Giữa những ngày nắng gắt của Tây Nguyên, người Jrai ở Chư A Thai (Gia Lai) hướng về đỉnh núi Chư Tao Yang, nơi diễn ra Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui.
Trong sâu thẳm đại ngàn nơi Chư Tao Yang sừng sững, có người già sau lễ cầu mưa cô độc ngồi với một cuộc đối thoại không ngừng nghỉ của truyền thống đồng bào. Cuộc đối thoại lặng lẽ khi lão già làng đang đi dần về phía tuổi trời, gần như đơn độc.
Trong sâu thẳm đại ngàn nơi Chư Tao Yang sừng sững, có người già sau lễ cầu mưa cô độc ngồi với một cuộc đối thoại không ngừng nghỉ của truyền thống đồng bào. Cuộc đối thoại lặng lẽ khi lão già làng đang đi dần về phía tuổi trời, gần như đơn độc.
Khi tiết trời cao nguyên tháng Tư khô khan, những dòng sông con suối cạn dần, những cánh rừng khô héo, nắng nóng đã bắt đầu hong khô những thửa ruộng và gió đại ngàn thổi qua triền núi, tại xã Chư A Thai, tỉnh Gia Lai Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui được tổ chức tại Khu Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia Plei Ơi.
Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui ở núi thần Chư Tao Yang (xã Chư A Thai, Gia Lai) không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng, mà còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại. Trong tiếng cồng chiêng vang vọng và làn khói nghi ngút trên đỉnh núi linh thiêng, người Jrai gửi gắm khát vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng no đủ.
Tuy có sự phát triển của hệ thống thủy lợi song lễ cúng cầu mưa vẫn đóng vai trò quan trọng trong đời sống cư dân vùng thung lũng Cheo Reo. Sự đa dạng trong nghi thức cúng của mỗi cộng đồng dân cư đã góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Giữa cái nắng như đổ lửa những ngày tháng 3, hai phụ tá đời Vua Lửa thứ 14 làm lễ cúng Cầu mưa Yang Pơtao Apui với điệu múa cổ xưa trên đỉnh 'núi thần Chư Tao Yang' (thuộc địa phận xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai).
Chuyện về các Pơtao Apui (Vua Lửa) sở hữu gươm thần có quyền năng hô mưa gọi gió không chỉ là huyền thoại mà gắn với dòng chảy văn hóa, lịch sử của người Jrai ở thung lũng Ayun Hạ (huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai) suốt nhiều thế kỷ qua.
Khi những bao lúa đã chất đầy kho, người Jrai ở huyện Phú Thiện (Gia Lai) lại rộn ràng chuẩn bị lễ vật cúng cầu mưa với mong muốn một năm mưa thuận gió hòa, vụ mùa bội thu. Như hiểu được lời cầu nguyện của dân làng, vùng đất nắng hạn ngay sau đó đã được 'giải nhiệt' bởi cơn 'mưa vàng'.
Người chủ lễ đưa hai tay lên trời, tiếng hú gọi vang cả ngọn đồi nơi đang làm lễ cầu mưa cho dân làng. Từng tràng tiếng Gia Rai bật ra tự trong tâm khảm hướng tới Yang trời Yang đất cầu cho mưa thuận gió hòa, dân làng bình an, khỏe mạnh, ấm no trên vùng cao nguyên này.