua nhiều kênh, do Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Trump là Jared Kushner dẫn dắt.
Việc Iran không chấp nhận xuống thang khi cuộc chiến với Mỹ - Israel bước sang tuần thứ 4 gắn liền với quyền kiểm soát của nước này ở eo biển Hormuz, các quan chức trong khu vực cho biết.