Chư Tan Kra từng là một cao điểm chiến đấu trong năm 1968, nơi ấy có những người lính quê ở Hà Nội đã chiến đấu cùng đồng bào và ngã xuống. Qua hơn nửa thế kỷ, chiến địa năm xưa đã thay đổi nhiều, từ vùng núi hoang sơ, bốn mùa mây mờ che phủ, bây giờ, Chư Tan Kra và cả xã Ya Xiêr đã trở thành vùng đất đầy sức sống.
Chư Tan Kra từng là một cao điểm dữ dội trong những năm 1968, nơi ấy có những người lính quê Hà Nội đã chiến đấu cùng đồng bào và ngã xuống nơi đây, để bây giờ vùng chiến địa ấy ngày càng trù phú hơn.
Những chiến sĩ ngã xuống tại Chư Tan Kra là những chàng trai mười tám, đôi mươi, đều đến từ Thủ đô. Họ đã cống hiến, hy sinh tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.
Trong những ngày tháng 4 lịch sử này, chúng tôi có dịp đến Kon Tum và thăm di tích lịch sử Điểm cao 995 - Chư Tan Kra (xã Ya Xier, huyện Sa Thầy), nơi ghi dấu những trận đánh ác liệt của 'trung đoàn mũ sắt' (Trung đoàn 209, Sư đoàn 312), đơn vị có sự tham gia của nhiều người con Hà Nội.
Ra mắt trường ca Chư Tan Kra Mây trắng (NXB Hội Nhà văn), tác giả Lữ Mai coi tác phẩm của mình là 'cuốn sách nhỏ mang thông điệp tri ân' những người lính Trung đoàn 209 cả trong thời chiến lẫn thời bình với hành trình nghĩa tình đi tìm đồng đội.
Trường ca khiến tôi vừa cảm động vừa ngạc nhiên. Cảm động vì câu chuyện được kể bằng một giọng điệu trường ca vừa chân thực vừa lôi cuốn, vừa rất riêng.
Nhà thơ Lữ Mai, hiện công tác tại Ban Văn hóa – Văn nghệ, Báo Nhân Dân, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội vừa ra mắt trường ca về đề tài thương binh, liệt sĩ 'Chư Tan Kra mây trắng'. Đây là trường ca đầu tiên về Trung đoàn mũ sắt.
Nằm trong quần thể Di tích lịch sử cấp tỉnh, Điểm cao 995 – Chư Tan Kra (xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy), ngôi nhà có kiến trúc giống nhà sàn của đồng bào dân tộc Gia Rai hiện là nơi trưng bày các kỷ vật, tư liệu hình ảnh của quân và dân ta trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước trên mảnh đất Sa Thầy. Những kỷ vật, tư liệu hình ảnh ấy là bằng chứng có giá trị lịch sử vô cùng to lớn về quá trình chiến đấu, hy sinh xương máu của bao thế hệ cách mạng đấu tranh giành độc lập, thống nhất cho Tổ quốc.Được Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đầu tư xây dựng với kinh phí hơn 3,6 tỷ đồng, ngôi nhà có tổng diện tích sàn hơn 445m2, nằm ở Khu B của quần thể Di tích lịch sử cấp tỉnh Điểm cao 995 – Chư Tan Kra. Sau khi hoàn thành xây dựng vào năm 2012, ngôi nhà mang tên Nhà văn hóa và được sử dụng làm nơi đón tiếp khách tham quan cùng thân nhân các liệt sĩ. Đến năm 2018, UBND huyện Sa Thầy đầu tư hơn 900 triệu đồng nâng cấp, sửa chữa ngôi nhà và chuyển công năng sử dụng thành Nhà truyền thống trưng bày kỷ vật kháng chiến của địa phương.Ngôi nhà có sàn cách mặt đất hơn 2m và có ban công ở 4 phía. Ngoài cầu thang chính nằm ở giữa dẫn lên phòng trưng bày, ngôi nhà còn có 2 cầu thang phụ nằm ở 2 bên hông.