Người Thái đen Mường Lò có nền văn hóa đa dạng và phong phú với kho tàng văn hóa dân gian đồ sộ như múa xòe, múa sạp, nhà sàn, trang phục. Tập tục hỏa táng cũng là nét truyền thống được lưu truyền trong đời sống của đồng bào Thái đen, tuy nhiên, hiện nay tập tục này cần được thay đổi nhằm phù hợp hơn với đời sống xã hội.
Chỉ một hoặc vài sợi chỉ được tết vào nhau, với các màu đen, xanh hoặc đỏ, nhưng lại gửi bao mong mỏi về sức khỏe, bình an và may mắn cho người được buộc, cho gia đình và làng bản. Bởi vậy, trong tâm thức người Tày, sợi chỉ ấy được trìu mến gọi là sợi 'bình an'.
Ẩn mình bên Quốc lộ 2, chùa Sùng Khánh, thôn Làng Nùng, xã Vị Xuyên hiện diện như một phần ký ức thiêng liêng của vùng biên ải. Nơi đây còn lưu giữ hai di vật đặc biệt quý giá là tấm bia đá được công nhận là Bảo vật quốc gia và quả chuông đồng cổ có sức sống trường tồn hàng thế kỷ, khẳng định sự gắn kết cộng đồng, mạch chảy văn hóa, đức tin Phật pháp và ý thức chủ quyền của một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc.
Con đường dẫn tôi đến với bản Nà Đít, xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La quanh co như một dải lụa vắt qua giữa lưng chừng núi. Nơi đây, những ngọn núi cao ngất và những con suối uốn lượn không chỉ lưu giữ vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng Tây Bắc, mà còn bảo tồn nét văn hóa thiêng liêng đã ăn sâu vào tiềm thức của đồng bào dân tộc Xinh Mun qua bao thế hệ. Trong số đó, nghi lễ Mượng ma (gọi hồn vía) là một nét văn hóa đặc trưng, vừa huyền bí, vừa lắng sâu, mang đậm màu sắc tâm linh và nhân văn của đồng bào dân tộc nơi đây.
Từ bao đời nay, với cư dân nông nghiệp tỉnh Thanh, hoạt động kinh tế để duy trì cuộc sống chủ yếu nhờ vào nghề nông trồng lúa ruộng nước và các gò đồi, đất rẫy. Họ cho rằng cây lúa cũng có hồn, có vía (có sức sống) như mọi sự vật, hiện tượng khác trong tự nhiên. Chính vì lẽ đó mà họ đã sùng bái và 'thiêng hóa' cây lúa - cây lương thực chính nuôi sống con người. Đây chính là cơ sở để hình thành tín ngưỡng vía lúa cùng hệ thống lễ nghi trong hoạt động nông nghiệp, hướng đến một cuộc sống ấm no, gắn liền với tín ngưỡng phồn thực cầu sự sinh sôi, nảy nở.
Tháng 4 năm ấy, tôi được tham gia cùng anh, chị em văn nghệ sĩ Hòa Bình trải nghiệm lòng hồ Hòa Bình. Nhờ chuyến thực tế hai ngày, tôi kịp biết về Phan Mai Hương là người cá tính, hiểu biết và yêu nghề dạy học. Đó là những cảm nhận ban đầu.
Những ngày đầu Xuân năm mới, có dịp về với bà con đồng bào Mường xã Ngọc Đồng, huyện Yên Lập hòa trong những tiếng cồng chiêng quen thuộc vang lên khắp các bản Mường, chúng tôi được trải nghiệm nét văn hóa độc đáo - tục buộc chỉ cổ tay (hay còn gọi là dây vía), một nét văn hóa đẹp trong cuộc sống của người dân nơi đây.
'Nắm lại buổi chiều' là những dòng cảm xúc được tác giả Đào An Duyên ghi lại khi ngồi trên bậc cầu thang một ngôi nhà sàn ngắm nhìn đồi núi và những thửa ruộng gối lên nhau. Giữa mùa hè cây lá xanh tươi, chị chợt nghĩ về một mùa xuân đã từng rực rỡ, nghĩ về sự tuần hoàn của thời gian, của đời người.
Từ xa xưa, trong văn hóa của nhiều dân tộc trên thế giới, mèo đã được coi là tính nữ, phân biệt với chó là tính nam.
Gần 2 năm nay, cứ mỗi lần nghe tiếng còi hú của xe y tế, tôi lại giật mình. Đang ngủ, tiếng còi hú inh ỏi, tôi bùng chăn dậy ngó qua bên kia đường. Xe cấp cứu chớp những tia đỏ lòm đón người đi chữa trị Covid-19. Cả khu phố trắng đêm thao thức, ngóng tin từ cơ quan y tế.
'Chín vía gọi về' – tập truyện ngắn của tác giả Phan Mai Hương (NXB Hội Nhà văn) gồm 11 truyện ngắn, trong đó nổi bật lên là các truyện mang âm hưởng núi rừng Tây Bắc, đậm đặc phong vị sống người xứ Mường. Và những điều chúng ta tò mò về bùa ngải xứ Mường, tập tục nhà quan Lang, chuyện yêu đương trai gái cùng những huyền thoại cũ hoặc mới của người Mường, đều có thể tìm thấy thấp thoáng trong những truyện ngắn của Phan Mai Hương.
Những đoàn xe con gái nhiều lần thoát khỏi cửa tử nơi rừng thiêng nước độc Trường Sơn. Trải qua bao mưa bom, bão đạn, họ đều sống sót trở về.
Khi lúa chín vàng trải dài khắp các chân ruộng cũng là lúc các gia đình dân tộc Mường thôn Bái Đa, xã Phượng Nghi (Như Thanh) lại bận rộn với những công việc mùa vụ và cả những rộn ràng chuẩn bị cho lễ mừng cơm mới.