Các lực lượng kháng chiến Ba Lan đã tháo rời quả tên lửa đạn đạo dài 14m và nặng 12,5 tấn của Đức Quốc xã, bước vào giai đoạn táo bạo nhất của chiến dịch - đưa những linh kiện quý giá của “vũ khí báo thù” ra khỏi vùng chiếm đóng.
Khi các đơn vị Hồng quân Liên Xô tiến vào Bệnh viện Do Thái ở Berlin năm 1945, họ vô cùng sửng sốt. Hàng trăm người Do Thái vẫn đang sinh sống chỉ cách hầm ngầm của trùm phát xít Hitler vài km.
Trong lịch sử Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô, có những trang đặc biệt kể về những chiến công độc đáo của phụ nữ. Nữ điệp viên Elizaveta Vologodskaya với mật danh 'Komar' là một trường hợp như vậy. Chiến công của bà độc đáo ở chỗ: sau khi bị bắt, bà không chỉ thoát khỏi nanh vuốt của Gestapo, mà còn cảm hóa và lôi kéo được một viên hạ sĩ quan phản gián phát xít về phía mình.
Berlin đang thúc đẩy cải cách sâu rộng cơ quan tình báo đối ngoại nhằm tăng năng lực an ninh, giảm phụ thuộc vào Mỹ và thích ứng với môi trường an ninh châu Âu đang thay đổi nhanh chóng.
Vào mùa thu năm 1941, từ Sofia, và mùa thu năm 1943, từ Budapest, phòng tình báo quân sự Đức tại Vienna liên tục nhận được các bức điện mật ký tên 'Max'. Những bức điện này cung cấp thông tin chi tiết về vị trí các sân bay của Liên Xô, số lượng và chủng loại máy bay, nơi đóng quân và trang bị của các đơn vị quân đội, hoạt động tàu thuyền trên Biển Đen, cũng như các kế hoạch của Hồng quân. Sau chiến tranh, các cơ quan tình báo Mỹ và Anh coi 'Max' là một trong những bí ẩn lớn nhất của cuộc chiến.
Thiếu tướng Hans Paul Oster (9/8/1887 - 9/4/1945) là một tướng quân trong Các lực lượng vũ trang quân đội Đức Quốc Xã (ĐQX) và cũng là một nhân vật lãnh đạo trong phong trào kháng ĐQX giai đoạn 1938-1943.
Từ những bước đi đầu tiên trong sự nghiệp, các nhà tình báo tương lai đã được thấm nhuần một chân lý bất di bất dịch: trong nghề tình báo, không có gì là nhỏ nhặt. Bởi vì không nơi đâu mà những điều tưởng chừng nhỏ nhặt lại phải trả giá đắt như ở đó. Nguyên nhân của tai họa có thể là một chi tiết nhỏ, một sự việc tầm thường, một sai sót không đáng kể của nhà tình báo.
Người ta vẫn không hiểu nổi tại sao một quốc gia đang rơi vào tình trạng bốn bề chiến sự như Thụy Sĩ mà vẫn giữ được thế 'trung lập', trong khi những quốc gia láng giềng như Vương quốc Bỉ, Luxembourg, Na Uy hay Đan Mạch lại khó mà tránh khỏi gót giày của quân Phát xít.
Hermann Julius Walther Rauff (còn gọi là Walther Rauff, sinh ngày 19/6/1906, mất 14/5/1984) là một chỉ huy cấp trung của lực lượng SS, Đức Quốc Xã (ĐQX). Từ tháng 1/1938, Rauff là phụ tá đầu tiên của Reinhard Heydrichl trong Cục an ninh (SD), sau đó công tác tại Văn phòng an ninh chính của Đế chế (RSHA). Tháng 12/1949, Rauff lên tàu sang Nam Mỹ và lên bờ ở Ecuador, ban đầu sinh sống ở Quito.
Thật đáng kinh ngạc khi một người có đầu óc thiển cận và bất tài như vậy lại có thể xây dựng được một sự nghiệp thành công và, vượt qua những tình huống tưởng chừng bất khả thi và cực kỳ nguy hiểm, vẫn 'sống sót' trong cuộc đời. Nếu ai đó có thể được gọi là may mắn, thì kẻ ấy chính là ông ta: điệp viên Franz von Papen.
Trong lời khai của Adolf Eichmann tại phiên tòa xét xử y năm 1961, 'kiến trúc sư' của Holocaust được hỏi vì sao y xin phép ban lãnh đạo Đức Quốc xã cấp tiền học tiếng Do Thái (Hebrew). 'Nguyện vọng của tôi bị coi là trò cười và nghi ngờ, vì đây là điều bất thường đối với một sĩ quan SS - y nói - tôi cũng nghĩ như vậy, nếu không nhận được các bản tin của tờ báo bằng tiếng Do Thái Haynt, phát hành ở Riga, và rút ra kết luận rằng học tiếng Do Thái i không khó'.
Trong trại tập trung Auschwitz thời Thế chiến 2, Otto Kusel đã sử dụng vị trí đặc quyền của mình là 'tội phạm chuyên nghiệp' để giúp đỡ, cứu mạng hàng trăm tù nhân khác. Tên tuổi của Otto Kusel dù nhiều người chưa biết, nhưng đã được vinh danh trong dịp kỷ niệm 80 năm giải phóng 'trại tử thần' của Đức Quốc xã dịp đầu năm 2025.
'Tôi đã chứng kiến các tù nhân bị lính SS đánh đập ra sao, thế nên tôi trông chừng con trai của mình rất kỹ.
Chẳng thể nói trước liệu có một ngày nào đó, ông có thể thoát ra khỏi nơi này hay không. Bất luận chuyện gì xảy ra, cuốn nhật ký này sẽ là nhân chứng của ông.
Bị xử tử theo lệnh của chính Hitler, Mildred Harnack là điệp viên tầm cỡ trong Thế chiến thứ hai. Nhưng có một nghịch lý: Nhà tình báo nữ huyền thoại này lại không được hậu thế biết đến nhiều suốt nhiều thập kỷ sau đó.
Tờ Le Monde đưa tin bà Madeleine Riffaud, nữ anh hùng kháng chiến, nhà thơ, nhà báo cộng sản Pháp - người tham gia đưa tin về cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ ở Việt Nam - đã qua đời tại Paris (Pháp) ở tuổi 100.
Yan Chernyak là huyền thoại của tình báo Liên Xô. Ông đã lãnh đạo thành công một mạng lưới tình báo quốc tế. Trước và trong Thế chiến thứ hai, các điệp viên của ông đã thu thập được nhiều thông tin kỹ thuật quân sự cần thiết cho Liên Xô nhưng không ai bị Gestapo hoặc các cơ quan phản gián của các nước châu Âu phát hiện. Và mặc dù Yan Chernyak chưa bao giờ phục vụ trong quân đội của Hitler, hoạt động của ông gắn liền với nước Đức và Đế chế thứ ba.
Trong thời kỳ Đế chế thứ ba, Ernst Wollweber chỉ huy các nhóm chống phát xít thực hiện nhiều vụ phá hoại trên các con tàu thủy của Đức Quốc xã và Đồng minh. Một thời gian dài, người ta biết rất ít về con người này, mặc dù ông giữ nhiều chức vụ quan trọng trong chính phủ Cộng hòa Dân chủ Đức.
Trong Thế chiến thứ hai, Cục Tác chiến Đặc biệt (SOE) của Anh đã cử các điệp viên mật đến lục địa. trong đó có cả các điệp viên nữ. Xin trân trọng giới thiệu hai gương mặt tiêu biểu: nữ Hiệu thính viên gốc Ấn Độ và một phụ nữ Mỹ đã vượt qua dãy Pyrenees bằng chân giả.
Từ các tiểu thuyết có trí tưởng tượng phong phú, phản ánh một góc nhìn mới về Thế chiến thứ hai và cuộc sống của cộng đồng người Mexico ở Mỹ cho đến các tác phẩm nghiên cứu về tranh luận xã hội, cách vải vóc – trang phục làm thay đổi lịch sử nhân loại… Sau đây là 5 tựa sách ấn tượng trong tháng 5 vừa qua.
Trong lịch sử đương đại có gần 150 cựu tuyển thủ Thế vận hội Olympic bị phạt tù về những tội danh khác nhau, có một số vận động viên (VĐV) từng 2 lần giành chức vô địch thế giới. Tuy những người bị phạt tù chiếm tỉ lệ rất nhỏ, chưa tới 1% số VĐV tham gia thi đấu, nhưng thường gây chú ý vì có mặt tại Thế vận hội Olympic đều là những tài năng đặc biệt, đại diện cho quốc gia tiến cử họ.
Hortense Daman sinh ngày 12/8/1926. Người cha Jacques là một thợ đóng giày, còn người mẹ Stephanie thì quản lý một hiệu tạp hóa. Gia đình sống ở Pleinstraat (Leuven, Vương quốc Bỉ).
Một trong những lực lượng giúp trùm phát xít Hitler thực hiện các kế hoạch tàn độc của mình là cơ quan cảnh sát mật Gestapo. Đây là tên gọi tắt của Geheime Staaspolizei.
Cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger là người có ảnh hưởng lớn đến chính sách đối ngoại của Mỹ trong gần bảy thập kỷ.
Jakob Leonhard làm gián điệp cho Đức Quốc Xã (ĐQX). Khi họ nhận ra rằng thông tin mà Jakob cung cấp đã bị phía Thụy Sỹ đóng dấu cao su, thế là mạng sống anh ta như chỉ mành treo chuông.
Nữ ca sĩ kiêm diễn viên Ba Lan nổi tiếng Wiera Gran đã mang bí mật của mình xuống mồ. Cho đến nay, người ta chưa tìm thấy bằng chứng nào xác nhận hay bác bỏ thông tin về việc bà là gián điệp của Gestapo trong những năm Đức Quốc xã chiếm đóng Ba Lan. Vì vậy, câu hỏi: điều gì đã cứu sống bà, một phụ nữ Do Thái, cho đến nay vẫn còn bỏ ngỏ.
'Bọn Đức Quốc xã kìm kẹp giới thượng lưu New York' - 73 năm trước, tính từ tháng 9/2017, đồng loạt các tiêu đề báo chí trên khắp thế giới loan tin về số phận của Gertrude Sanford Legendre - người nổi tiếng với mệnh danh là 'lữ khách quốc tế' đã bị mắc kẹt trong chiến tuyến địch suốt Thế chiến II.
Xuất thân từ tầng lớp thượng lưu trong xã hội, Harro Schulze-Boysen gần gũi với những người cộng sản ngay trong những năm 1930 của thế kỷ trước, khi đang theo học khoa luật ở trường đại học. Thiện cảm của Harro với hệ tư tưởng cánh tả không thay đổi, khi ông bỏ nghề luật sư vào phục vụ tại Bộ Hàng không Đức. Năm 1940, ông đồng ý làm việc cho tình báo Liên Xô với bí danh 'Thủ lĩnh'.
Cái tên Kurt Jahnke rất nổi tiếng trong giới nghiên cứu lịch sử tình báo thế giới. Là người Đức, y từng phục vụ trong lực lượng Hải quân Mỹ, làm việc trong hãng thám tử 'Pinkerton', tham gia một số hoạt động phá hoại trong Thế chiến thứ nhất, và thậm chí tìm cách lôi kéo Mexico vào cuộc chiến tranh chống Mỹ. Jahnke là một trong những người đầu tiên thành lập đảng Quốc xã và lực lượng đặc biệt của Đức. Nhưng năm 1945, y bị tố cáo là gián điệp của Anh và buộc phải chạy sang Thụy Sĩ.
Dù đã chuẩn bị kỹ lưỡng để vượt ngục khỏi nhà tù an ninh nghiêm ngặt của Hitler, nhóm tù nhân của phe Đồng minh không thể ngờ vẫn có sự cố xảy ra lúc hành sự. Bất chấp nguy hiểm, 76 người vẫn liều lĩnh hành động.
Hai cuốn sách mới, My Friend Anne Frank (vừa xuất bản hôm 6/6) và The Last Secret of the Secret Annex (ra mắt vào ngày 16/5), đã làm sáng tỏ về những những mối quan hệ thân thiết quanh cô bé Anne Frank nổi tiếng.
Trung tá tình báo Liên Xô Elizaveta Zarubina được đông đảo các đồng nghiệp tôn vinh và nể trọng. Chính sắc đẹp, trí thông minh, trực giác và sức lôi cuốn mạnh mẽ đã giúp bà giành được những chiến công to lớn trong sự nghiệp tình báo của mình. Là người biết 7 ngoại ngữ, có trình độ văn hóa và trí tuệ cao, bà làm việc và sống giữa vòng vây của kẻ thù, đóng vai khi thì người Ý, khi thì người Tây Ban Nha, và không một lần thất bại.
Tác giả bài viết, nhà báo Tanja K. Eie, người gốc Na Uy, từ Ithaca, New York về quê hương vào năm 2018. Trong một lần đạp xe qua trung tâm thành phố Flekkefjord, bà rẽ xuống một con phố nhỏ có tên gọi là Kirkegaten (phố Nhà Thờ) và dự định đi thẳng xuống vịnh hẹp và lối đi bộ lót ván (Brygge) và rồi nhìn thấy tấm bia tưởng niệm một người lính tên là Gunvald Tomstad, một di tích lịch sử mà bà chưa từng nhìn thấy trước đây trong các lần lưu lại ở Flekkefjord.
Vào giữa tháng 8/1939, Naujocks và một đội gồm 6 lính SS biết nói tiếng Ba Lan đến Gleiwitz và đăng ký vào ở khách sạn Oberschlesischer, tự xưng là kỹ sư khai thác đang tìm kiếm khoáng sản trong khu vực.
Các nhà chức trách Pháp và Đức đang chuẩn bị tìm kiếm ngôi mộ tập thể trong một khu rừng ở Corrèze, sau khi một cựu chiến binh Pháp mô tả một vụ hành quyết lính Đức năm 1944.
Nhân kỷ niệm 78 năm chiến thắng phát xít (5.1945 – 5.2023), nhân loại lại nhớ đến cuốn nhật ký của bé Anne Frank 'Tôi muốn mình là người hữu ích là người mang lại niềm vui cho mọi người xung quanh, thậm chí cả những người thực sự chưa biết tôi là ai.
Theo lệnh của trùm phát xít Hitler, tướng Đức quốc xã Dietrich von Choltitz đã phá hủy nhiều thành phố trước khi quân Đồng minh tiến vào. Thế nhưng, vị tướng này lại kháng lệnh hủy diệt thành phố Paris của Hitler.
Nhân kỷ niệm 78 năm chiến thắng phát xít (5/1945 – 5/2023), nhân loại lại nhớ đến cuốn nhật ký của bé Anne Frank.
Tháng 12/1942, Nam tước Rudolf von Scheliha đã bị xử tử tại Đức. Trước chiến tranh, nhà ngoại giao quý tộc cấp cao này đã trở thành điệp viên Liên Xô có giá trị nhất từng hoạt động tại Đệ tam Quốc xã.
Hằng năm, những học sinh còn sống của cô Anna Essinger tập trung tại Trường Bunce Court, Anh, để tưởng nhớ người phụ nữ phi thường này. Năm 1933, cô Anna, Hiệu trưởng một trường tư thục ở Đức, đã đưa tất cả học sinh từ 3 đến 17 tuổi của mình đến Anh. Cùng với các em gái của mình và hai giáo viên khác, cô đã làm được điều không tưởng. Cuộc đào thoát táo bạo của các học sinh như một phép màu và là chiến công của một người phụ nữ bình dị.
Vào những năm 1930, quân nhân Đức Willi Lehmann làm việc cho tình báo Liên Xô. Theo đó, điệp viên này đã cung cấp nhiều tin tức vũ khí bí mật của Đức quốc xã, thậm chí là thời điểm Đức quốc xã tấn công xâm lược Liên Xô.
Từ năm 1940 đến 1944, khi Đức Quốc xã kiểm soát nước Pháp, hàng chục nghìn phụ nữ Pháp vì những nhu cầu vật chất đã lấy chồng hoặc trở thành nhân tình của sĩ quan, binh lính Đức. Hậu quả là lúc Đồng Minh giải phóng nước Pháp, những phụ nữ này phải đối mặt với những hình phạt nhục nhã, ê chề…
Trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai, có duy nhất một binh sĩ xuất thân Đức quốc xã được Moscow phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô.
Nhân chuyến thăm Việt Nam, bà Betty Eppel, nạn nhân sống sót qua nạn diệt chủng Holocaust, kể lại những lần thoát khỏi sự truy lùng của phát xít Đức.